Τι μπορεί να ανοίξει ο φάκελος της Κίμπερλι — και πού τελειώνουν οι βεβαιότητες

– Χαίρετε, δεν σας κρύβω ότι με απασχολεί η ευκολία με την οποία η πολιτική συζήτηση μετατρέπει μια πληροφορία σε βεβαιότητα και μια εξαγγελία σε τετελεσμένο. Από την υπόθεση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ μέχρι τα σχολεία της Τετάρτης, το ζητούμενο είναι να ξεχωρίζουμε τι γνωρίζουμε, τι καταγγέλλεται και τι μένει να αποδειχθεί. Και επειδή η λογοδοσία δεν ανακαλύφθηκε στα κυβερνητικά γραφεία, θα περάσουμε και από ορισμένα αρχαία ανάκτορα. Εκεί, τουλάχιστον, οι τοίχοι έχουν κάτι να πουν.

Η Κίμπερλι και οι αναγκαίοι αστερίσκοι

Για την Κίμπερλι Γκιλφόιλ χρειάζεται πρώτα ένα ξεκαθάρισμα: δεν διαθέτω ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποπομπής της ή προγραμματισμένης κατάθεσής της. Συνεπώς, δεν παρουσιάζω ως τετελεσμένες ούτε αυτές τις εξελίξεις ούτε ενδεχόμενες έρευνες για σχέσεις με Έλληνες επιχειρηματίες και κυβερνητικά στελέχη. Και μια ημερολογιακή διόρθωση: οι ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές είναι στις 3 Νοεμβρίου, όχι στις αρχές του μήνα που διανύουμε.

Το ουσιαστικό θεσμικό ενδεχόμενο είναι ότι μια αρμόδια επιτροπή μπορεί, στο πλαίσιο των εξουσιών της, να ζητήσει στοιχεία και μαρτυρίες. Τυχόν ποινική διαδικασία και ελληνοαμερικανική δικαστική συνδρομή αποτελούν διαφορετικά, υπό προϋποθέσεις, βήματα. Κρατώ λοιπόν τη λογοδοσία και αφήνω τις προκαταβολικές ετυμηγορίες. Οι κοινωνικές επαφές δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παρανομίας, όσο κι αν αυτό χαλάει ένα βολικό πολιτικό σενάριο.

Η Τετάρτη των εκπαιδευτικών

Την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου το εκπαιδευτικό μέτωπο αποκτά συγκεκριμένο ραντεβού. Η ΟΛΜΕ έχει προκηρύξει στάση εργασίας και συγκέντρωση στις 12:00 στα Προπύλαια, ενώ η ΔΟΕ έχει εξαγγείλει 24ωρη απεργία και συγκεντρώσεις στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις.

Εγώ εδώ κοιτάζω δύο πράγματα: τη συμμετοχή και τη συνέχεια. Μια μεγάλη συγκέντρωση παράγει εικόνα· μια κινητοποίηση με διάρκεια παράγει πολιτικό κόστος. Η κυβέρνηση θα κριθεί από την απάντησή της, όχι από το πόσες φορές θα προφέρει τη λέξη «διάλογος».

Τα κενά δεν καλύπτονται με επίθετα

Η ΟΛΜΕ καταγγέλλει τουλάχιστον 15.000 ακάλυπτα κενά εκπαιδευτικών. Κρατώ τη διατύπωση: πρόκειται για καταγγελία της ομοσπονδίας, όχι για αριθμό που έχω ελέγξει ανεξάρτητα. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται αναλυτική απάντηση, με στοιχεία και χρονοδιάγραμμα.

Δεν σας κρύβω ότι οι γενικές διαβεβαιώσεις περί ομαλότητας μου φαίνονται ανεπαρκείς όταν η συζήτηση αφορά χαμένες διδακτικές ώρες. Με μπακαλίστικα λόγια, η τάξη χρειάζεται εκπαιδευτικό, όχι δελτίο αισιοδοξίας. Ποιος θα δώσει τον λογαριασμό ανά σχολείο;

Οι μαθητές δεν είναι ντεκόρ

Το Συντονιστικό Μαθητών Αθήνας καλεί σε κινητοποιήσεις και κλείσιμο σχολείων, ενώ φοιτητικοί σύλλογοι οργανώνουν δράσεις στο Σύνταγμα από την Τρίτη 20 Οκτωβρίου. Η συνάντηση διαφορετικών εκπαιδευτικών κινητοποιήσεων είναι το πολιτικά ενδιαφέρον στοιχείο.

Αν κατάλαβα καλά το διακύβευμα, κυβέρνηση και αντιπολίτευση θα δοκιμαστούν πέρα από τις εύκολες δηλώσεις συμπάθειας. Η πρώτη οφείλει να απαντήσει στα αιτήματα και η δεύτερη να εξηγήσει τις δικές της λύσεις. Οι μαθητές δεν υπάρχουν για να συμπληρώνουν το πλάνο κανενός.

Στις Αρχάνες προηγείται η τεκμηρίωση

Η Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη περιγράφει την ολοκλήρωση, προς το παρόν, της ανασκαφής στο διαθέσιμο τμήμα του ανακτόρου των Αρχανών και την παράδοση του τελευταίου τόμου της επιστημονικής δημοσίευσης στις αρχές Οκτωβρίου. Το ανάκτορο βρίσκεται κάτω από τον σημερινό οικισμό, επομένως η συνέχεια απαιτεί συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Εδώ άρχισα να σκέφτομαι πόσο χρήσιμη θα ήταν στην πολιτική αυτή η ακολουθία: εργασία, τεκμηρίωση, αξιολόγηση και ύστερα επόμενο βήμα. Όχι εξαγγελία, κορδέλα και μετά αναζήτηση του έργου. Απίθανα πράγματα, έτσι;

Τα σπίτια που έγιναν δημόσια παρακαταθήκη

Στην περίπτωση των Αρχανών υπάρχει και μια λιγότερο φωτογενής, αλλά ουσιαστική πλευρά: σπίτια γύρω από το ανάκτορο αγοράστηκαν μέσω του Ιδρύματος Ψύχα και παραχωρήθηκαν στο Ελληνικό Δημόσιο, ώστε να προστατευθεί η δυνατότητα μελλοντικής έρευνας.

Για μένα αυτή είναι πολιτική πολιτισμού με περιεχόμενο. Προστατεύεις εγκαίρως τον χώρο, πριν βρεθείς να διαπραγματεύεσαι εκ των υστέρων το αυτονόητο. Η δημόσια περιουσία χρειάζεται σχέδιο αξιοποίησης και συντήρησης· δεν αρκεί να αλλάξει ιδιοκτήτη στα χαρτιά.

Η Ζώμινθος πέρα από την αναγνώριση

Η Ζώμινθος, στον Ψηλορείτη, σε υψόμετρο περίπου 1.200 μέτρων, ξεχωρίζει για τη θέση και τη διατήρηση του μινωικού συγκροτήματός της. Η Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη ετοιμάζει με τους συνεργάτες της πεντάτομη επιστημονική δημοσίευση, συνεχίζοντας το έργο που συνδέθηκε με τον Γιάννη Σακελλαράκη.

Εγώ θα έβαζα εδώ έναν πρακτικό έλεγχο για κάθε αρμόδιο: προστασία, προσωπικό, επιστημονική συνέχεια. Οι διεθνείς διακρίσεις έχουν αξία, αλλά δεν συντηρούν μνημεία μόνες τους. Τα χειροκροτήματα είναι δωρεάν· η φροντίδα απαιτεί προϋπολογισμό.

Η αυτονομία δεν χρειάζεται υποσημείωση

Η επιστημονική διαδρομή της Έφης Σαπουνά-Σακελλαράκη δεν εξαντλείται στη συνεργασία της με τον Γιάννη Σακελλαράκη. Η πολυετής υπηρεσία της στην Εύβοια, από το 1984, και οι ανασκαφικές εργασίες της εκεί συγκροτούν αυτοτελές έργο.

Δεν σας κρύβω ότι αυτή η διάκριση έχει σημασία και έξω από την αρχαιολογία. Πολύ συχνά αναγνωρίζουμε στις γυναίκες μια θέση δίπλα σε κάποιον και δυσκολευόμαστε να περιγράψουμε τη δική τους πορεία. Ας αρχίσουμε από το απλό: ολόκληρο το έργο, ολόκληρη η αναγνώριση.

Στον Τάφο της Κρίσεως υπάρχει λογοδοσία

Ο Τάφος της Κρίσεως, κοντά στη Νάουσα, χρονολογείται στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. Αποκαλύφθηκε το 1954 και ανασκάφηκε από τον Φώτιο Πέτσα. Στην πρόσοψή του ο νεκρός πολεμιστής οδηγείται από τον Ερμή στους κριτές του Κάτω Κόσμου.

Ο συμβολισμός προσφέρεται, αλλά δεν χρειάζεται φτηνές αντιστοιχίσεις. Εγώ κρατώ ότι η αξιολόγηση των πράξεων κατείχε κεντρική θέση στην εικόνα που οι άνθρωποι έφτιαχναν για την ύπαρξή τους. Εμείς, πάντως, καλό θα ήταν να μη μεταθέτουμε τη δημόσια λογοδοσία στη μεταθανάτια ζωή.

Η Ακρόπολη δεν είναι φόντο

Η σχέση του Λε Κορμπυζιέ με την Ακρόπολη υπήρξε σχέση επίμονης παρατήρησης και μελέτης. Στη διάλεξή του στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο το 1933 περιέγραψε την καθοριστική επίδραση αυτής της εμπειρίας στη σκέψη και στο έργο του.

Κάπου εδώ βρίσκεται και η αιχμή για το παρόν: άλλο αξιοποιώ δημιουργικά την κληρονομιά και άλλο τη χρησιμοποιώ ως σκηνικό αυτοθαυμασμού. Η πολιτιστική πολιτική χρειάζεται γνώση του αντικειμένου, όχι μόνο σωστό φωτισμό για την επίσημη φωτογραφία. Πόσο δύσκολο είναι, τελικά, να κοιτάξουμε το μνημείο αντί για τον φακό;

Κλείνω με μια κυριακάτικη σκέψη: στις ανασκαφές αφαιρούν χώμα για να φανούν τα τεκμήρια. Στην πολιτική, δυστυχώς, συχνά προσθέτουν λόγια για να μη φαίνονται.