Αλβανία: Άγρια επεισόδια και δεκάδες συλλήψεις στα Τίρανα – Νέο κάλεσμα για κινητοποιήσεις σήμερα

Η ένταση κλιμακώνεται στην Αλβανία, καθώς τα Τίρανα εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο μεγάλων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Οι κινητοποιήσεις, με επεισόδια, τραυματισμούς, συλλήψεις και ζημιές, έχουν ως βασικό αίτημα να παραιτηθεί ο Έντι Ράμα. Για σήμερα έχει προγραμματιστεί νέα μαζική συγκέντρωση, ενώ διαδηλωτές μετακινούνται προς την πρωτεύουσα από όλη τη χώρα.

Το κέντρο των Τιράνων μετατράπηκε σε πεδίο μάχης

Για πέμπτη συνεχόμενη ημέρα, το Σάββατο σημειώθηκαν συγκρούσεις σώμα με σώμα ανάμεσα σε διαδηλωτές και αστυνομικές δυνάμεις στο κέντρο των Τιράνων. Η κινητοποίηση της προηγούμενης ημέρας κράτησε περίπου 11 ώρες και τα επεισόδια επικεντρώθηκαν στη λεωφόρο Μαρτύρων του Έθνους, μεταξύ του πρωθυπουργικού γραφείου και του αλβανικού κοινοβουλίου.

Οι συγκρούσεις περιλάμβαναν πετροπόλεμο, ενώ καταγράφηκαν μεγάλες φθορές σε καταστήματα και δημόσια κτίρια. Φωτιά ξέσπασε επίσης σε κτίριο που φιλοξενεί το Ανώτατο Δικαστήριο της Αλβανίας και την Τράπεζα της Αλβανίας. Παράλληλα, σημειώθηκαν τραυματισμοί και δεκάδες συλλήψεις.

Όπως μεταδίδει το BBC, διαδηλωτές —ανάμεσά τους πολλοί μαθητές λυκείου και φοιτητές— εκτόξευσαν πέτρες και βόμβες μολότοφ κατά των αστυνομικών που βρίσκονταν έξω από το πολιορκημένο Υπουργείο Παιδείας.

Οι αστυνομικοί χρησιμοποίησαν νερό και δακρυγόνα, αναγκάζοντας το πλήθος να διασκορπιστεί. Υπάρχουν, ακόμη, αναφορές για χρήση πλαστικών σφαιρών, για πρώτη φορά.

Οι διαμαρτυρίες, οι οποίες ξεκίνησαν το καλοκαίρι, έχουν εξελιχθεί σε ένα ευρύτερο αντικυβερνητικό κίνημα, με αιτήματα για την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, στον απόηχο καταγγελιών για διαφθορά που συνδέονται με τη διακυβέρνησή του.

Στο κέντρο της πόλης, αρκετοί διαδηλωτές είχαν καλύψει το πρόσωπό τους με αντιασφυξιογόνες ή προστατευτικές μάσκες. Εθελοντές, από την πλευρά τους, μοίραζαν σύριγγες με φυσιολογικό ορό για να καθαρίζουν τα μάτια και να περιορίζουν τον πόνο που προκαλούσαν τα δακρυγόνα.

Ένταση και πολιορκία έξω από το γραφείο του πρωθυπουργού

Οι εκρήξεις από τις βόμβες μολότοφ ακούγονταν αδιάκοπα το Σάββατο. Καθώς προχωρούσε το απόγευμα, το κέντρο βάρους των διαδηλώσεων μεταφέρθηκε στο γραφείο του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, στην κεντρική λεωφόρο των Τιράνων.

Η συγκέντρωση έξω από το πρωθυπουργικό γραφείο ήταν μεγαλύτερη από κάθε προηγούμενη, με σαφώς περισσότερο κόσμο σε σύγκριση με τις προηγούμενες ημέρες.

Οι αστυνομικοί δέχονταν συνεχείς επιθέσεις με βράχους, πέτρες και φωτοβολίδες, ενώ απαντούσαν με αλλεπάλληλες ρίψεις δακρυγόνων. Ορισμένα από τα χημικά έπεσαν πίσω από το πλήθος και προκάλεσαν πανικό. Οι διαδηλωτές, εξοργισμένοι από τα δακρυγόνα, περίμεναν να καθαρίσει ο αέρας και έπειτα εξαπέλυαν νέες επιθέσεις.

Μαύρος καπνός υψωνόταν από ένα φλεγόμενο όχημα, ενώ οι σειρήνες από περιπολικά και ασθενοφόρα ακούγονταν σε όλη τη διάρκεια του απογεύματος. Όταν άρχισε να πέφτει η νύχτα, ειδικές αστυνομικές μονάδες έφτασαν για να ενισχύσουν τις διμοιρίες των ΜΑΤ.

«Τώρα προσπαθούμε να κάνουμε επανάσταση»

Τραυματισμοί σημειώθηκαν και στις δύο πλευρές, ενώ μέχρι στιγμής 80 άτομα έχουν κατηγορηθεί για διατάραξη κοινής ειρήνης. Εκατοντάδες ακόμη έχουν συλληφθεί ή βρίσκονται υπό έρευνα. Με σπασμένα γυαλιά και καμένα συντρίμμια στους δρόμους, το κέντρο των Τιράνων παραπέμπει ολοένα και περισσότερο σε εμπόλεμη ζώνη.

Ο Τζορτζ, 19χρονος φοιτητής ιατρικής, εργάζεται ως ηλεκτρολόγος για να καλύπτει τα έξοδα των σπουδών του. Βρισκόταν κοντά στο καμένο κτίριο του Υπουργείου Παιδείας, φορώντας μαντήλι στο πρόσωπο και προστατευτικά γυαλιά. Συγκαταλέγεται στους χιλιάδες που παίρνουν μέρος στις διαδηλώσεις, οι οποίες ξεκίνησαν στις αρχές Ιουνίου και γίνονται ολοένα πιο σφοδρές.

Κρατούσε σταθερά δύο πέτρες, τις οποίες προόριζε για την αστυνομία. Όταν ρωτήθηκε αν φοβάται ότι μπορεί να τραυματίσει κάποιον, απάντησε: «Έχουμε κι εμείς μητέρες. Έχουμε κι εμείς οικογένεια. Ήμασταν ειρηνικοί για 135 ημέρες. Τώρα προσπαθούμε να κάνουμε όπως στη Γαλλία… προσπαθούμε να κάνουμε επανάσταση. Η κυβέρνησή μας δεν θέλει ειρήνη, γι’ αυτό χρησιμοποιούμε βία».

Στους δρόμους βρίσκονταν και αρκετοί ακόμη νεότεροι διαδηλωτές. Η Κλέα, 17 ετών, φοιτά στο πρώτο έτος του Πανεπιστημίου των Τιράνων. «Όλοι οι φοιτητές απέχουν από τα μαθήματά τους και βγήκαν από τις σχολές για να παλέψουν για τα δικαιώματά μας», δήλωσε. Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι ανάμεσα στους διαδηλωτές βρίσκονται προβοκάτορες, οι οποίοι σπάνε καταστήματα και τράπεζες με σκοπό να πλήξουν το κίνημα.

Η δυσαρέσκεια για το πολιτικό σύστημα και το ενδεχόμενο αλλαγής

Εδώ και 13 χρόνια κυβερνά ο Έντι Ράμα, έχοντας κυριαρχήσει στην πολιτική ζωή της Αλβανίας. Αντίστοιχη μακρόχρονη παρουσία στην πολιτική σκηνή είχε επί δεκαετίες και ο βασικός αντίπαλός του, Σαλί Μπερίσα, από το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα.

Οι φοιτητές εκφράζουν την αντίθεσή τους σε «ολόκληρο το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα».

Ποια άλλη λύση υπάρχει όμως;

Ο Οσμάν Στάφα, διακεκριμένος δημοσιογράφος του καναλιού News24, που δηλώνει επίσης ακτιβιστής υπέρ της αλλαγής, πρότεινε μια ουδέτερη, υπηρεσιακή κυβέρνηση μονοετούς θητείας, με στόχο τη διοργάνωση νέων εκλογών.

Για την ευρωπαϊκή κοινότητα, η αντίφαση μέσα στο νέο κύμα αναταραχών είναι ότι ο Ράμα απολαμβάνει εδώ και χρόνια την εκτίμηση της ΕΕ, ενώ η Αλβανία επιδιώκει να γίνει μέλος της.

Το πρωί του Σαββάτου, με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Ράμα προέτρεψε τους Αλβανούς «να μην ξεχνούν ότι έχουμε καταφέρει εξαιρετικά πράγματα».

Την ευθύνη για τις κινητοποιήσεις απέδωσε στο αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα, αλλά και σε αυτό που περιέγραψε ως «σκοτεινή ατζέντα ξένων δυνάμεων, που στόχο έχουν να ανακόψουν την πορεία μας» προς την ένταξη στην ΕΕ, την οποία έχει δεσμευτεί να πετύχει έως το 2030. Ωστόσο, δεν διευκρίνισε ποιους «ξένους δρώντες» εννοούσε.

Πολιτική πίεση για τον Ράμα

«Οι πρόσφατες διαδηλώσεις έχουν πλήξει σοβαρά την προσεκτικά καλλιεργημένη εικόνα του Ράμα ως ενός χαρισματικού ηγέτη, ο οποίος οδηγεί τη χώρα του προς την ευημερία», σημειώνει το BBC.

Την ίδια ώρα, την εξουσία του απειλούν και οι έρευνες της ειδικής εισαγγελικής υπηρεσίας. Η εισαγγελία ιδρύθηκε το 2019, έπειτα από πιέσεις της ΕΕ και των ΗΠΑ, και πρόσφατα συνέλαβε τη Βλόρα Χισένι, ισχυρή επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών.

Η Χισένι αντιμετωπίζει την κατηγορία ότι συνέδραμε τον Εργκίς Αγκάσι να αποφύγει τη δικαιοσύνη. Πρόκειται για 39χρονο επιφανή επιχειρηματία, πρώην κυβερνητικό στέλεχος και προσωπικό φίλο του Ράμα, ο οποίος τελεί υπό σύλληψη.

Μέσω του δικηγόρου του, ο Αγκάσι απέρριψε τις κατηγορίες και υποστήριξε πως δεν εμπλέκεται σε διαφθορά. Από την πλευρά της, η Χισένι είπε στους εισαγγελείς ότι είχε επικοινωνήσει μαζί του με σκοπό να τον στρατολογήσει στις μυστικές υπηρεσίες.

Κατά δημοσιεύματα αρκετών αλβανικών μέσων ενημέρωσης, ο Αγκάσι είχε ρόλο μεσάζοντα ανάμεσα στον πρωθυπουργό και σε οργανωμένες εγκληματικές ομάδες. Ο Ράμα έχει παραδεχθεί ότι τον γνωρίζει, ωστόσο αρνείται πως γνώριζε για παράνομες συναλλαγές.

«Ο Έντι Ράμα βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο πυρά», είπε στο BBC ο Λουτφί Ντερβίσι, πολιτικός αναλυτής και πανεπιστημιακός καθηγητής. «Είναι θύμα της ίδιας του της επιτυχίας. Συγκεντρώνοντας τόσο μεγάλη εξουσία στα χέρια του, κατέστησε τον εαυτό του τον μοναδικό υπεύθυνο στον οποίο ο λαός καταλογίζει τα παράπονά του».

Με 83 από τις συνολικά 140 έδρες στο αλβανικό Κοινοβούλιο, το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Ράμα διαθέτει άνετη πλειοψηφία. Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές δεν είναι προγραμματισμένες πριν από το 2029.