Μελίνα Μερκούρη: Η διεθνώς αναγνωρισμένη Ελληνίδα που αφιέρωσε τη ζωή της στα Γλυπτά του Παρθενώνα

Σαν σήμερα ήρθε στον κόσμο η Μελίνα Μερκούρη, η γυναίκα που συνήθιζε να λέει πως «γεννήθηκε Ελληνίδα» και ήταν τόσο γνωστή ώστε αρκούσε το μικρό της όνομα. Το βαφτιστικό της ήταν Αμαλία – Μαρία, όμως έτσι δεν την αποκαλούσε κανείς: όλοι ήξεραν τη Μελίνα. Το επώνυμο «Μερκούρη» συχνά περίσσευε για να αναγνωριστεί, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Με έντονη προσωπικότητα, πάθος, επιμονή και αδιαλλαξία, άφηνε πάντα το στίγμα της όπου κι αν βρισκόταν.

Η Μελίνα Μερκούρη γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1920. Ήταν εγγονή του Σπύρου Μερκούρη, δημάρχου της Αθήνας, και κόρη του πολιτικού Σταμάτη Μερκούρη. Από τα παιδικά της χρόνια φανέρωνε ανήσυχο πνεύμα και λαχτάρα να βρίσκεται στο κέντρο των γεγονότων. Όταν ήταν 10 ετών, έστησε αυθόρμητα την πρώτη της παράσταση σε ένα καφενείο στις Σπέτσες. Οι θαμώνες την χειροκρότησαν, όμως ακολούθησε και το αυστηρό «μάθημα» της μητέρας της, η οποία έσπευσε να τη συνετίσει με ένα δυνατό χαστούκι.

Στο σχολείο η Μελίνα δεν ξεχώριζε για την επιμέλειά της· η σκέψη της έφευγε από τα μαθήματα και στρεφόταν στη σκηνή που φαινόταν να την περιμένει. Ενώ ήταν ακόμη έφηβη, παντρεύτηκε κρυφά τον Πάνο Χαροκόπο. Στις οικογένειές τους έστειλαν μόνο ένα σύντομο τηλεγράφημα: «Γάμος ετελέσθη». Η σχέση τους τερματίστηκε ύστερα από χρόνια, αλλά εκείνη είχε ήδη ξεκινήσει να ακολουθεί τη δική της απρόβλεπτη πορεία.

Η πρώτη μεγάλη της διαδρομή στον χώρο της τέχνης ήταν η υποκριτική. Πέρασε τις εξετάσεις της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου απαγγέλλοντας στίχους του Κώστα Καρυωτάκη. Το 1944 αποφοίτησε και λίγο αργότερα εμφανίστηκε στη σκηνή, όπου κέρδισε τις εντυπώσεις με τη δυναμική της παρουσία. Καθοριστική θεατρική επιτυχία ήταν η Μπλανς Ντυμπουά στο «Λεωφορείον ο Πόθος» του Τένεσι Ουίλιαμς, σε παραγωγή του Θεάτρου Τέχνης και με τον Κάρολο Κουν στη σκηνοθεσία.

Το 1955 η Μελίνα Μερκούρη έκανε την πρώτη της εμφάνιση στον κινηματογράφο, στη «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη. Η διεθνής αναγνώριση ήρθε πέντε χρόνια μετά, με την Ίλια στο «Ποτέ την Κυριακή» του Ζυλ Ντασέν. Για την ερμηνεία της βραβεύτηκε στις Κάννες το 1960, ενώ η ταινία συγκέντρωσε πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ. Το Όσκαρ πρωτότυπου τραγουδιού απονεμήθηκε στο «Τα παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι, μεταφέροντας την ελληνική μουσική σε ακροατήρια σε όλο τον κόσμο.

Ακολούθησαν πρωταγωνιστικοί ρόλοι σε ταινίες καταξιωμένων δημιουργών και μια στενή καλλιτεχνική συνεργασία με τον Αμερικανό σκηνοθέτη Ζυλ Ντασέν, ο οποίος έγινε σύντροφός της στη ζωή και στην τέχνη. Την καθοδήγησε σκηνοθετικά στις «Ποτέ την Κυριακή» (1960), «Φαίδρα» (1962), «Τοπκαπί» (1964) και «A Dream of Passion» (1978).

Ο γάμος τους έγινε το 1966 και παρέμειναν μαζί έως τον θάνατο της Μελίνας. Η πορεία της, όμως, δεν εξαντλήθηκε στην κινηματογραφική της δόξα. Σύντομα, η ζωή της θα έπαιρνε μια νέα και βαθιά πολιτική κατεύθυνση.