Η ψηφιακή πρωτοπορία κόπηκε στον ευρωπαϊκό έλεγχο

Στις εξαγγελίες, η τεχνολογική πρωτοπορία μοιάζει σχεδόν κατακτημένη. Στην ευρωπαϊκή μέτρηση, πάλι, η Ελλάδα βρίσκεται 20ή μεταξύ 27 χωρών, με συνολική επίδοση καινοτομίας στο 77,5% του κοινοτικού μέσου όρου. Ο Ευρωπαϊκός Πίνακας Καινοτομίας του 2026 την τοποθετεί στους «μέτριους καινοτόμους». Όχι ακριβώς το σκηνικό που υποβάλλει η κυβερνητική αφήγηση περί παραγωγικού και ψηφιακού άλματος.

Η οθόνη δείχνει ουραγό

Το πιο δυσάρεστο τεστ αξιοπιστίας αφορά την ψηφιοποίηση: τελευταία θέση στην Ε.Ε., με επίδοση στο 59,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ουραγός η χώρα και στα δίκτυα υψηλών ταχυτήτων. Η πρόσβαση σε αυτά, οι επενδύσεις πληροφορικής και η απασχόληση ειδικών ΤΠΕ υπολείπονται του μισού της αντίστοιχης ευρωπαϊκής επίδοσης. Η απόσταση ανάμεσα στην κυβερνητική αυτοπεποίθηση και στην κατάταξη δύσκολα κλείνει με ακόμη μία παρουσίαση.

Τελευταία είναι επίσης η Ελλάδα στη διά βίου μάθηση, ενώ από το 2019 υποχωρεί η σχετική επίδοση του δείκτη για τον πληθυσμό με τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ψηφιακή μετάβαση, προφανώς, δεν εξαντλείται στην επικοινωνιακή της συσκευασία.

Επιστήμονες υπάρχουν, γέφυρες λείπουν

Το ανθρώπινο δυναμικό προσφέρει σαφώς καλύτερες ειδήσεις: όγδοη θέση στους νέους διδάκτορες, διεθνείς συνδημοσιεύσεις στο 95,1% της ευρωπαϊκής επίδοσης και 12η θέση στον δείκτη των δημοσιεύσεων που ανήκουν στο παγκόσμιο 10% με τη μεγαλύτερη επιρροή, πάνω από τον κοινοτικό μέσο όρο.

Και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δίνουν τη δική τους απάντηση: δεύτερη θέση στον σύνθετο δείκτη καινοτόμων επιχειρήσεων. Η διάκριση, όμως, αφορά περισσότερο αναβαθμίσεις υπαρχόντων προϊόντων και διαδικασιών παρά ανατροπές που ανοίγουν καινούργιες αγορές. Η διάκριση είναι υπαρκτή· το ίδιο και ο περιορισμός της.

Η διεθνής ελκυστικότητα του ερευνητικού συστήματος μένει στο 72,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με τελευταία θέση στην προσέλκυση υποψήφιων διδακτόρων από άλλες χώρες. Συνεπώς, το επιστημονικό απόθεμα δεν αρκεί: χρειάζεται και περιβάλλον που να το συγκρατεί, να το προσελκύει και να αξιοποιεί τη γνώση του.

Το ταμείο χαλάει το αφήγημα

Στη χρηματοδότηση και υποστήριξη της καινοτομίας η επίδοση περιορίζεται στο 66,3% της κοινοτικής, ενώ στα επιχειρηματικά κεφάλαια μόλις στο 26,7%. Οι επιχειρηματικές δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης —μαζί με δημόσια ή ευρωπαϊκά συγχρηματοδοτούμενα έργα— φτάνουν το 0,85% του ΑΕΠ, έναντι 1,49% στην Ε.Ε. Προστίθενται ο κατακερματισμός των χρηματοδοτικών πηγών και η έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για βιώσιμη χρηματοδότηση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.

Το χάσμα αποτυπώνεται και στην αξιοποίηση της γνώσης: διανοητικά περιουσιακά στοιχεία στο 54,9% της ευρωπαϊκής επίδοσης, διεθνείς αιτήσεις ευρεσιτεχνίας στο 49,1%. Στις εξαγωγές μεσαίας και υψηλής τεχνολογίας, τελευταία θέση και 27,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Στην παραγωγικότητα της εργασίας, 31,2%.

Η κυβερνητική βιτρίνα δοκιμάζεται στους αριθμούς, όχι στις προθέσεις. Όταν οι επιστήμονες και οι μικρομεσαίοι δίνουν δυνατότητες, αλλά οι υποδομές, η χρηματοδότηση και η παραγωγική αξιοποίηση μένουν πίσω, πόσες εξαγγελίες χρειάζονται ακόμη για να βαφτιστεί το χάσμα πρωτοπορία;