Ο Καμμένος στις έδρες, η Δεξιά στα ψιλά γράμματα

Στην πολιτική, οι έδρες προσμετρώνται πάντα. Οι εταίροι, πάλι, μπορούν να εξαφανίζονται από τον ιδεολογικό λογαριασμό όταν χαλούν την αφήγηση. Η άρνηση του Αλέξη Τσίπρα ότι η πλευρά του συγκυβέρνησε με τη Δεξιά επαναφέρει το προφανές ερώτημα: πού ακριβώς κατατάσσεται ο Πάνος Καμμένος; Διότι η κυβερνητική συνεργασία δεν διαγράφεται επειδή σήμερα δυσκολεύει την πολιτική αυτοπεριγραφή.

Η σκωπτική απάντηση τον παρουσιάζει περίπου ως ξεχωριστή πολιτική κατηγορία. Επιστρατεύεται ακόμη και η φιλορωσική του τοποθέτηση ως ειρωνικό άλλοθι για να παρακαμφθεί η δεξιά ταυτότητά του. Ωραίο ως πείραγμα· ως εξήγηση, αφήνει το πρόβλημα εκεί όπου το βρήκε.

Ο εταίρος ως συμπλήρωμα

Ο Νίκος Μωραΐτης δίνει διαφορετική κάλυψη στον Τσίπρα: δεν αρνείται τον δεξιό χαρακτήρα του Καμμένου, αλλά περιορίζει τη σημασία του στη συμπλήρωση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Η διάκριση που προτείνει είναι ανάμεσα σε εκείνον που ασκεί την κυβερνητική πρωτοκαθεδρία και στον μικρότερο εταίρο που προσφέρει τις αναγκαίες έδρες.

Μόνο που η αριθμητική δεν καταργεί τη συγκυβέρνηση. Το μικρότερο μέγεθος εξηγεί τον συσχετισμό δύναμης· δεν μετατρέπει τον εταίρο σε πολιτικά άχρωμο εξάρτημα. Και εδώ η υπεράσπιση αποκτά ενδιαφέρον: ο Καμμένος αντιμετωπίζεται ως αναγκαία προσθήκη, ενώ για το ΠΑΣΟΚ η συμμετοχή σε κυβερνητικές συνεργασίες γίνεται τεκμήριο ταυτότητας.

Δύο μέτρα στην πρόσθεση

Στην επίθεσή του κατά του ΠΑΣΟΚ, ο Μωραΐτης συνδέει την κυβερνητική παρουσία του με τον Αντώνη Σαμαρά, προσθέτοντας στην ίδια περιγραφή και το ΛΑΟΣ. Πρόκειται για τη δική του πολεμική συμπύκνωση, όχι για ακριβή αποτύπωση μιας ενιαίας κυβερνητικής σύνθεσης. Η αιχμή του, πάντως, είναι σαφής: παρουσιάζει το ΠΑΣΟΚ ως συμπλήρωμα της Δεξιάς και ως δεξαμενή στελεχών για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Στο ίδιο σχήμα επιστρατεύονται ο Ανδρέας Παπανδρέου και ο Κώστας Σημίτης ως αντίθετοι συμβολισμοί για τη σημερινή ψήφο. Μια υποθετική κάλπη για τους απόντες, χρήσιμη στην εσωτερική διαμάχη για την κληρονομιά του ΠΑΣΟΚ, όχι ελέγξιμη πολιτική θέση τους.

Η ταυτότητα κατά παραγγελία

Το σκώμμα και η υπεράσπιση συναντιούνται τελικά στην ίδια ευκολία: ο δικός μας συμβιβασμός είναι αριθμητική, του άλλου ιδεολογία. Μόνο που οι συνεργασίες έχουν πολιτικό περιεχόμενο και για τον μεγάλο και για τον μικρό εταίρο. Οι έδρες μπορεί να συμπληρώνονται· η μνήμη δεν χρειάζεται να αφαιρείται.