ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

Γιατί ρίχνουν αλάτι στο χιόνι και πότε δεν αρκεί για τον πάγο

Η άλμη καθυστερεί τον σχηματισμό πάγου, αλλά η θερμοκρασία του δρόμου και η ποσότητα του αλατιού καθορίζουν το αποτέλεσμα.

Το γιατί ρίχνουν αλάτι στο χιόνι εξηγείται από μια απλή αλλαγή: όταν διαλυθεί σε νερό, σχηματίζει άλμη που παγώνει σε χαμηλότερη θερμοκρασία. Έτσι δυσκολεύεται να σχηματιστεί νέος πάγος και μπορεί να λιώσει μέρος του υπάρχοντος.

Το αλάτι, ωστόσο, δεν εξαφανίζει αμέσως το χιόνι ούτε ζεσταίνει τον δρόμο. Η δράση του εξαρτάται από τη θερμοκρασία του οδοστρώματος και από το αν υπάρχει αρκετή υγρασία για να διαλυθεί.

Η άλμη εξηγεί γιατί ρίχνουν αλάτι στο χιόνι

Το αλάτι δεν ζεσταίνει τον δρόμο ούτε «τρώει» τον πάγο. Για να αρχίσει να δρα, πρέπει πρώτα να διαλυθεί σε υγρασία που υπάρχει στην επιφάνεια, είτε αυτή προέρχεται από νερό είτε από χιόνι ή χιονόνερο.

Το κοινό αλάτι, το χλωριούχο νάτριο, αποτελείται από ιόντα νατρίου και χλωρίου. Όταν διαλυθεί, τα ιόντα παρεμβάλλονται ανάμεσα στα μόρια του νερού και δυσκολεύουν την οργάνωσή τους σε κρυστάλλους πάγου.

Το αποτέλεσμα είναι ότι το νερό με αλάτι παγώνει σε χαμηλότερη θερμοκρασία από το καθαρό νερό. Η διαφορά εξαρτάται από τη συγκέντρωση της άλμης: η ποσότητα αλατιού που έχει διαλυθεί έχει σημασία, όχι απλώς η ποσότητα που βλέπουμε σκορπισμένη στον δρόμο.

Για να μετατραπεί ο πάγος ή το χιόνι σε νερό, χρειάζεται επίσης θερμότητα, η οποία μπορεί να προέρχεται από τον αέρα, τον ήλιο ή το ίδιο το οδόστρωμα. Το αλάτι διευκολύνει τη διαδικασία, δεν παρέχει όμως αυτή τη θερμότητα.

Πότε το κρύο νικά το αλάτι;

Όσο πιο ψυχρή είναι η επιφάνεια του δρόμου, τόσο πιο αργά και λιγότερο αποτελεσματικά δρα το αλάτι. Γι’ αυτό η θερμοκρασία του οδοστρώματος είναι σημαντικότερη για την απόδοσή του από την ένδειξη του θερμομέτρου του αέρα από μόνη της.

Το σχέδιο «ΒΟΡΕΑΣ» της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αναφέρει ότι το αλάτι είναι αποτελεσματικό μέχρι τους −5°C. Με ήλιο ή βαριά κυκλοφορία, η αποτελεσματικότητά του μπορεί να φτάσει μέχρι τους −10°C.

Υπάρχει και ένα πολύ χαμηλότερο θεωρητικό όριο: για άλμη χλωριούχου νατρίου συγκέντρωσης 23,3%, το κατώτατο σημείο στο σχετικό διάγραμμα είναι −21,2°C. Αυτό δεν σημαίνει ότι το αλάτι θα καθαρίσει αποτελεσματικά έναν πραγματικό δρόμο σε αυτή τη θερμοκρασία.

Η διάκριση έχει σημασία. Άλλο η χαμηλότερη θερμοκρασία που περιγράφει το διάγραμμα για ένα συγκεκριμένο διάλυμα και άλλο το σημείο πέρα από το οποίο η εφαρμογή γίνεται υπερβολικά αργή για να είναι πρακτικά χρήσιμη.

Περισσότερο αλάτι σημαίνει καλύτερο αποτέλεσμα;

Όχι απαραίτητα. Αν η ποσότητα είναι ανεπαρκής, η άλμη μπορεί να μην κατεβάσει αρκετά το σημείο πήξης. Αντίθετα, το υπερβολικό αλάτι μπορεί να μείνει αδιάλυτο και να σπαταληθεί.

Η συγκέντρωση δεν μένει πάντα σταθερή. Καθώς λιώνουν το χιόνι και ο πάγος, το επιπλέον νερό αραιώνει την άλμη και ανεβάζει ξανά το σημείο πήξης της. Σε αρκετό κρύο, το νερό μπορεί έτσι να ξαναπαγώσει.

Ελληνικές τεχνικές προδιαγραφές αποχιονισμού του 2020 δίνουν μια εικόνα του πώς συνδέεται η ποσότητα με τις συνθήκες. Για συνεχή χιονόπτωση αναφέρουν προληπτική εφαρμογή 20–40 γραμμαρίων ανά τετραγωνικό μέτρο, ανάλογα με την αναμενόμενη ένταση.

Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα, σε επιφάνεια 10 τετραγωνικών μέτρων αυτό αντιστοιχεί αριθμητικά σε 200–400 γραμμάρια συνολικά. Πρόκειται για μετατροπή από προδιαγραφή οδικού αποχιονισμού, όχι για οδηγία δοσολογίας σε αυλή ή πεζοδρόμιο.

Γιατί χρειάζεται και αποχιονισμός;

Το αλάτι μπορεί να χρησιμοποιηθεί προληπτικά, πριν σχηματιστεί στρώμα χιονιού ή πάγου, αλλά και αφού αυτό έχει δημιουργηθεί. Δεν υποκαθιστά όμως την απομάκρυνση του συσσωρευμένου χιονιού.

Η αμερικανική Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Προστασίας συνιστά να απομακρύνεται πρώτα το χιόνι με φτυάρι ή εκχιονιστικό, ώστε η τήξη που ακολουθεί να είναι αποτελεσματικότερη. Στις ελληνικές προδιαγραφές προβλέπεται επίσης διάστρωση αλατιού μετά το πέρασμα του εκχιονιστικού.

Σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, η άμμος ή το χαλίκι μπορούν να βοηθήσουν με διαφορετικό τρόπο: βελτιώνουν την πρόσφυση πάνω στον παγωμένο δρόμο, χωρίς να λιώνουν τον πάγο. Η τριβή και η αποπάγωση δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Πού καταλήγει το αλάτι όταν λιώσει το χιόνι;

Το αλάτι που χρησιμοποιείται στους δρόμους μπορεί να μεταφερθεί με τις απορροές στα επιφανειακά και υπόγεια νερά. Οι αυξημένες συγκεντρώσεις χλωρίου είναι δυνατόν να γίνουν τοξικές για ορισμένους υδρόβιους οργανισμούς, ενώ το χλωριούχο νάτριο συμβάλλει και στη διάβρωση.

Γι’ αυτό η ποσότητα εφαρμογής χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τη θερμοκρασία, τα χαρακτηριστικά του δρόμου, την κυκλοφορία και την εγγύτητα σε επιφανειακά νερά. Στόχος είναι να χρησιμοποιείται η μικρότερη δυνατή ποσότητα αλατιού που παραμένει αποτελεσματική.

Η χρησιμότητά του, τελικά, δεν μετριέται από το πόσο αλάτι έπεσε στον δρόμο, αλλά από το αν χρησιμοποιήθηκε όσο χρειάζεται — χωρίς να ξεχνάμε πού θα καταλήξει μετά το λιώσιμο.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΟΛΙΑ

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *.

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ Γιατί ρίχνουν αλάτι στο χιόνι και πότε δεν αρκεί για τον πάγο