Κύπρος: Η Λευκωσία καταγγέλλει στον ΟΗΕ την Τουρκία για τις έρευνες του «Akdeniz Arastirma1»

Την πραγματοποίηση παράνομων θαλάσσιων επιστημονικών ερευνών, με δειγματοληψίες υδάτων, από το τουρκικό ερευνητικό πλοίο «Akdeniz Arastirma 1» καταγγέλλει η Κυπριακή Δημοκρατία σε επιστολή προς τον ΟΗΕ. Οι έρευνες έγιναν από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου και από τις 3 έως τις 29 Αυγούστου 2026.

Με επιστολή που υπέγραψε ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Κύπρου στον ΟΗΕ, η Λευκωσία φέρνει στο διεθνές προσκήνιο τις παράνομες δραστηριότητες του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Akdeniz Arastirma 1». Το έγγραφο έχει ημερομηνία 6 Οκτωβρίου 2026 και διανεμήθηκε επισήμως στη Γενική Συνέλευση, με αριθμό A/81/413.

Σύμφωνα με την Κύπρο, οι ενέργειες συνιστούν επανειλημμένες παραβιάσεις της κυριαρχίας της, ενώ στην επιστολή παρατίθενται στοιχεία που, όπως υποστηρίζει, εκθέτουν την Άγκυρα. Το πλοίο, που φέρει τουρκική σημαία, πραγματοποίησε εκτεταμένες θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες χωρίς την απαιτούμενη άδεια.

Οι έρευνες περιλάμβαναν δειγματοληψίες νερού σε δύο χρονικές περιόδους: αρχικά από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου 2026 και στη συνέχεια από τις 3 έως τις 29 Αυγούστου 2026.

Οι επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε περιοχές εντός των χωρικών υδάτων, της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη θαλάσσια ζώνη ανάμεσα στην Κύπρο και την Τουρκία.

Η κυπριακή κυβέρνηση υπογραμμίζει: «Καμία άδεια, καμία συγκατάθεση δεν ζητήθηκε, ούτε δόθηκε, από τις αρμόδιες αρχές της Δημοκρατίας. Το διεθνές δίκαιο είναι σαφές, και η Τουρκία το αγνοεί επιδεικτικά. Η Λευκωσία προσέθεσε στην επιστολή της λεπτομερείς χάρτες που απεικονίζουν την παράνομη πορεία και τις ζώνες δράσης του τουρκικού πλοίου».

Η Λευκωσία επικαλείται τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), σημειώνοντας ότι οι έρευνες εντός των χωρικών υδάτων παραβιάζουν σαφώς τα Άρθρα 2, 3 και 245. Οι συγκεκριμένες διατάξεις κατοχυρώνουν το αποκλειστικό δικαίωμα του παράκτιου κράτους να ρυθμίζει και να εγκρίνει την επιστημονική έρευνα στα ύδατά του. Για την ΑΟΖ, τα Άρθρα 56 και 246 (2) ορίζουν ότι απαιτείται συναίνεση του παράκτιου κράτους για κάθε ανάλογη δραστηριότητα.

Στην επιστολή αναφέρεται ακόμη: «Η Άγκυρα δεν έχει καμία νομική βάση για να διενεργεί, να εγκρίνει ή να διευκολύνει αυτές τις δραστηριότητες. Η έκκληση στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ είναι ξεκάθαρη: να παρέμβει άμεσα και να στείλει μήνυμα στην Τουρκία να σεβαστεί την κυριαρχία της Κύπρου».

Η επιστολή της Κύπρου προς τον ΟΗΕ, αναλυτικά

«Κατόπιν οδηγιών της κυβέρνησής μου, επιθυμώ να επιστήσω την προσοχή σας σε παράνομες ενέργειες της Τουρκικής Δημοκρατίας, οι οποίες αφορούν τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας από το υπό τουρκική σημαία ερευνητικό σκάφος Akdeniz Arastirma 1 στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας.

«Ειδικότερα, κατά το διάστημα από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου 2026 και από τις 3 έως τις 29 Αυγούστου 2026, το προαναφερθέν σκάφος πραγματοποίησε εργασίες δειγματοληψίας υδάτων στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων περιοχών εντός των χωρικών υδάτων και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας (οι σχετικοί χάρτες επισυνάπτονται ως Παραρτήματα Ι και ΙΙ, αντίστοιχα).

«Η μη εξουσιοδοτημένη είσοδος του σκάφους στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας και η διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός αυτών, χωρίς τη ρητή συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνιστούν παραβίαση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως αυτή κατοχυρώνεται στα άρθρα 2 και 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

«Στο πλαίσιο άσκησης της κυριαρχίας της, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει, βάσει του άρθρου 245 της Σύμβασης, το αποκλειστικό δικαίωμα να ρυθμίζει, να εγκρίνει και να διεξάγει θαλάσσια επιστημονική έρευνα στα χωρικά της ύδατα. Οι διατάξεις αυτές αντανακλούν το εθιμικό διεθνές δίκαιο.

«Επιπλέον, η διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας, όπου η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί δικαιοδοσία όσον αφορά τέτοιου είδους δραστηριότητες, συνιστά περαιτέρω παραβίαση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

«Το άρθρο 56 παράγραφος 1 στοιχείο β΄ σημείο ii της Σύμβασης απονέμει στο παράκτιο κράτος αποκλειστική δικαιοδοσία όσον αφορά τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής του Ζώνης. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 246 παράγραφος 2 της Σύμβασης, η θαλάσσια επιστημονική έρευνα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και στην υφαλοκρηπίδα διεξάγεται μόνο με τη συγκατάθεση του παράκτιου κράτους. Καμία τέτοια συγκατάθεση δεν ζητήθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία ούτε και χορηγήθηκε από αυτήν.

«Ως εκ τούτου, η Τουρκία δεν διαθέτει απολύτως καμία νομική βάση για να αναλαμβάνει, να ισχυρίζεται ότι εξουσιοδοτεί ή να διευκολύνει δραστηριότητες θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός των θαλάσσιων ζωνών της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς τη συγκατάθεσή της.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η κυβέρνησή μου ζητεί ευγενικά τη συνδρομή σας, προκειμένου να μεταφερθεί προς την Τουρκία ένα σαφές μήνυμα ότι οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου, να σέβεται την κυριαρχία και τη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας και να απέχει από τη διεξαγωγή, την προβολή ισχυρισμών περί εξουσιοδότησης ή τη διευκόλυνση δραστηριοτήτων θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός των θαλάσσιων ζωνών της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς τη συγκατάθεσή της.

Θα σας ήμουν ευγνώμων εάν η παρούσα επιστολή και τα παραρτήματά της μπορούσαν να κυκλοφορήσουν ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο των θεμάτων 39 και 74 της ημερήσιας διάταξης, και να δημοσιευθούν στον ιστότοπο της Διεύθυνσης Ωκεάνιων Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και στην επόμενη έκδοση του Δελτίου Δικαίου της Θάλασσας».