Πολυνομοσχέδιο ΥΠΕΝ: Στη Βουλή οι ρυθμίσεις για την ενέργεια, τις επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα νησιά και το «Νέο Καραϊσκάκη»

Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο προβλέπει μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1711.

Οι ρυθμίσεις καθιερώνουν υποχρεωτικά ετήσια σταθερά τιμολόγια, θωρακίζουν τους καταναλωτές απέναντι στις αποσυνδέσεις και επιτρέπουν την κοινή αξιοποίηση ενέργειας από ΑΠΕ. Προβλέπεται ακόμη η ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων, που διαθέτει 2,3 δισ. ευρώ για να απεξαρτηθούν τα νησιά από το πετρέλαιο, καθώς και ευέλικτες συνδέσεις με το δίκτυο και αυστηρότεροι όροι για τα Data Centers. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης μέτρα για τη μετεγκατάσταση του πλημμυρισμένου οικισμού Μεταμόρφωσης Καρδίτσας, την αναβάθμιση του Σταδίου «Γ. Καραϊσκάκης» και παρεμβάσεις που αφορούν αγρότες, ΟΤΑ και προστατευόμενες περιοχές.

Με το νομοσχέδιο εντάσσεται στην εθνική έννομη τάξη η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1711 και θεσπίζονται μέτρα για μια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας με περισσότερη διαφάνεια, σταθερότητα και δικαιοσύνη για τους καταναλωτές. Επιδίωξη είναι τα οφέλη από την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την ενδυνάμωση των δικτύων και τον εκσυγχρονισμό της αγοράς να γίνονται πιο αισθητά στην καθημερινότητα των πολιτών και στη λειτουργία των επιχειρήσεων.

Όπως αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος, τα νοικοκυριά θα έχουν περισσότερες επιλογές και μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς τους λογαριασμούς, χάρη στα σταθερά συμβόλαια και στην ενισχυμένη προστασία τους έναντι των προμηθευτών. Ταυτόχρονα, προχωρά η δέσμευση για περιορισμό του ενεργειακού κόστους μέσω της χρέωσης των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας.

Παράλληλα, θεσπίζεται πλαίσιο που βοηθά τους προμηθευτές να αντιμετωπίζουν πιο αποτελεσματικά τον κίνδυνο που προκαλούν οι μεταβολές στη χονδρεμπορική αγορά. Ενισχύουμε την εποπτεία, με στόχο να μειωθεί η έκθεση των καταναλωτών στις αναταράξεις της αγοράς.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος αναφέρει ότι το νομοσχέδιο δίνει σε πολίτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς περισσότερους τρόπους να συμμετέχουν ενεργά στην ενεργειακή μετάβαση, με παραγωγή και διαμοιρασμό καθαρής ενέργειας. Οι διαδικασίες σύνδεσης στα δίκτυα γίνονται πιο διαφανείς και ψηφιακές, ενώ προβλέπονται ευέλικτες συνδέσεις σε περιοχές με περιορισμένο ηλεκτρικό χώρο, για να προχωρούν νέες επενδύσεις παράλληλα με τα απαραίτητα έργα ενίσχυσης των δικτύων.

Στα ελληνικά νησιά τίθεται σε λειτουργία ο εθνικός μηχανισμός για τη διαχείριση και αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων, προκειμένου να υλοποιηθεί επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,3 δισ. ευρώ. Στόχος είναι να μειωθεί σταδιακά η εξάρτηση από την ακριβή και ρυπογόνο ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο, να ενισχυθούν η ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία και να δημιουργηθούν υποδομές για καθαρότερη και οικονομικά προσιτότερη ενέργεια σε κατοίκους και επιχειρήσεις.

Για τις ενεργειακές υποδομές και τις νέες επενδύσεις προβλέπεται ενιαίο πλαίσιο με σαφείς κανόνες, ώστε η ανάπτυξή τους να γίνεται με οργάνωση, ασφάλεια και διαφάνεια. Στα Κέντρα Δεδομένων, οι επενδυτές αναλαμβάνουν το κόστος σύνδεσης και των απαραίτητων έργων ενίσχυσης του ηλεκτρικού συστήματος, ενώ θα δεσμεύουν ηλεκτρικό χώρο μόνο εφόσον διαθέτουν ουσιαστική οικονομική κακαι επενδυτική ωριμότητα. Θα πρέπει επίσης να καλύπτουν τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Με Υπουργική Απόφαση που θα εκδοθεί στη συνέχεια θα καθοριστούν ειδικότερα τα ποσοστά κάλυψης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από σταθμούς ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης. Παράλληλα, θεσπίζονται ενισχυμένοι κανόνες για τη λειτουργία, τη συντήρηση και τον έλεγχο των ιδιωτικών δικτύων έργων ΑΠΕ, με πρόνοιες για την ασφάλεια των υποδομών και την προστασία του περιβάλλοντος.

Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται ακόμη στοχευμένα μέτρα για επαγγελματίες αγρότες, Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οικιακούς αυτοκαταναλωτές, ενώ διευκολύνονται η ωρίμανση και η υλοποίηση έργων καθαρής ενέργειας.

Επιπλέον, αντιμετωπίζονται ώριμες εκκρεμότητες κοινωνικού, χωροταξικού, πολεοδομικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα, με απτά οφέλη για τους πολίτες, τις τοπικές κοινωνίες, τις κοινωνικές υποδομές και τα προστατευόμενα οικοσυστήματα.

Αναλυτικά όσα αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

ΜΕΡΟΣ Ι – Η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Από τον Σεπτέμβριο του 2021, οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη βρέθηκαν αντιμέτωπες με πολύ υψηλές τιμές και μεγάλες διακυμάνσεις, κυρίως εξαιτίας της ανόδου στο κόστος του φυσικού αερίου. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία και η εντεινόμενη ένταση στα Στενά του Ορμούζ, σημαντικό πέρασμα για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, διατηρούν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές και επηρεάζουν τόσο την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και τις τιμές της ενέργειας. Οι εξελίξεις αυτές επανέφεραν στο προσκήνιο την ανάγκη αναπροσαρμογής του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε οι καταναλωτές να προστατευθούν περισσότερο από τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των τιμών και να επωφελούνται καλύτερα από την αυξανόμενη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1711 ενδυναμώνεται η προστασία των καταναλωτών και η συμμετοχή τους, ενώ αποκτούν ευρύτερες δυνατότητες επιλογής συμβάσεων ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, προωθούνται μεγαλύτερη ευελιξία και πιο αποδοτική λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.

Οι αλλαγές που αφορούν τους καταναλωτές

Στόχος είναι οι καταναλωτές να έχουν ισχυρότερη θέση στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, περισσότερες επιλογές και μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς το τι θα πληρώνουν, καθώς και αυξημένη προστασία και ρόλο στην καθαρή ενέργεια.

• Συμβόλαια σταθερής χρέωσης: Οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας θα υποχρεούνται βάσει νόμου να διαθέτουν συμβάσεις ορισμένης διάρκειας, τουλάχιστον ενός έτους, με σταθερή τιμή. Κατά τη διάρκεια ισχύος τους δεν θα επιτρέπεται να τροποποιούν μονομερώς τους όρους ή την τιμή που έχουν ορίσει. Με αυτόν τον τρόπο ο καταναλωτής θα γνωρίζει εκ των προτέρων ποια τιμή προμήθειας έχει συμφωνήσει για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

• Εγγύηση κατά τη διακοπή ηλεκτροδότησης: Δεν θα γίνεται αποσύνδεση όσο βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία διευθέτησης διαφοράς.

• Παραμονή για μεγαλύτερο διάστημα στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου: Για τους καταναλωτές που εξυπηρετούνται από αυτόν, η μέγιστη περίοδος εκπροσώπησης αλλάζει και ορίζεται σε τουλάχιστον έξι μήνες.

• Πολλαπλές συμβάσεις στο ίδιο σημείο σύνδεσης: Εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι, ο καταναλωτής θα έχει τη δυνατότητα να συνάπτει περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ή συμφωνίες κοινής χρήσης ενέργειας, αξιοποιώντας διαφορετικούς μετρητές στο ίδιο σημείο σύνδεσης.

• Μοίρασμα ενέργειας από ΑΠΕ: Νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι οργανισμοί θα έχουν τη δυνατότητα να μοιράζονται ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, είτε μέσω ιδιωτικής συμφωνίας είτε μέσω κοινού νομικού σχήματος. Η οργάνωση της διαδικασίας θα μπορεί επίσης να ανατεθεί σε τρίτο.

Για να ισχύει αυτό, η κοινή χρήση ενέργειας δεν θα πρέπει να αποτελεί την κύρια επαγγελματική ή εμπορική δραστηριότητα όσων συμμετέχουν.

Οι αλλαγές για τους προμηθευτές και την εποπτεία της αγοράς

Επιδιώκεται μεγαλύτερη σταθερότητα και αξιοπιστία στην αγορά, με καλύτερη αντιμετώπιση των κινδύνων από τους προμηθευτές και ενισχυμένη εποπτεία. Έτσι θα περιοριστεί η έκθεση των καταναλωτών στις διακυμάνσεις της χονδρικής αγοράς.

• Για να περιορίζουν τον κίνδυνο από έντονες μεταβολές των τιμών χονδρικής, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα, μεταξύ των οποίων στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου, γνωστές ως hedging.
• Θα διενεργούνται, επίσης, δοκιμές αντοχής για να διαπιστώνεται αν οι προμηθευτές μπορούν να ανταποκριθούν σε δυσμενείς συνθήκες της αγοράς. Η ΡΑΑΕΥ θα ορίζει το πλαίσιο αυτών των δοκιμών.
• Οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ διευρύνονται και αφορούν την προστασία των καταναλωτών, τη διαχείριση κινδύνων των προμηθευτών και τις ευέλικτες συνδέσεις, καθώς και την κατάργηση αδικαιολόγητων εμποδίων στην αυτοκατανάλωση, την κοινή χρήση ενέργειας και τις ενεργειακές κοινότητες.

Οι αλλαγές στις συνδέσεις με το ηλεκτρικό δίκτυο

Στόχος είναι οι συνδέσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο να γίνουν πιο ευέλικτες, διαφανείς και ψηφιακές. Έτσι θα αξιοποιείται καλύτερα ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος, ενώ νέες επενδύσεις θα μπορούν να προχωρούν παράλληλα με τα απαραίτητα έργα ενίσχυσης των δικτύων.

• Πληρέστερη ενημέρωση για τη διαθέσιμη χωρητικότητα

Κάθε τρεις μήνες, ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ θα δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με τη δυνατότητα πραγματοποίησης νέων συνδέσεων σε κάθε περιοχή.

Η υποβολή αιτήσεων για σύνδεση θα γίνεται μόνο ψηφιακά. Οι αιτούντες θα λαμβάνουν ενημέρωση για την εξέλιξη της αίτησής τους μέσα σε τρεις μήνες από το σχετικό αίτημα και στη συνέχεια θα ενημερώνονται ανά τρίμηνο.

• Συμβάσεις Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος

Σε περιοχές με ανεπαρκή χωρητικότητα για νέες συνδέσεις που εξασφαλίζουν εγγυημένη ισχύ, προβλέπεται η σύναψη Συμβάσεων Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος.

Μια εγκατάσταση θα μπορεί να συνδεθεί εφόσον συμφωνήσει εκ των προτέρων ότι ο Διαχειριστής έχει τη δυνατότητα, εντός συγκεκριμένων ορίων, να περιορίζει την ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο ή αντλείται από αυτό. Η ΡΑΑΕΥ θα ορίζει τις περιοχές εφαρμογής, ύστερα από εισήγηση των αρμόδιων Διαχειριστών.

Δεν θα καταβάλλεται αποζημίωση όταν οι περιορισμοί δεν υπερβαίνουν τα συμφωνημένα όρια. Σε περίπτωση υπέρβασής τους, ο ιδιοκτήτης της εγκατάστασης θα δικαιούται αποζημίωση. Παράλληλα, για όσους δεν συμμορφώνονται με τους προβλεπόμενους περιορισμούς θα επιβάλλονται χρεώσεις.

Αφού ολοκληρωθούν τα απαραίτητα έργα ανάπτυξης του δικτύου, η ευέλικτη σύνδεση θα μπορεί να γίνει σύνδεση εγγυημένης ισχύος, εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Η εφαρμογή ευέλικτων συνδέσεων δεν θα σταματά ούτε θα καθυστερεί τα προγραμματισμένα έργα ενίσχυσης των δικτύων.

ΜΕΡΟΣ ΙΙ – Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών

Ενεργοποιούμε έναν μηχανισμό για τη διοχέτευση 2,3 δισ. ευρώ σε επενδύσεις στα νησιά. Οι χρηματοδοτήσεις αποσκοπούν στον περιορισμό της εξάρτησης από το πετρέλαιο, στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και στην εξασφάλιση καθαρότερης και πιο προσιτής ενέργειας για κατοίκους και επιχειρήσεις.

• Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών

Με το νομοσχέδιο προβλέπεται να ιδρυθεί το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών. Σκοπός του είναι να χρηματοδοτεί έργα που θα περιορίσουν την εξάρτηση των ελληνικών νησιών από την ηλεκτροπαραγωγή με χρήση πετρελαίου.

Το Ταμείο θα καλύπτει με συγχρηματοδότηση έως και το 60% της συνολικής επενδυτικής δαπάνης για κάθε επιλέξιμο τμήμα έργου. Οι πόροι του μπορούν να κατευθυνθούν σε:

• έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης,
• ηλεκτρικές διασυνδέσεις και αναβαθμίσεις των ηλεκτρικών υποδομών,
• σταθμούς και υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων,
• φράγματα πολλαπλών σκοπών.

Πηγές χρηματοδότησης του Ταμείου

Τα βασικά έσοδα θα προκύπτουν από τη δημοπράτηση έως και 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου. Τα δικαιώματα αυτά έχουν δοθεί ειδικά στην Ελλάδα, βάσει της Οδηγίας για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, προκειμένου να περιοριστεί το ανθρακικό αποτύπωμα της ηλεκτρικής ενέργειας στα νησιά. Στα διαθέσιμα ποσά θα προστίθενται και οι τόκοι του αντίστοιχου λογαριασμού.

Η δημοπράτηση των δικαιωμάτων, όπως και η διαχείριση των εσόδων και η μεταφορά τους στην Ελλάδα, θα γίνεται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Τα χρήματα θα διατίθενται στις δράσεις που εγκρίνονται για το Ταμείο, καθώς και στις προβλεπόμενες αμοιβές και δαπάνες της ΕΤΕπ.

Η διαχείριση και η εποπτεία του Ταμείου

Καθήκοντα Διαχειριστικής Αρχής αναλαμβάνει η Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Θα διαχειρίζεται τους πόρους, θα παρακολουθεί και θα συντονίζει τα έργα, θα πραγματοποιεί ελέγχους και θα συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΤΕπ.

Στο σχήμα προβλέπεται ακόμη Συντονιστική Επιτροπή, στην οποία θα συμμετέχουν εκπρόσωποι της Ελληνικής Κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΤΕπ. Για την υποστήριξη της λειτουργίας του Ταμείου προβλέπονται επίσης δέκα θέσεις προσωπικού, οι οποίες θα καλυφθούν με αποσπάσεις.

Οι πρακτικές αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο

Με τις διατάξεις του νομοσχεδίου διευρύνονται οι επιλογές στα συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύεται η προστασία των καταναλωτών και καθιερώνεται η δυνατότητα κοινής χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Επιπλέον, ορίζονται νέοι κανόνες για τους προμηθευτές και προβλέπεται μεγαλύτερη διαφάνεια στις συνδέσεις στα δίκτυα. Παράλληλα, θεσπίζονται ευέλικτες συνδέσεις σε περιοχές όπου ο διαθέσιμος χώρος είναι περιορισμένος.

Για τα νησιά προβλέπεται η δημιουργία ειδικού Ταμείου, το οποίο θα χρηματοδοτεί έργα με στόχο να περιοριστεί η εξάρτησή τους από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με πετρέλαιο.

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ – Άλλες διατάξεις για την ενέργεια

Προβλέπονται στοχευμένες παρεμβάσεις για αγρότες, Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και νοικοκυριά, καθώς και διευκολύνσεις για την ωρίμανση και την υλοποίηση έργων καθαρής ενέργειας. Παράλληλα, θεσπίζονται πιο σαφείς κανόνες για την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών με ασφάλεια και οργανωμένο τρόπο.

• Παράταση της προθεσμίας για την ετήσια δήλωση των κατ’ επάγγελμα αγροτών παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας για το 2025: Οι επαγγελματίες αγρότες αποκτούν ξανά τη δυνατότητα να καταθέσουν στον ΔΑΠΕΕΠ την απαιτούμενη υπεύθυνη δήλωση για το έτος 2025 και να λάβουν την αυξημένη τιμή αποζημίωσης για το έργο ΑΠΕ που διαθέτουν.

• Εξασφάλιση της υλοποίησης έργων ΟΤΑ, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης Α’ ή Β’ Βαθμού: Οι ΟΤΑ δεν θα καταβάλλουν τα προβλεπόμενα τέλη για αιτήσεις έργων ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και στους αρμόδιους Διαχειριστές, ούτε το Τέλος Δέσμευσης Φυσικού και Ηλεκτρικού Χώρου. Παράλληλα, δίνεται εκ νέου σε ΟΤΑ με έργα ΑΠΕ η δυνατότητα παράτασης της ισχύος τους, ώστε να προχωρήσουν στην περαιτέρω ωρίμανση και υλοποίησή τους.
• Έλεγχος της ανάπτυξης ιδιωτικών δικτύων για έργα ΑΠΕ

Το πλαίσιο για την ανάπτυξη ιδιωτικών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας που εξυπηρετούν σταθμούς ΑΠΕ αναθεωρείται, εκσυγχρονίζεται και γίνεται αυστηρότερο. Εισάγονται μέτρα, συγκεκριμένες διαδικασίες και κυρώσεις για την ασφαλή λειτουργία των δικτύων, τη συστηματική συντήρηση και αποκατάστασή τους, τη διενέργεια προληπτικών ελέγχων και την προστασία του περιβάλλοντος.

Ειδικότερα, προβλέπονται τα εξής:

Α) Οι αρμόδιοι μηχανικοί υποχρεούνται να υποβάλλουν κάθε χρόνο δηλώσεις και τεχνικές εκθέσεις, ενημερώνοντας τον ΔΕΔΔΗΕ για την κατάσταση του ιδιωτικού δικτύου και τις εργασίες που έχουν γίνει.

Β) Ο ΔΕΔΔΗΕ θα πραγματοποιεί δειγματοληπτικούς και επιτόπιους ελέγχους σε έργα ΑΠΕ, ώστε να διαπιστώνει την τήρηση των κανόνων και να επιβεβαιώνει τις ενέργειες που έχουν δηλωθεί.

Γ) Αν δεν κατατεθούν στον ΔΕΔΔΗΕ οι εκθέσεις και τα απαιτούμενα στοιχεία, προβλέπεται προσωρινή παύση λειτουργίας των έργων ΑΠΕ για τουλάχιστον τρεις μήνες.

Δ) Έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύσει τις κατάλληλες πρακτικές που θα πρέπει να ακολουθούνται για τη συντήρηση των δικτύων.

Τέλος, η κατασκευή εναέριου δικτύου θα επιτρέπεται πλέον σε πολύ περιορισμένες, εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν η υπόγεια όδευση είναι τεχνικά αδύνατη. Την ανάγκη για εναέρια όδευση θα εξετάζει και ο ΔΕΔΔΗΕ.

Ριζική ανανέωση σταθμού Α.Π.Ε. ή Σ.Η.Θ.Υ.Α.

Για τους σταθμούς ΑΠΕ προβλέπουμε κίνητρο αντικατάστασης του εξοπλισμού πριν από τη λήξη της λειτουργίας τους. Για μέρος της παραγόμενης ενέργειας διατηρείται η αρχική τιμή αποζημίωσης, ενώ για το υπόλοιπο μέρος η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση την Ειδική Τιμή Αγοράς. Στόχος είναι να επιταχυνθεί η ριζική ανανέωση των σταθμών, να αυξηθεί η συμμετοχή της καθαρής ενέργειας με αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών και δικτύων, να περιοριστεί περαιτέρω το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και να εξασφαλιστεί η εναλλακτική διαχείριση και αξιοποίηση του παλαιού εξοπλισμού.

• Μηδενικές τιμές για οικιακά φωτοβολταϊκά έργα αυτοκατανάλωσης

Για την αυτοκατανάλωση θεσπίζεται ειδική πρόβλεψη για τα νοικοκυριά, στο πλαίσιο του νέου καθεστώτος και της προστασίας τους από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ρύθμιση αφορά οικιακούς καταναλωτές που εγκαθιστούν φωτοβολταϊκά συστήματα έως 10,8 kW για αυτοκατανάλωση: όταν οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά είναι αρνητικές, η περίσσεια παραγόμενης ενέργειας αποζημιώνεται με τιμή που λογίζεται ως μηδενική, ώστε να μην επιβαρύνονται οι καταναλωτές.

• Έλεγχος του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου από τον Φορέα Αδειοδότησης

Μετά τη θέσπιση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο η Ρ.Α.Α.Ε.Υ. ελέγχει τα έργα ΑΠΕ και τους σταθμούς αποθήκευσης, ώστε να διασφαλίζεται η συμβατότητά τους με το Πλαίσιο, ιδίως ως προς τις καθορισμένες ζώνες αποκλεισμού. Παράλληλα, η τήρηση των προβλέψεων του Πλαισίου εξασφαλίζεται και με νέα αξιολόγηση των έργων στη φάση της περιβαλλοντικής τους αδειοδότησης.

• Νέο θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων

Για την οργανωμένη ανάπτυξη των Κέντρων Δεδομένων (Data Centers), την ορθολογική χρήση του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου και την προστασία των καταναλωτών, θεσπίζεται νέο πλαίσιο. Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων προβλέπονται:

• Οι επενδυτές αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου το κόστος σύνδεσης, καθώς και των αναγκαίων έργων ενίσχυσης του ηλεκτρικού συστήματος που απαιτούνται αποκλειστικά λόγω της σύνδεσης του Data Center.
• Τα νέα Data Centers οφείλουν να καλύπτουν από ΑΠΕ τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
• Για κάθε MW απαιτείται εγγυητική επιστολή ύψους €200.000, ώστε να περιοριστούν οι μη ώριμες αιτήσεις που δεσμεύουν ηλεκτρικό χώρο.
• Για έργα που συνδέονται στο Σύστημα του ΑΔΜΗΕ ελέγχεται η οικονομική επάρκεια των επενδυτών βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων κύκλου εργασιών.
• Για τη χορήγηση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης τίθενται αυστηρότερες προϋποθέσεις ως προς την επενδυτική και περιβαλλοντική ωριμότητα.
• Στη ΡΑΑΕΥ δημιουργείται Μητρώο Κέντρων Δεδομένων, με σκοπό την ενιαία παρακολούθηση της ανάπτυξης του κλάδου και την ενίσχυση της διαφάνειας.
• Μειωμένες χρεώσεις ΥΚΩ για οικιακούς καταναλωτές

Η διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα προχωρά σταδιακά, μειώνοντας αισθητά το κόστος ηλεκτροδότησης και δημιουργώντας περιθώριο για χαμηλότερες χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ). Έτσι, η μοναδιαία χρέωση ΥΚΩ στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης για τα νοικοκυριά μειώνεται κατά 50%, προσφέροντας άμεση ελάφρυνση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

• Ρυθμίσεις για την προώθηση της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και την ταχύτερη συμμετοχή στις αγορές

Προβλέπουμε αλλαγές που θα επιταχύνουν την αδειοδότηση έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και θα αντιμετωπίσουν διοικητικά εμπόδια στην υλοποίησή τους. Ταυτόχρονα, θεσπίζονται υποχρεώσεις ώστε οι ενισχυόμενοι ΣΑΗΕ να συμμετέχουν το συντομότερο δυνατό στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.

• Μέτρα για τη διασφάλιση των επιχειρηματικών σχεδίων αιολικών σταθμών

Ρυθμίζουμε την παράταση της λειτουργίας αιολικών σταθμών, προκειμένου να συνεχίσουν να λαμβάνουν αποζημίωση για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν. Η αποζημίωση θα γίνεται σύμφωνα με τις Συμβάσεις Πώλησης ηλεκτρικής Ενέργειας που έχουν υπογράψει με τον ΔΑΠΕΕΠ και τον ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος ενεργεί ως Διαχειριστής των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών.

ΜΕΡΟΣ ΙV – Χωροταξικές, πολεοδομικές και περιβαλλοντικές διατάξεις

Προωθούμε στοχευμένες ρυθμίσεις για την εκκρεμή χωροταξική, πολεοδομική και περιβαλλοντική ύλη που είναι ώριμη προς επίλυση. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να ωφελήσουν άμεσα την ασφάλεια των κατοίκων, τις κοινωνικές υποδομές και την πιο αποτελεσματική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

• Μετεγκατάσταση του οικισμού Μεταμόρφωση στον Δήμο Παλαμά Καρδίτσας και αποκατάσταση των πληγέντων

Η ρύθμιση αποσκοπεί στην άμεση μεταφορά του οικισμού Μεταμόρφωση του Δήμου Παλαμά Θεσσαλίας, καθώς εκτιμάται ότι οι πλημμύρες θα επαναληφθούν ή/και θα γίνουν εντονότερες στο μέλλον. Η περιοχή αντιμετώπιζε ήδη δυσλειτουργίες και ζημιές από παλαιότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, μεταξύ των οποίων ο Ιανός. Μετά τον Daniel, οι κάτοικοι δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν ομαλά τις υποδομές, όπως το δίκτυο ύδρευσης και ηλεκτροδότησης, ενώ μεγάλο μέρος των κτιρίων έχει καταστεί ακατάλληλο, με πλημμυρισμένα υπόγεια, λάσπες και άλλες ζημιές. Επιπλέον, τίθεται ζήτημα προστασίας της υγείας των κατοίκων το προσεχές διάστημα. Στη Μεταμόρφωση είναι καταγεγραμμένοι ως μόνιμοι 324 κάτοικοι, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ του 2021, οι οποίοι εκτιμάται ότι διαμένουν σε περίπου 180 ιδιοκτησίες. Οι περιουσίες τους έχουν υποστεί επανειλημμένες καταστροφές τα τελευταία χρόνια, καθώς ο οικισμός βρίσκεται σε χαμηλό υψόμετρο και σε σημεία όπου συγκεντρώνονται τα νερά από τις λεκάνες απορροής. Μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων μελετών, εντοπίστηκε κατάλληλη θέση νότια του γειτονικού Παλαμά για τη μετεγκατάσταση. Η περιοχή επιλέχθηκε ώστε οι κάτοικοι να εγκατασταθούν σε ασφαλές σημείο, αλλά και να παραμείνουν εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου, κοντά στις εργασίες τους, στις γειτονικές αγροτικές εκτάσεις και παραγωγικές μονάδες, καθώς και στον τόπο με τον οποίο συνδέονται μέσω της οικογενειακής και πολιτιστικής τους κληρονομιάς και μνήμης.

• Αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός του Σταδίου «Γ. Καραϊσκάκης»

Με τις προβλεπόμενες παρεμβάσεις, η χωρητικότητα του σταδίου θα αυξηθεί από περίπου 33.500 σε 52.000 θέσεις, με αναδιαμόρφωση των κερκίδων και κατασκευή νέου, ελαφρού στεγάστρου. Θεσπίζονται ανώτατα όρια ύψους για το κτίριο στη δυτική πλευρά, τις νέες κερκίδες και το στέγαστρο. Ακόμη, μειώνεται ο ανώτατος συντελεστής δόμησης και η κάλυψη ορίζεται στο 60%. Από τον επιτρεπόμενο συντελεστή, τουλάχιστον 65% θα αντιστοιχεί αποκλειστικά σε αθλητικές χρήσεις, ενώ το υπόλοιπο 35% θα μοιράζεται εξίσου μεταξύ συνοδών και άλλων χρήσεων. Στα σχέδια περιλαμβάνονται τουλάχιστον 1.800 θέσεις στάθμευσης και αναθεώρηση της ισχύουσας Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), αφού προηγηθεί μελέτη διαχείρισης κυκλοφορίας. Η σχετική κοινή υπουργική απόφαση θα εκδοθεί από τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Πολιτισμού. Οι εργασίες, τις οποίες θα χρηματοδοτήσει η ΠΑΕ Ολυμπιακός, αποσκοπούν στην προσαρμογή του γηπέδου στα σύγχρονα διεθνή πρότυπα, καθώς και στη βελτίωση της λειτουργικότητας, της ασφάλειας και των αθλητικών υποδομών. Επιπλέον, προβλέπεται υπό όρους η παραχώρηση της χρήσης, της διοίκησης και της διαχείρισης του σταδίου για 49 χρόνια, από την υπογραφή της σύμβασης ανάμεσα στη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή και το σωματείο «Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς».

• Χώρος για τη δημιουργία μονάδας πρόνοιας και φροντίδας ηλικιωμένων

Στη θέση «Νταμάρι», στη Δημοτική Ενότητα Δηλεσίου του Δήμου Τανάγρας, ορίζεται χώρος για την κατασκευή κτιριακής μονάδας πρόνοιας και φροντίδας ηλικιωμένων. Η ρύθμιση προσδιορίζει τις χρήσεις που επιτρέπονται, καθώς και τους όρους και περιορισμούς δόμησης. Έχει προηγηθεί η εκπόνηση των απαραίτητων μελετών και η σχετική πρόβλεψη υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Πρόκειται για σύγχρονη μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων, η οποία θα λειτουργεί με βάση τις ισχύουσες προδιαγραφές. Η χρήση αυτή εντάσσεται στις κοινωφελείς πρωτοβουλίες της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, ενισχύοντας τις κοινωνικές υποδομές και καλύπτοντας τεκμηριωμένες ανάγκες της τοπικής κοινωνίας του Δήμου Τανάγρας.

• Διορθώσεις παροραμάτων στους Κώδικες Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» και Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Οι διορθώσεις αφορούν παραδρομές που προέκυψαν κατά την επεξεργασία των εκτενών νομοθετημάτων και δεν εισάγουν νέες ρυθμίσεις.

• Λειτουργική συνένωση όμορων ή εφαπτόμενων διηρημένων ιδιοκτησιών – Αλλαγή στο άρθρο 220 του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς»

Το ισχύον πλαίσιο επέτρεπε ήδη την ενιαία λειτουργική αξιοποίηση κτιρίων που βρίσκονται σε διαφορετικά γεωτεμάχια ή οικόπεδα, καθώς και διηρημένων ιδιοκτησιών, οριζόντιων ή κάθετων, μέσα στο ίδιο κτίριο. Η νέα ρύθμιση έρχεται να καλύψει αντίστοιχη κοινωνική ανάγκη, επιτρέποντας πολεοδομικά τη λειτουργική συνένωση και μεμονωμένων διηρημένων ιδιοκτησιών που είναι όμορες ή εφάπτονται. Αφορά ιδιοκτησίες αντίστοιχων ή διαδοχικών επιπέδων, οριζόντια ή κάθετα, οι οποίες βρίσκονται στο ίδιο ή σε γειτονικό κτίριο ή γεωτεμάχιο (οικόπεδο).

• Αρμοδιότητες του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. στη θαλάσσια ζώνη του Θερμαϊκού Κόλπου

Ο Θερμαϊκός Κόλπος αποτελεί ένα ενιαίο οικολογικό και υδρολογικό σύστημα. Οι προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 γύρω του —ανάμεσά τους οι εκβολές των ποταμών Γαλλικού, Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα, η Αλυκή Κίτρους και η Λιμνοθάλασσα Επανωμής— δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται χωριστά, καθώς συνδέονται με τις φυσικοχημικές και βιολογικές λειτουργίες της θαλάσσιας έκτασης που μεσολαβεί: τη διακίνηση ιζημάτων και θρεπτικών στοιχείων, τη ροή των υδάτων, τις μετακινήσεις ψαριών και θαλάσσιων θηλαστικών, καθώς και τη διασπορά ρύπων. Ως φορέας διαχείρισης, ο ΟΦΥΠΕΚΑ αποκτά αρμοδιότητα και για αυτόν τον ενδιάμεσο χώρο. Έτσι, τα μέτρα προστασίας στις περιοχές Natura μπορούν να εφαρμόζονται με συνοχή και αποτελεσματικότητα, ενώ ο ΟΦΥΠΕΚΑ θα έχει τη δυνατότητα να δρα και στον Θερμαϊκό, με στόχο τη βελτίωση της περιβαλλοντικής του κατάστασης και την έγκαιρη αντιμετώπιση περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης, καθώς και των απορριμμάτων που καταλήγουν συχνά εκεί μέσω των ποταμών της περιοχής. Με τη ρύθμιση αυτή ενισχύεται η ενιαία διαχείριση του οικοσυστήματος.

• Χρήση καλυβών στις προστατευόμενες ζώνες του Δέλτα Έβρου – Αλλαγή της παρ. 4 του άρθρου 75 του ν. 5261/2025

Εδώ και δεκαετίες, στο προστατευόμενο Δέλτα του ποταμού Έβρου υπάρχουν 168 καλύβες που χρησιμοποιούν ψαράδες και κυνηγοί της περιοχής. Έχουν χαρακτηριστεί αυθαίρετες και έχουν εκδοθεί σε βάρος τους αποφάσεις κατεδάφισης και πρόστιμα από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Επίσημα καταγεγραμμένες με γνωστό ιδιοκτήτη είναι μόλις 108 από τις 168, ενώ για τις υπόλοιπες δεν υπάρχει επίσημη ταυτοποίηση. Το καθεστώς τους παραμένει άλυτο εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια. Από το 2017, βάσει της παρ. 4 του άρθρου 122 του ν. 4495/2017, έχουν δοθεί διαδοχικές ετήσιες νομοθετικές παρατάσεις, αναστέλλοντας την επιβολή κυρώσεων, κατεδαφίσεων και προστίμων. Η τελευταία παράταση προβλέφθηκε με τον ν. 5261/2025 (ΦΕΚ Α΄ 231/12-12-2025, άρθρο 75) και παρατείνει την αναστολή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η προθεσμία παρατείνεται έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura της περιοχής, ώστε να μην απαιτείται κάθε χρόνο νέα ανανέωση της σχετικής ρύθμισης και να εξασφαλιστεί ο αναγκαίος χρόνος για τις ενέργειες που θα οδηγήσουν σε οριστική λύση. Η εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για το Δέλτα του Έβρου προβλέπει ρητά τη συγκεκριμένη χρήση και θέτει έτσι το πλαίσιο για την αντιμετώπιση του ζητήματος. Πρόκειται για την Έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) 1α «Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (Περιφερειακές Ενότητες Έβρου Ροδόπης μέρους)» ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/114931/2875/22.10.2024 με ΑΔΑ: 9ΟΝ44653Π8-Σ6Η.