Ιταλία: Ο προϋπολογισμός του 2027 δοκιμάζει τη Μελόνι – Οι πιέσεις των συμμάχων και το «αγκάθι» των Βρυξελλών

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, καλείται να λύσει μια σύνθετη πολιτική και οικονομική εξίσωση, καθώς προσπαθεί να ολοκληρώσει τον προϋπολογισμό του 2027. Στην προσπάθειά της αντιμετωπίζει πιέσεις από τους κυβερνητικούς εταίρους, υψηλότερο ενεργειακό κόστος και συνεχιζόμενες συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στόχος της ιταλικής κυβέρνησης είναι να εγκρίνει το σχέδιο προϋπολογισμού την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου. Το χρονοδιάγραμμα έχει ήδη μετακινηθεί, καθώς παραμένουν εκκρεμότητες σε κρίσιμα θέματα, μεταξύ των οποίων η χρηματοδότηση των μέτρων στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Νέες επαφές με τους επικεφαλής των κομμάτων που μετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό είχε η Μελόνι, όπως μετέδωσε η La Repubblica σε δημοσίευμά της τα ξημερώματα της Τρίτης 27 Οκτωβρίου. Μέσω των συζητήσεων επιχείρησε να περιορίσει τις διεκδικήσεις τους και να διαμορφώσει ένα σχέδιο που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από όλους.

Την πίεση των τελευταίων διαπραγματεύσεων αποτυπώνει, κατά την εφημερίδα, η χαρακτηριστική φράση που αποδίδεται στην Ιταλίδα πρωθυπουργό: «Μη με εξαντλείτε».

Οι σύμμαχοι ζητούν μέτρα, αλλά τα διαθέσιμα κονδύλια είναι περιορισμένα

Στις συναντήσεις της Δευτέρας βρέθηκαν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, ο έτερος αντιπρόεδρος Ματέο Σαλβίνι, ο επικεφαλής του κόμματος «Εμείς οι Μετριοπαθείς», Μαουρίτσιο Λούπι, καθώς και ο υπουργός Οικονομίας Τζανκάρλο Τζορτζέτι.

Το ιταλικό πρακτορείο Agenzia Nova αναφέρει ότι οι συζητήσεις κάλυψαν τη στήριξη των οικογενειών και της μεσαίας τάξης, τις παρεμβάσεις για νέους και ηλικιωμένους, τη φορολογία, την ενίσχυση των επιχειρήσεων και τους πόρους για το σύστημα υγείας.

Η εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων εξακολουθεί, ωστόσο, να αποτελεί το κύριο πρόβλημα.

Παράλληλα με την προσπάθεια να προστατεύσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και να κρατήσει υπό έλεγχο τα δημόσια οικονομικά, η κυβέρνηση πρέπει να αποφασίσει ποιες παρεμβάσεις θα μπουν σε πρώτη προτεραιότητα χρηματοδότησης.

Η πολιτική βαρύτητα της δυσκολίας αυτής είναι αυξημένη, αφού ο προϋπολογισμός του 2027 θα είναι ο τελευταίος πριν από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές στην Ιταλία.

Οι εταίροι της κυβέρνησης θέλουν να περάσουν μέτρα που υπηρετούν τις δικές τους προτεραιότητες. Την ίδια στιγμή, η Μελόνι και ο Τζορτζέτι επιχειρούν να μην αναλάβουν δεσμεύσεις που θα φόρτωναν υπέρμετρα τα κρατικά ταμεία.

Το ευρωπαϊκό περιθώριο ευελιξίας παραμένει εμπόδιο

Οι συνομιλίες με τις Βρυξέλλες αποτελούν το σημαντικότερο εμπόδιο για την οριστικοποίηση του προϋπολογισμού.

Η Ρώμη θέλει να ενεργοποιήσει την εθνική ρήτρα διαφυγής που προβλέπει το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, με στόχο να αποκτήσει επιπλέον χώρο δαπανών για την ενέργεια και την άμυνα.

Κατά το HuffPost Italia, το δημοσιονομικό περιθώριο που συνδέεται με τη ρύθμιση υπολογίζεται σε περίπου 14 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για το 2027 και το 2028. Το ποσό θα μοιραστεί ισόποσα ανάμεσα στους δύο τομείς.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πάντως, δεν έχει παραχωρήσει στην ιταλική κυβέρνηση πλήρη και ανεπιφύλακτη δυνατότητα αξιοποίησης των συγκεκριμένων κονδυλίων.

Όπως σημειώνει το ιταλικό δημοσίευμα, οι σχετικές δαπάνες οφείλουν να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένα κριτήρια, όπως να είναι πρόσθετες, και θα αξιολογηθούν αφού πραγματοποιηθούν.

Κατά συνέπεια, η κυβέρνηση Μελόνι χρειάζεται να σχεδιάσει μέτρα συμβατά με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, χωρίς να θεωρεί εξασφαλισμένο ότι η προβλεπόμενη ευελιξία θα καλύψει κάθε παρέμβαση που προτείνεται.

Σε κοινοβουλευτική τοποθέτησή του στις 12 Οκτωβρίου, ο υπουργός Οικονομίας Τζανκάρλο Τζορτζέτι είχε επισημάνει ότι η τελική μορφή του προϋπολογισμού θα κριθεί από την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας.

Ο Τζορτζέτι είχε επίσης τονίσει πως η πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία είναι αναγκαία, ώστε η κυβέρνηση να στηρίξει τις οικογένειες που δοκιμάζονται από τις οικονομικές αναταράξεις.

Η άνοδος του ενεργειακού κόστους επιτείνει τις πιέσεις

Η συζήτηση για τον προϋπολογισμό γίνεται καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος ασκεί σημαντική πίεση στην οικονομία της Ιταλίας.

Το Reuters αναφέρει ότι η κυβέρνηση εξετάζει να επιβάλει πρόσθετη φορολόγηση στις ενεργειακές εταιρείες, για να χρηματοδοτήσει φορολογικές ελαφρύνσεις και νέες δημόσιες δαπάνες.

Στις επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνεται ο περιφερειακός φόρος επιχειρηματικής δραστηριότητας, γνωστός ως IRAP, ο οποίος αφορά και εταιρείες που παράγουν, διανέμουν ή προμηθεύουν ενέργεια.

Για τις ενεργειακές εταιρείες, ο συντελεστής του συγκεκριμένου φόρου είχε ήδη αυξηθεί στην Ιταλία από 3,9% σε 5,9% για το 2026 και το 2027. Η αύξηση αποσκοπούσε στην είσπραξη πρόσθετων εσόδων περίπου ενός δισεκατομμυρίου ευρώ.

Πηγές που επικαλείται το Reuters αναφέρουν ότι εξετάζεται είτε να αυξηθεί ξανά ο συντελεστής είτε να παραταθεί έως το 2029 η ισχύς του υψηλότερου ποσοστού.

Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί οριστική απόφαση.

Παράλληλα, οι αυξημένες τιμές των καυσίμων έχουν οδηγήσει σε κινητοποιήσεις σε διάφορα σημεία της Ιταλίας.

Στην Ιταλία, οδηγοί φορτηγών έχουν κλείσει δρόμους σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις τιμές των καυσίμων, ενώ εκπρόσωποι των οδηγών ταξί ζητούν επίσης από την κυβέρνηση να παρέμβει.

Οι πιέσεις από την κοινωνική δυσαρέσκεια προστίθενται στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Μελόνι κατά τη λήψη αποφάσεων, αφού η ανάγκη για άμεση οικονομική στήριξη έρχεται σε σύγκρουση με τα όρια που θέτει ο προϋπολογισμός.

Οι επιχειρηματικοί φόροι και οι δύσκολες επιλογές

Συζητούνται ακόμη μέτρα που αφορούν τις τράπεζες, αλλά και τον χρηματοπιστωτικό κλάδο συνολικά.

Όπως μεταδίδει το Reuters, το δημοσιονομικό σχέδιο της ιταλικής κυβέρνησης αποσκοπεί στην άντληση περίπου 10 έως 11 δισεκατομμυρίων ευρώ από πρόσθετους φόρους κατά την επόμενη τριετία, αν και οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις δεν έχουν ακόμη καθοριστεί πλήρως.

Επιπλέον, έως το 2029 προβλέπεται να ενισχυθούν τα έσοδα από τον χρηματοπιστωτικό τομέα κατά ποσό ανάλογου ύψους.

Με αυτές τις επιλογές, η κυβέρνηση επιχειρεί να βρει πόρους για κοινωνικά μέτρα και φορολογικές παρεμβάσεις, αποφεύγοντας να εξαρτηθεί μόνο από νέο δανεισμό.

Με βάση τα στοιχεία δημοσιονομικού σχεδιασμού που παρουσιάστηκαν νωρίτερα, τον Οκτώβριο, ο προϋπολογισμός του 2027 αναμένεται να ανέλθει συνολικά σε περίπου 23,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η Τετάρτη, κομβικός σταθμός για τον προϋπολογισμό

Ύστερα από τις συναντήσεις της Δευτέρας, πηγές της κυβερνητικής πλειοψηφίας χαρακτήρισαν εποικοδομητικές τις συνομιλίες και υπογράμμισαν εκ νέου ότι επιδιώκεται να εγκριθεί το σχέδιο από το υπουργικό συμβούλιο την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου.

Η συμφωνία, πάντως, παραμένει συνδεδεμένη με την ολοκλήρωση των συνομιλιών με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και με τον τρόπο που θα μοιραστούν οι διαθέσιμοι πόροι ανάμεσα στις κυβερνητικές προτεραιότητες.

Για τη Μελόνι, το ζητούμενο είναι ευρύτερο από την προετοιμασία ενός οικονομικού σχεδίου.

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας πρέπει να διαφυλάξει την ενότητα του κυβερνητικού συνασπισμού, να αντιμετωπίσει την πίεση που προκαλεί η ακρίβεια και να καταρτίσει προϋπολογισμό συμβατό με τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρώπης.

Το τελικό περιεχόμενο του προϋπολογισμού θα καταστήσει σαφές ποιες εξαγγελίες και απαιτήσεις των κυβερνητικών εταίρων είναι δυνατό να χρηματοδοτηθούν και ποιες θα πρέπει να περιοριστούν ή να μετατεθούν.