Ισραήλ: Άνοιξαν οι κάλπες, ο Νετανιάχου μάχεται να κρατήσει τα ηνία – Ποιος είναι ο μεγάλος αντίπαλός του, Γκάντι Άιζενκοτ

Οι εκλογές στο Ισραήλ ξεκίνησαν σήμερα, Τρίτη (27/10), με τους πρώτους πολίτες να ψηφίζουν για μια αναμέτρηση που θα αναδείξει τον επόμενο πρωθυπουργό και θα καθορίσει τη γεωπολιτική πορεία της χώρας στην πολύπαθη Μέση Ανατολή.

Η ψηφοφορία θα ολοκληρωθεί στις 22:00, ώρα Ελλάδας. Αμέσως μετά το κλείσιμο των εκλογικών τμημάτων, τα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα αναμένεται να μεταδώσουν εκτιμήσεις για το αποτέλεσμα, ενώ η ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων θα γίνει τις επόμενες ημέρες.

Από νωρίς το πρωί, ο Γκάντι Άιζενκοτ, πολιτικός αντίπαλος του Νετανιάχου, επισκέφθηκε εκλογικά κέντρα και συνομίλησε με ψηφοφόρους.

Ο Γκάντι Άιζενκοτ, ο βασικός αντίπαλος του Νετανιάχου

Ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην στρατηγός και κεντρικός υποψήφιος της αντιπολίτευσης στις ισραηλινές εκλογές, έχει περιγραφεί ως το ακριβώς αντίθετο του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Παρουσιάζεται ως άνθρωπος χωρίς επιτήδευση, σε αντίθεση με τον Νετανιάχου, που εμφανίζεται πάντα άψογα ντυμένος και προετοιμάζεται με μεγάλη επικοινωνιακή επιμέλεια.

Οι Ισραηλινοί τον θεωρούν προσιτό, αλλά και σκόπιμα ατημέλητο. Η τσαλακωμένη εικόνα του έρχεται σε αντίθεση με τα περιποιημένα μαλλιά του Νετανιάχου και την έντονη προσήλωσή του στον έλεγχο της δημόσιας εικόνας του στα Μέσα Ενημέρωσης. Ο Ισραηλινός σχολιαστής Άνσελ Φέφερ τον αποκαλεί «αντι-Μπίμπι», σε μια πολιτική σκηνή όπου πολλοί επιχειρούν να μιμηθούν τον Μπίμπι, το προσωνύμιο του Νετανιάχου.

Η είσοδός του στην πολιτική έγινε μόλις πριν από τέσσερα χρόνια. Το όνομα του κόμματός του, Yashar, μεταφράζεται ως «ευθύς» ή «ειλικρινής».

Παρά ταύτα, σε ορισμένα βασικά θέματα, μια κυβέρνηση με επικεφαλής τον Άιζενκοτ μπορεί να μην απέχει σημαντικά από τη σημερινή. Ο ίδιος δεν έχει διατυπώσει ξεκάθαρη δέσμευση για κρίσιμα ζητήματα, όπως η λύση των δύο κρατών και η εγκατάσταση Ισραηλινών εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Η απήχηση του Άιζενκοτ στους ψηφοφόρους συνδέεται, για πολλούς, λιγότερο με τις πολιτικές του θέσεις και περισσότερο με τη συνολική εικόνα που εκπέμπει. Η ισραηλινή δημοσκόπος και πολιτική αναλύτρια Ντάλια Σάιντλιν επισημαίνει ως καθοριστικό παράγοντα την «πολύ ταπεινή καταγωγή του».

Σε αντίθεση με τον Νετανιάχου, που είναι γιος ακαδημαϊκού γεννημένου στην Πολωνία, ο Άιζενκοτ προέρχεται από οικογένεια Μιζραχί Εβραίων με ρίζες στο Μαρόκο. Ξεκίνησε τη στρατιωτική του πορεία ως πεζικάριος και προχώρησε βαθμιαία στην ιεραρχία, φτάνοντας τελικά στη θέση του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων.

Ποιες είναι οι θέσεις του Άιζενκοτ; Στο εσωτερικό, ζητά να διερευνηθούν πλήρως οι αποτυχίες των υπηρεσιών πληροφοριών, οι οποίες επέτρεψαν στη Χαμάς να εξαπολύσει τη φονική επίθεση στις 7 Οκτωβρίου 2023. Περισσότερες αντιδράσεις προκαλεί η θέση του υπέρ της κατάργησης της εξαίρεσης των υπερορθόδοξων Εβραίων από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, ένα ζήτημα που προκαλεί εδώ και χρόνια εντάσεις στην ισραηλινή κοινωνία.

Στα μείζονα ζητήματα, και ιδίως στο αν μπορεί να υπάρξει λύση δύο κρατών που θα οδηγήσει στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, οι θέσεις του παραμένουν αδιευκρίνιστες, σύμφωνα με το TheGuardian.

«Δεν έχω πει ποτέ ότι η λύση είναι δύο κράτη για δύο λαούς», δήλωσε ο Άιζενκοτ στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. «Εδώ υπάρχει μια πολύ βαθιά θρησκευτική και εθνικιστική σύγκρουση, και όποιος πιστεύει ότι μπορεί να επιτευχθεί τώρα μια συμφωνία πλανάται οικτρά».

Ασαφής παραμένει η στάση του Άιζενκοτ και για το ευρύτερο θέμα των εβραϊκών οικισμών στη Δυτική Όχθη. Είναι αντίθετος στο προγραμματισμένο συγκρότημα εποικισμών Ε1, που θεωρείται πιθανό να εμποδίσει τη δημιουργία ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους, ενώ γενικά τάσσεται υπέρ της πολιτικής των εποικισμών.

Η βασική διαφορά του Άιζενκοτ από την τωρινή κυβέρνηση αφορά την απόφαση του Νετανιάχου να παραχωρήσει στον ακροδεξιό, υπέρμαχο των εποικισμών υπουργό Μπεζαλέλ Σμότριτς τον έλεγχο της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης. Η περιοχή έχει καταγράψει αύξηση της βίας από εποίκους, προκαλώντας ευρεία διεθνή καταδίκη και κυρώσεις. Ο Άιζενκοτ έχει πει πως θα «ανέτρεπε» αμέσως την κατάσταση αυτή και θα επέστρεφε τον έλεγχο της Δυτικής Όχθης στον στρατό.

«Αυτό που ουσιαστικά λένε ο Άιζενκοτ και οι υπόλοιποι», ανέφερε ο καθηγητής Γιόσι Μέκελμπεργκ από το ινστιτούτο μελετών Chatham House, «είναι ότι θα είμαστε καλύτεροι διευθύνοντες σύμβουλοι. Θα διαχειριζόμαστε τη χώρα καλύτερα, χωρίς να την οδηγήσουμε σε διαφορετική κατεύθυνση… Στην πραγματικότητα, δεν μιλούν για το παλαιστινιακό ζήτημα».

Σε ό,τι αφορά τη χρήση στρατιωτικής δύναμης, ο Άιζενκοτ απέχει πολύ από το να θεωρείται μετριοπαθής ή ειρηνιστής. Το 2006, όταν διοικούσε το βόρειο μέτωπο του Ισραήλ στον δεύτερο πόλεμο του Λιβάνου, διαμόρφωσε το διαβόητο «δόγμα της Νταχίγια». Η αρχή του προέβλεπε ότι το Ισραήλ θα ασκούσε «δυσανάλογη ισχύ… και θα προκαλούσε τεράστιες ζημιές και καταστροφές» — προσέγγιση που θα αποτυπωνόταν πληρέστερα στον σημερινό πόλεμο στη Γάζα.

Για τη Γάζα, ο Άιζενκοτ έχει δείξει πιο ρεαλιστική στρατιωτική προσέγγιση. Πριν από δύο χρόνια υποστήριζε ότι ήταν απίθανο το Ισραήλ να πετύχει «ολοκληρωτική νίκη» επί της Χαμάς, ενώ ζητούσε να δοθεί προτεραιότητα στη ζωή των ομήρων που εξακολουθούσε να κρατά η οργάνωση. Στα τέλη του 2023, ο 25χρονος γιος του, Γκαλ Μεΐρ Άιζενκοτ, υπέκυψε στα τραύματά του μετά από επιχείρηση στη Γάζα για την ανάκτηση των σορών Ισραηλινών ομήρων.

Οι παρατηρητές εκτιμούν ότι μια κυβέρνηση με επικεφαλής τον Άιζενκοτ πιθανότατα θα λάμβανε αυστηρά μέτρα για τη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα αν θα προχωρούσε πέρα από αυτό.