The National: Η Ελλάδα προειδοποιεί ότι η συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης απειλεί τη σταθερότητα στη Μεσόγειο

Η Ελλάδα, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προειδοποίησαν ότι η έγκριση της αμφισβητούμενης θαλάσσιας συμφωνίας Λιβύης-Τουρκίας απειλεί τη σταθερότητα στη Μεσόγειο, όπως μεταδίδει το The National. Η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης επικύρωσε την προκαταρκτική συμφωνία του 2019.

Παρουσιάζοντας την κοινή δήλωση σε δημοσιογράφους στη Νέα Υόρκη τη Δευτέρα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης, είπε ότι η ψηφοφορία «εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα».

«Το λεγόμενο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο… αγνοεί τις γεωγραφικές πραγματικότητες και τα θαλάσσια δικαιώματα όλων των σχετικών παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών βάσει της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας», δήλωσε ο κ. Γεραπετρίτης.

Η συμφωνία και οι διαφωνίες για τα θαλάσσια δικαιώματα

Η συμφωνία υπεγράφη από την Τουρκία και τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη, στη δυτική χώρα. Ορίζει έναν θαλάσσιο διάδρομο ανάμεσα στη νότια ακτή της Τουρκίας και τη βόρεια ακτή της Λιβύης, επιτρέποντας στις δύο χώρες να διεκδικήσουν οικονομικά δικαιώματα σε πιθανά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στον βυθό της Μεσογείου.

Η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η Κύπρος υποστηρίζουν ότι η συμφωνία παραβλέπει τα θαλάσσια δικαιώματά τους και παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Ο Γεραπετρίτης είπε ότι αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών, όπως αυτά προβλέπονται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διαιτησία εδαφικών διαφορών.

Για χρόνια, η αντίπαλη διοίκηση της ανατολικής Λιβύης, με επικεφαλής τον στρατιωτικό διοικητή Χαλίφα Χαφτάρ, αντιτασσόταν στη συμφωνία. Όταν αυτή υπογράφηκε, η χώρα βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο. Έκτοτε, η Τουρκία έχει ενισχύσει τις σχέσεις της με τον Χαφτάρ και τους συμμάχους του, διατηρώντας παράλληλα στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση της Τρίπολης.

Η συμφωνία ενδέχεται επίσης να περιπλέξει τα σχέδια για τον αγωγό EastMed, ένα προτεινόμενο έργο μεταφοράς φυσικού αερίου από το Ισραήλ και την Κύπρο, μέσω της Ελλάδας, προς την Ευρώπη. Ο αγωγός, που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, θα διέσχιζε ύδατα τα οποία διεκδικούν η Τουρκία και η Λιβύη βάσει της συμφωνίας.

Οι θέσεις της Λιβύης, της ΕΕ και της Τουρκίας

Διπλωμάτης που μίλησε ανώνυμα στο The National, επικαλούμενος την ευαισθησία του θέματος, είπε ότι «η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν παρακείμενες ούτε αντικείμενες ακτές και, επομένως, δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα». Χαρακτήρισε το μνημόνιο «άκυρο και χωρίς έννομες συνέπειες» και υποστήριξε ότι και η επικύρωσή του αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και δεν έχει έννομο αποτέλεσμα.

Ο ίδιος διπλωμάτης είπε ότι οι δύο πλευρές παραβλέπουν πολλά ελληνικά νησιά, χαρακτηρίζοντας το προτεινόμενο θαλάσσιο όριο «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας» που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. «Η αποδοχή διμερών διευθετήσεων που αγνοούν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του δικαίου της θάλασσας θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη», πρόσθεσε.

Ο απεσταλμένος της Λιβύης στον ΟΗΕ, Ταχέρ Ελ Σόνι, υπερασπίστηκε τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «κυρίαρχη απόφαση». Είπε ότι οι χώρες που την αμφισβητούν θα πρέπει να προσφύγουν σε νομικές οδούς, όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. «Θεωρούμε ότι πρόκειται για νόμιμη συμφωνία, αλλά σεβόμαστε επίσης όλες τις απόψεις των γειτονικών χωρών και προσπαθούμε να έχουμε διμερείς συζητήσεις μαζί τους», δήλωσε.

Η ΕΕ έχει επίσης επικρίνει τη συμφωνία, λέγοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν συνάδει με το δίκαιο της θάλασσας. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε τη Δευτέρα στο Κάιρο ότι οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου είναι απαράδεκτες και ότι δεν πρέπει να αναγνωρίζονται ή να γίνονται αποδεκτές θαλάσσιες διευθετήσεις ασύμβατες με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Αίγυπτος, μακροχρόνιος υποστηρικτής των αρχών της ανατολικής Λιβύης, απέρριψε τη συμφωνία την περασμένη εβδομάδα, δηλώνοντας ότι είναι άκυρη και δεν έχει νομική ισχύ για το Κάιρο. Η Αίγυπτος και η Ελλάδα είχαν υπογράψει δική τους συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών τον Αύγουστο του 2020.

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, απέρριψε τη Δευτέρα τις επικρίσεις, λέγοντας ότι οι αντιρρήσεις της ΕΕ και άλλων πλευρών «δεν έχουν νόμιμη βάση». «Δεν επιδιώκουμε να αποκομίσουμε πόντους εις βάρος κανενός στην Ανατολική Μεσόγειο», είπε, προσθέτοντας ότι όσοι θέλουν να αποκλείσουν την Τουρκία από την περιοχή πρέπει να σεβαστούν τη βούληση της Άγκυρας και της Λιβύης.