Το «ρωμαϊκό εργοστάσιο» που λειτουργούσε με νερό πριν από 1.800 χρόνια
Στην Αρλ της νότιας Γαλλίας, το συγκρότημα Barbegal του 2ου αιώνα μ.Χ. διέθετε 16 υδροτροχούς για μαζική παραγωγή αλευριού.
Στην αρχαία Αρελάτη, κοντά στη σημερινή Αρλ της Γαλλίας, οι Ρωμαίοι είχαν κατασκευάσει τον 2ο αιώνα μ.Χ. το συγκρότημα του Barbegal, ένα εντυπωσιακό «εργοστάσιο» με 16 υδροτροχούς που αξιοποιούσε τη δύναμη του νερού για μαζική παραγωγή αλευριού. Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι η λειτουργία του ήταν πιο σύνθετη απ’ όσο πιστευόταν, ενώ μέρος της παραγωγής ίσως προοριζόταν για παξιμάδι ή ξηρό ψωμί για πλοία, με το Barbegal να παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αρχαίας βιομηχανικής υδροκίνησης.
Πιο αναλυτικά
Το συγκρότημα του Barbegal κατασκευάστηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ. και διέθετε 16 υδροτροχούς, τοποθετημένους σε δύο παράλληλες σειρές των οκτώ. Το νερό έφτανε μέσω υδραγωγείου και κατέβαινε διαδοχικά στην πλαγιά, θέτοντας σε κίνηση τους τροχούς και τους μηχανισμούς άλεσης.
Η διάταξη ήταν ιδιαίτερα έξυπνη. H ροή που έβγαινε από έναν τροχό, μπορούσε να συνεχίσει προς τον επόμενο, επιτρέποντας την αξιοποίηση της δύναμης του νερού σε πολλά στάδια. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι οι μηχανικοί της εποχής είχαν σχεδιάσει ένα σύνθετο υδραυλικό σύστημα, προσαρμοσμένο στην κλίση της απότομης πλαγιάς.
Για χρόνια θεωρούνταν ότι το Barbegal παρήγαγε αλεύρι κυρίως για τον πληθυσμό της Αρελάτης. Νεότερες μελέτες, όμως, έφεραν μια διαφορετική πιθανότητα την επιφάνεια. Τα ίχνη που άφησε το νερό πάνω στα ξύλινα τμήματα των μηχανισμών, δείχνουν ότι η λειτουργία του συγκροτήματος διακοπτόταν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αυτό έχει οδηγήσει τους ερευνητές στην υπόθεση, ότι σημαντικό μέρος της παραγωγής μπορεί να προοριζόταν για παξιμάδι ή ξηρό ψωμί μακράς διαρκείας, πιθανώς για τα πλοία που χρησιμοποιούσαν τα κοντινά λιμάνια.
Η πραγματική παραγωγή του συγκροτήματος παραμένει αντικείμενο συζήτησης. Οι εκτιμήσεις που έχουν δημοσιευτεί διαφέρουν σημαντικά, από περίπου 4,5 έως 25 τόνους αλεύρι την ημέρα, ανάλογα με τις παραδοχές για τη λειτουργία και την απόδοση των μύλων.
Σήμερα σώζονται κυρίως τα πέτρινα κατάλοιπα του συγκροτήματος και του υδραγωγείου. Οι ίδιοι οι ξύλινοι τροχοί έχουν χαθεί, όμως ανθρακικές επικαθίσεις που σχηματίστηκαν πάνω στα ξύλα, διατηρούν αποτυπώματα από τα αρχαία εξαρτήματα και επέτρεψαν στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν μέρος της λειτουργίας τους.
Το Barbegal θεωρείται έτσι, ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα αξιοποίησης της υδροκίνησης στον αρχαίο κόσμο σε βιομηχανική κλίμακα, αποκαλύπτοντας πόσο σύνθετα μπορούσαν να είναι τα τεχνολογικά έργα της αρχαιότητας.
// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.