Τα Τέμπη δεν είναι φωτογραφικό ντεκόρ για τον Βελόπουλο

Η κοινοβουλευτική επίδειξη φωτογραφιών δεν αποτελεί από μόνη της τεκμηρίωση. Και όταν αφορά οστά που παρουσιάζονται ως ευρήματα από τα θύματα των Τεμπών, η απόσταση ανάμεσα στην καταγγελία και στο θέαμα γίνεται ζήτημα στοιχειώδους ευθύνης. Οι διαδοχικές καταγγελίες του Νίκου Πλακιά εναντίον του Κυριάκου Βελόπουλου βάζουν ακριβώς αυτό το όριο: ούτε η Βουλή είναι σκηνικό εντυπωσιασμού ούτε οι νεκροί υλικό πολιτικής προβολής.

Ο Νίκος Πλακιάς περιγράφει ότι ο Κυριάκος Βελόπουλος παρουσίασε στη Βουλή φωτογραφίες οστών, υποστηρίζοντας ότι προέρχονται από θύματα των Τεμπών. Ο ίδιος αντιτείνει ότι επρόκειτο για οστά σκύλου και μικρού μοσχαριού, τα οποία είχαν βρεθεί στη μάντρα όπου είχαν μεταφερθεί μπάζα. Και προειδοποιεί: εκεί βρέθηκαν και οστά των παιδιών του, τα οποία δεν επιθυμεί να επιδεικνύει κανείς.

Η φωτογραφία δεν αποδεικνύει μόνη της

Το πρώτο ζήτημα είναι η ακρίβεια. Εφόσον ισχύει η περιγραφή του Πλακιά, η παρουσίαση ζωικών οστών ως ανθρώπινων δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια μέσα σε μια φορτισμένη ομιλία. Είναι αστοχία στον πυρήνα του επιχειρήματος. Η ένταση της φωνής δεν πιστοποιεί την προέλευση ενός ευρήματος — όσο βολική κι αν είναι αυτή η μέθοδος για όποιον θέλει να κερδίσει την αίθουσα.

Το δεύτερο ζήτημα είναι ακόμη βαρύτερο. Ο Πλακιάς καταγγέλλει ότι ακολούθησε δημοσιοποίηση άλλων φωτογραφιών, με δείγματα από το Κουλούρι και τη μάντρα Πανδρεμμένου. Αυτή τη φορά, όπως αναφέρει, επρόκειτο για ανθρώπινα οστά, ήδη ταυτοποιημένα και παραδομένα στους συγγενείς. Μία φωτογραφία, προσθέτει, αφορούσε μέλος της δικής του οικογένειας.

Άλλο έλεγχος, άλλο έκθεση

Ο σοβαρός αντίλογος είναι αυτονόητος: η διερεύνηση των Τεμπών απαιτεί επίμονο κοινοβουλευτικό έλεγχο και παρουσίαση τεκμηρίων. Δεν απαιτεί, όμως, να μετατρέπεται κάθε διαθέσιμη εικόνα σε δημόσιο έκθεμα. Η απαίτηση για αλήθεια δεν καταργεί την υποχρέωση σεβασμού. Αυτό ακριβώς κάνει τη δεύτερη καταγγελία του Πλακιά τόσο επιβαρυντική: δεν αμφισβητεί πλέον την ανθρώπινη προέλευση των εικονιζόμενων οστών, αλλά το δικαίωμα πολιτικής χρήσης τους.

Κατά τον Πλακιά, οι φωτογραφίες στη συνέχεια αποσύρθηκαν. Η απόσυρση, ωστόσο, δεν απαντά από μόνη της ούτε στο ερώτημα της αρχικής τεκμηρίωσης ούτε στην καταγγελία για προσβολή των οικογενειών. Χρειάζεται εξήγηση, όχι απλώς εξαφάνιση του επίμαχου υλικού.

Ο Πλακιάς αποδίδει στον Κυριάκο Βελόπουλο πολυετή εκμετάλλευση της τραγωδίας. Πρόκειται για δική του ευθεία κατηγορία. Το πολιτικό συμπέρασμα, πάντως, δεν χρειάζεται υπερβολές: όποιος επικαλείται τα θύματα οφείλει πρώτα να ακούει τις οικογένειές τους. Διαφορετικά, η επίκληση της δικαίωσης κινδυνεύει να υπηρετεί κυρίως την εικόνα εκείνου που την εκφωνεί.