Politico: Οι ηγέτες της ΕΕ στρέφονται κατά του Αντόνιο Κόστα μετά το ναυάγιο της Συνόδου Κορυφής – «Χειρότερος από τον Σαρλ Μισέλ»

Κλίμα έντονης αμφισβήτησης διαμορφώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού η Σύνοδος Κορυφής ανέδειξε σοβαρές διαφωνίες τόσο για τις τιμές της ενέργειας όσο και για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό.

Οι επικρίσεις στράφηκαν κυρίως στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, με Ευρωπαίους ηγέτες να τον επικρίνουν έντονα για τους χειρισμούς του. Την ίδια στιγμή, οι απόπειρές του να περιορίσει τις διαφορές μοιάζουν να μην αποδίδουν.

Σφοδρές επικρίσεις και αδιέξοδο

Το Politico σημειώνει ότι ο Αντόνιο Κόστα, σε αντίθεση με τους περισσότερους σημερινούς ισχυρούς παράγοντες στην ΕΕ, προέρχεται από την οικογένεια των Σοσιαλιστών. Στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης δέχθηκε την πιο έντονη κριτική από τότε που ανέλαβε καθήκοντα, σχεδόν δύο χρόνια πριν.

Οι ηγέτες εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους κυρίως για τον χειρισμό των ταυτόχρονων και δύσκολων διαπραγματεύσεων σχετικά με τον περιορισμό των τιμών ενέργειας και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης προσδοκούσαν ότι η διήμερη συνάντηση θα κατέγραφε πρόοδο. Τελικά, όμως, προέκυψε απόλυτο αδιέξοδο, ύστερα από 14 ώρες συζητήσεων που βάθυναν τον διχασμό.

Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο, δήλωσε στο Politico: «Όσο περισσότερο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, τόσο περισσότερες δυσκολίες θα αντιμετωπίζουμε. Γι’ αυτό πρέπει να εργαστούμε ώστε να βρούμε μια λύση φέτος. Κατανοώ πολύ καλά ότι είναι δύσκολο. Πρόκειται για μια τεράστια πρόκληση».

Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο: η ΕΕ καλείται να μειώσει την πίεση του κόστους ζωής στους πολίτες και να συμφωνήσει για τον προϋπολογισμό πριν από τις εθνικές εκλογές της επόμενης χρονιάς σε διάφορες χώρες, οι οποίες θα κάνουν ακόμη δυσκολότερο τον συμβιβασμό.

Οι 16 διπλωμάτες και αξιωματούχοι που μίλησαν ανώνυμα, σύμφωνα με το Politico, περιέγραψαν το τεταμένο κλίμα στην αίθουσα. Οι περισσότεροι άσκησαν κριτική στον Κόστα, ενώ ορισμένοι πήραν το μέρος του.

Ο εκπρόσωπος του Αντόνιο Κόστα δεν θέλησε να κάνει κάποιο σχόλιο.

«Χάθηκε ο έλεγχος» στη σύγκρουση για το ETS2

Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας μπαίνει σε κρίσιμη φάση της προεδρίας του και καλείται να κινηθεί γρήγορα, ώστε να γεφυρώσει τις βαθιές διαφορές για τον προϋπολογισμό. Παράλληλα, αναμένεται να διεκδικήσει δεύτερη θητεία το επόμενο έτος.

Οι διαπραγματεύσεις της Πέμπτης για τη δεύτερη φάση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS2), που προβλέπει τιμολόγηση άνθρακα για τη θέρμανση και τις μεταφορές, έβγαλαν τη σύνοδο εκτός πορείας.

Η ένταση της αντιπαράθεσης οδήγησε τον Κόστα στην ακύρωση της προγραμματισμένης συνέντευξης Τύπου, ενώ οι συνομιλίες μεταφέρθηκαν μετά το δείπνο.

Σύμφωνα με το Politico, στη μία πλευρά της αντιπαράθεσης βρέθηκε συμμαχία με επικεφαλής τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τις σκανδιναβικές χώρες και την Ολλανδία. Απέναντί της συσπειρώθηκαν η Ιταλία και οι χώρες του Βίσεγκραντ —η Ουγγαρία, η Τσεχία, η Σλοβακία και η Πολωνία.

Η Ιταλία και η «ομάδα V4» ζήτησαν να μετατεθεί η εφαρμογή του ETS2, επικαλούμενες την αύξηση που θα επιφέρει στους λογαριασμούς ενέργειας.

Διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Politico ανέφεραν ότι οι ηγέτες είχαν εξοργιστεί με τον Κόστα, καθώς άφησε τη συζήτηση να απομακρυνθεί από την ημερήσια διάταξη. Ο ίδιος, πάντως, προτιμά να μην επαναφέρει προς συζήτηση τα συμπεράσματα που έχουν ήδη συμφωνηθεί από τους πρέσβεις.

Διπλωμάτης χαρακτήρισε τη διαφωνία για τις διατυπώσεις «παράλογο χάος» και κατηγόρησε τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι «έχασε τον έλεγχο της αίθουσας», χωρίς να παρακολουθεί τις τροπολογίες που προτείνονταν.

Ένας ακόμη διπλωμάτης συνέκρινε τη στάση του Κόστα με εκείνη των προκατόχων του, κρίνοντας ότι στη συγκεκριμένη σύνοδο τα πήγε «χειρότερα από τον Σαρλ Μισέλ». Παράλληλα, εκφράστηκε δυσαρέσκεια επειδή οι χειρισμοί του δεν θύμιζαν το πιο αποτελεσματικό ύφος του Ντόναλντ Τουσκ.

Αμφισβήτηση για τη διαχείριση του προϋπολογισμού

Οι ενστάσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια, αλλά αφορούν και τον χειρισμό του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Ο Κόστα πιέζει για συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, ενώ ορισμένες βόρειες χώρες φοβούνται ότι δίνει προβάδισμα στα κράτη του Νότου.

Τέσσερις Ευρωπαίοι διπλωμάτες, όπως αναφέρει το Politico, υποστήριξαν ότι ο Κόστα δεν ενεργεί ως «αντικειμενικός διαμεσολαβητής».

Διπλωμάτης από χώρα που υποστηρίζει μικρότερο προϋπολογισμό δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ο Κόστα προσωπικά και πολιτικά ανήκει στο άλλο στρατόπεδο. Υπάρχει σκεπτικισμός για το πώς θα προχωρήσει τη διαδικασία από εδώ και πέρα».

Οι χώρες που χαρακτηρίζονται «φειδωλές» ζητούν από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να προτείνει νέες περικοπές, ενόψει της έκτακτης Συνόδου Κορυφής που επιβεβαιώθηκε ότι θα πραγματοποιηθεί στις 26 Νοεμβρίου.

Υπάρχει ακόμη εμπιστοσύνη στον Κόστα;

Παρά τις επικρίσεις, πάντως, αρκετές κυβερνήσεις εξακολουθούν να εκτιμούν ότι ο Αντόνιο Κόστα είναι σε θέση να εξασφαλίσει τον τελικό συμβιβασμό.

Ο Μπαρτ Ντε Βέβερ, πρωθυπουργός του Βελγίου, πήρε το μέρος του Κόστα, τον αποκάλεσε «ικανό» και «έξυπνο» και τον επαίνεσε για την αποφυγή της συγγραφής κειμένων την τελευταία στιγμή, μέσα στην αίθουσα.

«Αποφεύγει τη διαπραγμάτευση για τη διατύπωση επί του πεδίου, κάτι που συνέβαινε συνεχώς υπό τον προκάτοχό του και εκνεύριζε τους πάντες, καθώς μέναμε μέχρι τις 3 το πρωί για να συζητάμε για συλλαβές, κόμματα και λέξεις που το επόμενο πρωί δεν μπορούσες καν να καταλάβεις τη διαφορά. Στο τέλος δεν ήξερες καν για τι διαπραγματευόσουν».

Άλλοι διπλωμάτες, όπως αναφέρει το Politico, υποστήριξαν ότι ο Κόστα δεν ευθυνόταν για την αναστάτωση. Την απέδωσαν στους ηγέτες, με βασική πρωταγωνίστρια την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, οι οποίοι επιχείρησαν να επαναδιαπραγματευτούν την ενεργειακή νομοθεσία.

Ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ επισήμανε πόσο δύσκολο είναι το εγχείρημα: η συζήτηση των διατυπώσεων από τους ηγέτες είναι περίπλοκη από τη φύση της, ιδίως όταν διακυβεύονται εθνικά συμφέροντα που βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση μεταξύ τους.

Ακόμη και διπλωμάτες που ασκούν κριτική παραδέχτηκαν ότι ο Κόστα εξακολουθεί να είναι «εξαιρετικός διαπραγματευτής».

Οι εβδομάδες που έρχονται, μαζί με την έκτακτη σύνοδο του Νοεμβρίου, θα καταδείξουν αν ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα επιβεβαιώσει τη φήμη του και θα βρει τη χρυσή τομή.