Σπήλαιο Σάνινταρ: Το αρχαιότερο «CSI» της ανθρωπότητας εξιχνιάστηκε 75.000 χρόνια μετά

Μια οπή σε ωμοπλάτη Νεάντερταλ, που χρονολογείται πριν από 75.000 χρόνια, φέρνει στο φως πιθανή θανατηφόρα σύγκρουση μεταξύ Νεάντερταλ στη Μέση Ανατολή με αιχμηρό ξύλινο δόρυ. Το εύρημα ίσως συνιστά το αρχαιότερο γνωστό στοιχείο θανατηφόρας διαπροσωπικής βίας με ξύλινο δόρυ στα απολιθώματα του ανθρώπινου είδους.

Στους πρόποδες των βουνών του Ιρακινού Κουρδιστάν βρίσκεται το τεράστιο σπήλαιο Σάνινταρ, ένας από τους πιο γνωστούς αρχαιολογικούς τόπους παγκοσμίως για την έρευνα των Νεάντερταλ. Εκεί έχουν αναγνωριστεί αρκετά άτομα του είδους, τα οποία έζησαν πριν από 50.000 έως 75.000 χρόνια.

Η αριστερή ωμοπλάτη ενός Νεάντερταλ, που εντοπίστηκε στο σπήλαιο, βρέθηκε σχεδόν ακέραιη, θαμμένη κάτω από επτάμισι μέτρα βράχων και ιζημάτων επί περίπου 75.000 χρόνια. Μαζί της ανακαλύφθηκαν σχεδόν ολόκληρο το δεξί χέρι, δύο αριστερά πλευρά, τμήμα ενός δεξιού πλευρού και επτά δόντια. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν πως το άτομο ήταν περίπου 45 ετών όταν έχασε βίαια τη ζωή του. Τα οστά ονομάστηκαν «Shanidar A», από το σπήλαιο όπου βρέθηκαν το 2020.

Οι αρχαιολόγοι του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, που είχαν την ευθύνη της ανασκαφής, αποδίδουν την οπή στην αριστερή ωμοπλάτη σε αιχμηρό ξύλινο δόρυ. Το όπλο εισήλθε από το μπροστινό μέρος της αριστερής θωρακικής κοιλότητας και κινήθηκε μέσα στο σώμα, τραυματίζοντας τον πνεύμονα και πιθανότατα μεγάλες αρτηρίες, προτού διαπεράσει την ωμοπλάτη και προκαλέσει άμεσο θάνατο. Κατά τους ερευνητές, το τραύμα ίσως αποτελεί την παλαιότερη ένδειξη χρήσης αιχμηρών ξύλινων δοράτων στην προϊστορική Μέση Ανατολή.

Δεν αποκλείεται ο θάνατος να προήλθε από ατύχημα στο κυνήγι. Ωστόσο, η θέση της πληγής και η απαιτούμενη δύναμη για να διασχίσει το όπλο ολόκληρο το σώμα ενισχύουν το ενδεχόμενο σκόπιμης επίθεσης. Οι ερευνητές θεωρούν ότι επρόκειτο για εσκεμμένο, θανατηφόρο πλήγμα με κατεύθυνση την καρδιά.

Παράλληλα, στο πρόσωπο εντοπίστηκαν σημάδια σοβαρού τραυματισμού που είχαν προκληθεί τουλάχιστον έναν χρόνο πριν από τον θάνατο. Αυτό, σύμφωνα με τα στοιχεία, σημαίνει ότι το άτομο πιθανότατα δέχθηκε φροντίδα προτού σκοτωθεί βίαια.

Οι επιστήμονες εξέτασαν το τμήμα κοπτήρα που είχε διασωθεί και βρήκαν μεγάλη ποσότητα οδοντικής πλάκας, η οποία είχε ασβεστοποιηθεί και σχηματίσει τρυγία, πάνω στην εκτεθειμένη ρίζα. Η παρουσία της δείχνει ότι το δόντι παρέμεινε στο στόμα για αρκετό διάστημα μετά τον σοβαρό τραυματισμό. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ισχυρό χτύπημα είχε πλήξει το μπροστινό μέρος του προσώπου.

Η μελέτη με τα ευρήματα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Scientific Reports».

Δείτε την επιστημονική δημοσίευση.