Αυτονομία ηλεκτρικών αυτοκινήτων: Γιατί διαφέρει τόσο στα πρότυπα WLTP, EPA και CLTC

Το ίδιο ηλεκτρικό μοντέλο μπορεί να έχει διαφορετική επίσημη αυτονομία στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Κίνα. Πώς γίνονται οι μετρήσεις με τα τρία πρότυπα και ποιο προσεγγίζει περισσότερο την πραγματική οδήγηση;

Αν ένας κατασκευαστής δηλώσει ότι ένα καινούργιο ηλεκτρικό αυτοκίνητο μπορεί να διανύσει 600 χιλιόμετρα, χρειάζεται πρώτα να δούμε ποια μέθοδος χρησιμοποιήθηκε για να υπολογιστεί η επίδοση. Τα πρότυπα WLTP, EPA και CLTC εφαρμόζουν διαφορετικούς τρόπους μέτρησης της ενεργειακής κατανάλωσης. Γι’ αυτό, ακόμη και με ίδια μπαταρία και ηλεκτροκινητήρα, ένα μοντέλο μπορεί να έχει αισθητά διαφορετική ανακοινωμένη αυτονομία από αγορά σε αγορά.

Οι αποκλίσεις αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους ένδειξη ότι ο κατασκευαστής δίνει ανακριβή στοιχεία. Οι μετρήσεις γίνονται με συγκεκριμένα πρωτόκολλα, τα οποία διαφέρουν ως προς τις ταχύτητες, τις επιταχύνσεις και τις συνθήκες λειτουργίας. Δυσκολία προκύπτει όταν αντιπαραβάλλουμε απευθείας δύο ηλεκτρικά μοντέλα, χωρίς να λάβουμε υπόψη ότι οι αριθμοί αυτονομίας τους προέρχονται από διαφορετικές μεθόδους.

Το ευρωπαϊκό πρότυπο είναι το WLTP (Worldwide Harmonized Light Vehicles Test Procedure), που άρχισε να αντικαθιστά το παλαιότερο NEDC από το 2017. Η μέτρηση γίνεται σε εργαστήριο και βασίζεται σε διαδρομή περίπου 30 λεπτών: το αυτοκίνητο καλύπτει 23,25 χιλιόμετρα σε δυναμόμετρο. Το πρωτόκολλο έχει τέσσερα στάδια, τα οποία εκτείνονται από την αστική κίνηση έως τις υψηλότερες ταχύτητες, με ανώτατο όριο περίπου 131 χλμ./ώρα.

Το WLTP θέτει υψηλότερες απαιτήσεις από το NEDC, καθώς προβλέπει πιο έντονες επιταχύνσεις και μεγαλύτερες ταχύτητες. Συνυπολογίζει επίσης τις επιπτώσεις που έχει ο εξοπλισμός, μεταξύ άλλων οι μεγαλύτεροι τροχοί και οι διαφορετικές αεροδυναμικές διαμορφώσεις. Ωστόσο, η διαδικασία παραμένει ελεγχόμενη εργαστηριακή δοκιμή και δεν αναπαριστά πλήρως την επίδραση του κρύου, της χρήσης θέρμανσης στην καμπίνα ή της παρατεταμένης κίνησης στον αυτοκινητόδρομο.

Η EPA (Environmental Protection Agency) χρησιμοποιεί στις ΗΠΑ διαφορετικό πρωτόκολλο αξιολόγησης. Η βάση του είναι εργαστηριακές δοκιμές για αστική χρήση και οδήγηση σε αυτοκινητόδρομο, ενώ τα αποτελέσματα προσαρμόζονται ώστε να συνυπολογιστούν παράγοντες που επηρεάζουν την κατανάλωση στην καθημερινή χρήση. Σε ορισμένες περιπτώσεις πιστοποίησης προβλέπονται και συμπληρωματικές δοκιμές για πιο απαιτητικές συνθήκες.

Οι τιμές αυτονομίας με βάση την EPA καταλήγουν έτσι συχνά χαμηλότερες από τις αντίστοιχες WLTP, χωρίς αυτό να ισχύει πάντοτε. Ούτε αποτελούν ακριβή πρόβλεψη των χιλιομέτρων που θα πετύχει κάθε οδηγός. Με ήπια οδήγηση στην πόλη ένα ηλεκτρικό μπορεί να ξεπεράσει την επίσημη επίδοσή του, ενώ σε διαδρομή με σταθερά υψηλή ταχύτητα η αυτονομία μπορεί να είναι αρκετά μικρότερη, ιδίως τον χειμώνα.

Για την κινεζική αγορά εφαρμόζεται το CLTC (China Light-Duty Vehicle Test Cycle), το οποίο έχει σχεδιαστεί με γνώμονα τις συνθήκες κυκλοφορίας εκεί. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τις εντυπωσιακές αυτονομίες που συνοδεύουν συχνά τις παρουσιάσεις νέων ηλεκτρικών αυτοκινήτων από την Κίνα.

Το CLTC-P αφορά τα επιβατικά αυτοκίνητα και δίνει έμφαση στις χαμηλές και μεσαίες ταχύτητες, στις επαναλαμβανόμενες στάσεις και στην πυκνή κίνηση της πόλης. Παρότι η διαδικασία κρατά περίπου 30 λεπτά, η απόσταση της δοκιμής είναι μόλις 14,48 χιλιόμετρα. Η μέση ταχύτητα είναι κοντά στα 29 χλμ./ώρα και η μέγιστη φτάνει τα 114 χλμ./ώρα.

Οι παράμετροι αυτές ευνοούν ιδιαίτερα τα ηλεκτρικά οχήματα: με χαμηλή ταχύτητα μειώνεται η αεροδυναμική αντίσταση και η ανάκτηση ενέργειας στις επιβραδύνσεις συγκρατεί την κατανάλωση. Κατά συνέπεια, το CLTC συνήθως εμφανίζει υψηλότερη αυτονομία από το WLTP και ακόμη μεγαλύτερη από την EPA. Αυτό, ωστόσο, δεν εγγυάται ότι η ίδια επίδοση επιτυγχάνεται εξίσου εύκολα σε ένα ταξίδι.

Ας πάρουμε ως παράδειγμα ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο που παρουσιάζεται στην Κίνα με αυτονομία 800 χιλιομέτρων βάσει CLTC. Αν το ίδιο μοντέλο λάβει ευρωπαϊκή έγκριση τύπου, η επίσημη τιμή WLTP είναι πιθανό να είναι αισθητά χαμηλότερη. Η διαφορά δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι άλλαξε η μπαταρία ή ότι υποχώρησε η απόδοση του αυτοκινήτου, αλλά ότι εφαρμόστηκε διαφορετική διαδικασία μέτρησης.

Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένας ενιαίος και ακριβής συντελεστής για τη μετατροπή της αυτονομίας από CLTC σε WLTP ή από WLTP σε EPA. Οι αποκλίσεις επηρεάζονται από την αποδοτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος, την αεροδυναμική, τη διαχείριση της μπαταρίας και τα επιμέρους χαρακτηριστικά του κάθε μοντέλου. Οι γενικές εκτιμήσεις σε ποσοστά προσφέρουν μόνο μια αρχική ένδειξη και δεν υποκαθιστούν τις επίσημες μετρήσεις.

Οι ανακοινώσεις για νέα μοντέλα κρύβουν τη μεγαλύτερη παγίδα, ιδίως όταν τα αυτοκίνητα παρουσιάζονται πρώτα στην Κίνα. Η αναφορά σε αυτονομία 800 χιλιομέτρων με βάση το CLTC μπορεί να φαίνεται εντυπωσιακή, όμως δεν συνεπάγεται ότι το ίδιο όχημα θα καλύπτει 800 χιλιόμετρα με μία φόρτιση στους ευρωπαϊκούς αυτοκινητόδρομους.

Ωστόσο, και οι τιμές WLTP δεν αποτελούν εγγύηση για την πραγματική αυτονομία. Αυτή μεταβάλλεται ανάλογα με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, την ταχύτητα, τη χρήση του κλιματισμού ή της θέρμανσης, το ανάγλυφο της διαδρομής, το φορτίο και, βέβαια, το στιλ οδήγησης. Στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, η αυτονομία μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάμεσα στις αστικές μετακινήσεις και σε ένα ταξίδι με 130 χλμ./ώρα.

Για τους οδηγούς στην Ελλάδα, το WLTP εξακολουθεί να είναι το πιο χρήσιμο επίσημο μέτρο, αφού αποτελεί το κοινό πρότυπο σύγκρισης των αυτοκινήτων που διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά. Η EPA προσφέρει ένα επιπλέον σημείο αναφοράς και συχνά δίνει πιο συντηρητική εκτίμηση, ενώ οι τιμές CLTC απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή όταν αξιοποιούνται για υπολογισμό της αυτονομίας σε ευρωπαϊκές συνθήκες.

Το σημαντικότερο, τελικά, δεν είναι ποιο πρότυπο δίνει το μεγαλύτερο νούμερο, αλλά να γνωρίζουμε τι ακριβώς συγκρίνουμε. Η επίσημη αυτονομία είναι ένα εργαλείο σύγκρισης και όχι μια υπόσχεση για τα χιλιόμετρα που θα διανύσουμε σε κάθε διαδρομή. Γι’ αυτό, πριν επιλέξουμε ηλεκτρικό αυτοκίνητο, αξίζει να εξετάζουμε τόσο την τιμή WLTP όσο και τις πραγματικές μετρήσεις κατανάλωσης, ιδιαίτερα σε ταξίδι.