Τουρκία και Αίγυπτος σε κοινή ναυτική άσκηση – Παραμένει «αγκάθι» το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η Τουρκία και η Αίγυπτος επιχειρούν να αφήσουν πίσω την πολυετή ένταση, διευρύνοντας τη στρατιωτική και διπλωματική συνεργασία τους. Εμπόδιο στην προσέγγιση εξακολουθεί να αποτελεί η διαφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Από τις 4 έως τις 9 Νοεμβρίου, οι δύο χώρες προγραμματίζουν κοινή ναυτική άσκηση στην Αλεξάνδρεια με την ονομασία «Dostluk Denizi-2026» («Θάλασσα Φιλίας»). Οι δραστηριότητες θα περιλαμβάνουν επιχειρήσεις επιφανείας, ανθυποβρυχιακό πόλεμο και ασκήσεις αντιαεροπορικής άμυνας. Πριν από την έναρξη των γυμνασίων αναμένεται να φτάσει στην Αλεξάνδρεια η τουρκική κορβέτα TCG Burgazada.

Η διεξαγωγή της άσκησης ακολουθεί την επίσκεψη στο Κάιρο του αρχηγού των τουρκικών χερσαίων δυνάμεων, Στρατηγού Μετίν Τοκέλ, και επιβεβαιώνει την ενίσχυση των διμερών σχέσεων. Η Άγκυρα παράλληλα επιδιώκει να διευρύνει τη στρατιωτική συνεργασία σε στρατηγική συνεννόηση, με μακροπρόθεσμο στόχο να επιτευχθεί ενδεχομένως συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο.

Οι τουρκικοί σχεδιασμοί, ωστόσο, δυσκολεύουν εξαιτίας των τελευταίων εξελίξεων στη Λιβύη. Στις 20 Οκτωβρίου, το κοινοβούλιο στην ανατολική Λιβύη ενέκρινε τη συμφωνία του 2019 με την Τουρκία για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες, προκαλώντας αντιδράσεις από Ελλάδα και Αίγυπτο.

Το Κάιρο εξέφρασε κατηγορηματική αντίθεση, με το επιχείρημα ότι η συμφωνία καταπατά τα κυριαρχικά δικαιώματα της Αιγύπτου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της. Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Μπαντρ Αμπντελάτι, έθεσε το θέμα στον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν και χαρακτήρισε το μνημόνιο νομικά ανυπόστατο.

Η προσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου αποτυπώνει μια σύνθετη γεωπολιτική πραγματικότητα: Άγκυρα και Κάιρο έχουν τη δυνατότητα να συνεργάζονται σε στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο, διατηρώντας παράλληλα τις αντίθετες διεκδικήσεις τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Το βασικό ζητούμενο είναι αν αυτή η σύγκλιση θα μεταβάλει τις περιφερειακές ισορροπίες χωρίς να επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις της Αιγύπτου με την Ελλάδα.