Πειράματα μηδενικής βαρύτητας: Οι εκπλήξεις από τις αμερικανικές δοκιμές με γάτες και περιστέρια

Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, καθώς η αεροδιαστημική κοινότητα ετοιμαζόταν να στείλει τον άνθρωπο στο διάστημα, παρέμενε ένα βασικό ερώτημα: πώς θα αντιδρούσε το ανθρώπινο σώμα στην πλήρη απουσία βαρύτητας;

Σε εκείνη την περίοδο πραγματοποιήθηκαν οι γνωστές δοκιμές με γάτες και περιστέρια, με πρωτοβουλία της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας (US Air Force Aerospace Medical Research Laboratory), στη βάση Wright-Patterson του Οχάιο.

Για τις παραβολικές πτήσεις, Αμερικανοί επιστήμονες αξιοποίησαν τροποποιημένα αεροσκάφη C-131 Samaritan και μαχητικά F-94C. Η απότομη κάθοδος των αεροσκαφών δημιουργούσε στο εσωτερικό τους συνθήκες τεχνητής έλλειψης βαρύτητας, διάρκειας περίπου 15-20 δευτερολέπτων. Οι ερευνητές έβαζαν τότε διάφορα ζώα στην καμπίνα, προκειμένου να καταγράψουν τις αντιδράσεις τους.

Οι εικόνες κατέγραψαν ως πιο εντυπωσιακό εύρημα την αδυναμία της γάτας να ενεργοποιήσει τα ένστικτά της. Υπό κανονικές συνθήκες στη Γη, το ζώο έχει ένα ισχυρό αντανακλαστικό που το βοηθά να στρέφει το σώμα του στον αέρα και να πέφτει στα πόδια του. Σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, όμως, το αιθουσαίο σύστημα του εσωτερικού αυτιού δεν είχε σταθερό σημείο αναφοράς. Έτσι, η γάτα συνέχιζε να στριφογυρίζει προσπαθώντας να ελέγξει την πτώση της, αλλά κατέληγε να περιστρέφεται διαρκώς χωρίς να βρίσκει το έδαφος.

Τα πειράματα έδειξαν εξίσου παράξενη συμπεριφορά και στα πτηνά. Το περιστέρι που απελευθερώθηκε στον θάλαμο άρχισε να χτυπά δυνατά τα φτερά του, υπακούοντας στην παρόρμηση της πτήσης. Επειδή, ωστόσο, η βαρύτητα δεν σταθεροποιούσε τη μάζα του, οι κινήσεις του προκαλούσαν αντίθετες και ισχυρές ωθήσεις. Ως αποτέλεσμα, το πτηνό έκανε διαδοχικές τούμπες, καθώς η αεροδυναμική της πτήσης δεν λειτουργούσε χωρίς τη γήινη έλξη.

Διαφορετικές αντιδράσεις κατέγραψαν οι επιστήμονες στα ψάρια και στα ινδικά χοιρίδια. Τα ψάρια μπήκαν σε ειδικά δοχεία με νερό, αλλά δεν μπορούσαν πλέον να ξεχωρίσουν το πάνω από το κάτω. Αμέσως αποπροσανατολίστηκαν και κολυμπούσαν μανιωδώς σε επαναλαμβανόμενους κύκλους, καθώς το σύστημα ισορροπίας τους λάμβανε εσφαλμένα σήματα. Χωρίς την πίεση της βαρύτητας να τα τραβά προς τα κάτω ή να τους υποδεικνύει το βάρος, στριφογύριζαν γύρω από τον εαυτό τους και κινούνταν χαοτικά. Η εικόνα έδειξε ότι ακόμη και οι υδρόβιοι οργανισμοί βασίζονται πλήρως σε εξωτερικές δυνάμεις για να καθορίσουν την κίνησή τους. Τα ινδικά χοιρίδια, από την πλευρά τους, αιωρούνταν αβοήθητα και περιστρέφονταν αργά στον χώρο.

Τα ευρήματα έδειξαν πως η απώλεια προσανατολισμού δεν περιοριζόταν στα ζώα της ξηράς, αλλά αποτελούσε καθολικό βιολογικό κανόνα για κάθε μορφή ζωής που έχει συνηθίσει να ζει με τη βαρύτητα. Οι παράξενες δοκιμές αποδείχθηκαν καθοριστικές για την εξέλιξη της διαστημικής εξερεύνησης. Ειδικότερα, οι ερευνητές εξέτασαν πώς συστρέφεται το σώμα της γάτας και διαμόρφωσαν εξισώσεις για την περιστροφή ενός σώματος στο κενό, χωρίς να ασκηθεί ώθηση σε εξωτερική επιφάνεια. Τα συμπεράσματα συνέβαλαν αργότερα στον σχεδιασμό των τεχνικών ελιγμών που χρησιμοποίησαν οι Αμερικανοί αστροναύτες στα προγράμματα Mercury και Apollo.

Παρακολουθήστε το βίντεο ΕΔΩ