Δεινόσαυροι: Η «Κολασμένη Κότα» ανατρέπει τα δεδομένα

Παρότι οι δεινόσαυροι κατανάλωναν μεγάλη ποικιλία τροφών, ακόμη και άλλα ζώα του είδους τους, τα φρούτα δεν φαίνεται να περιλαμβάνονταν στο διαιτολόγιό τους.

Νέα απολιθώματα, ωστόσο, αποκάλυψαν ένα είδος χωρίς δόντια και με ράμφος, περίπου στο μέγεθος γαλοπούλας και με κεφάλι που θύμιζε παπαγάλου. Τα ευρήματα δείχνουν πως είχε προσαρμοστεί ώστε να τρέφεται αποκλειστικά με φρούτα.

Ο πρώτος γνωστός καρποφάγος «κοτοδεινόσαυρος» ονομάστηκε Infernogallus jamesi και έζησε πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, στην κρητιδική περίοδο, λίγο πριν από το τέλος της εποχής των δεινοσαύρων. Το ράμφος και η γνάθος του φανερώνουν προτίμηση σε μαλακές τροφές, όπως τα φρούτα. Απολιθώματά του έχουν βρεθεί στη Μοντάνα και στη Βόρεια Ντακότα. Το όνομα Infernogallus, δηλαδή «όρνιθα της κόλασης», παραπέμπει τόσο στην όψη πουλιού όσο και στον βραχώδη σχηματισμό Χελ Κρικ («Κοίτη της Κόλασης»), όπου εντοπίστηκαν τα ευρήματα. Ο σχηματισμός εκτείνεται στη Μοντάνα, το Γουαϊόμινγκ, τη Βόρεια Ντακότα και τη Νότια Ντακότα, μια περιοχή γνωστή για τα απολιθώματα ορισμένων από τους διασημότερους δεινοσαύρους παγκοσμίως.

Στο υποτροπικό παράκτιο περιβάλλον των πλημμυρικών πεδιάδων όπου ζούσε, η «κολασμένη κότα» εκτιμάται ότι έτρωγε φρούτα και άλλα μαλακά φυτά. Στον ίδιο βιότοπο υπήρχαν κορυφαίοι θηρευτές, όπως ο Τυραννόσαυρος, αλλά και φυτοφάγοι, ανάμεσά τους ο Τρικεράτωψ και ο Αγκυλόσαυρος.

Με μήκος 1,5 μέτρο και βάρος περίπου 11,3 κιλά, ο Infernogallus έχει εκπροσωπηθεί από έναν σχεδόν πλήρη σκελετό, καθώς και μεμονωμένα οστά γνάθου και υπερώας. Τα απολιθώματα δεν δείχνουν αν είχε φτερά, αλλά οι επιστήμονες θεωρούν, με βάση συγγενικά του είδη, ότι το σώμα του καλυπτόταν από πούπουλα. Ανήκε στην οικογένεια των θηριόποδων, ομάδας δεινοσαύρων που ήταν κυρίως σαρκοφάγοι και από την οποία προήλθαν τα σημερινά πουλιά.

«Αυτό μας δείχνει πόσο ευπροσάρμοστα ήταν τα θηριόποδα», δήλωσε ο παλαιοντολόγος Γκρεγκ Φάνστον, από το Πανεπιστήμιο Στόνι Μπρουκ της Νέας Υόρκης. Ο Φάνστον είναι ο βασικός συγγραφέας της μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications.

Τα φρούτα αποτελούν τις αναπαραγωγικές δομές των αγγειόσπερμων, δηλαδή των ανθοφόρων φυτών. Τα φυτά αυτά εμφανίστηκαν για πρώτη φορά λίγο νωρίτερα, πριν από 130-140 εκατομμύρια χρόνια, στην κρητιδική περίοδο, και εξαπλώθηκαν σε περιοχές όπου προηγουμένως κυριαρχούσαν τα γυμνόσπερμα, όπως τα κωνοφόρα.

Η ανακάλυψη του Infernogallus υποδεικνύει ότι ορισμένοι δεινόσαυροι ενδέχεται να συνδέονταν στενά, από οικολογική άποψη, με τα ανθοφόρα φυτά. «Είχε προταθεί και στο παρελθόν ότι ορισμένοι δεινόσαυροι μπορεί να έτρωγαν φρούτα, όμως ποτέ δεν υπήρχαν αποδείξεις για αυτό», ανέφερε ο συν-συγγραφέας της έρευνας Τόμας Ντάτζον, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Βασιλικό Μουσείο του Οντάριο, στο Τορόντο.

«Η ανακάλυψη του Infernogallus δείχνει ότι η δίαιτα των δεινοσαύρων είχε πολύ μεγαλύτερη ποικιλία απ’ όσο νομίζαμε. Πριν από την ανακάλυψη αυτήν, υπήρχε κάποιο μυστήριο σε ό,τι αφορά την εξέλιξή τους. Η εμφάνιση των ανθοφόρων φυτών εισήγαγε μια ολοκαίνουρια πηγή τροφής που αναμφίβολα επηρέασε τα ζώα», πρόσθεσε.

Η «όρνιθα της κόλασης» είχε στη διάθεσή της, μεταξύ άλλων, διάφορα είδη μούρων και δρύπες. Πρόκειται για μια ευρεία κατηγορία καρπών, στην οποία σήμερα ανήκουν τόσο τα ροδάκινα και τα κεράσια όσο και τα μάνγκο και οι ελιές.

Σύμφωνα με τον Φάνστον, ο Infernogallus είχε αρκετά γνωρίσματα που παραπέμπουν σε καρποφαγία. Τρία ήταν τα βασικά: οι μύες της γνάθου του επέτρεπαν μάσηση με κινήσεις προς τα εμπρός και πίσω, μια κινητή άρθρωση έδινε στη γνάθο τη δυνατότητα να ολισθαίνει προς τα εμπρός, ενώ αυλακώσεις στο ράμφος συνέβαλλαν στη σύνθλιψη και τον τεμαχισμό μαλακών φυτών. Παρόμοια γνωρίσματα συναντώνται σήμερα σε ζώα όπως ο παπαγάλος-γύπας, που τρώει σύκα, και οι θαλάσσιες χελώνες, που καταναλώνουν θαλάσσια φύκη. Ωστόσο, όπως εξήγησε ο Φάνστον, κανένα σύγχρονο ζώο δεν συγκεντρώνει και τα τρία χαρακτηριστικά.

Το είδος αυτό αναδεικνύει ακόμη πόσο μεγαλύτερη ευελιξία προσφέρουν τα ράμφη σε σχέση με τα δόντια.

«Αν χάσετε τα δόντια σας και στη θέση τους αναπτύξετε ράμφος, η ποικιλία των διαθέσιμων τροφών αυξάνει εντυπωσιακά, αρκεί να έχετε τρόπο για να τα χωνέψετε», είπε ο Φάνστον.

Τα περισσότερα φυτοφάγα θηριόποδα άλεθαν την τροφή στο στομάχι καταπίνοντας γαστρόλιθους, δηλαδή πέτρες. Αντίθετα, ο Infernogallus και άλλα μέλη της οικογένειάς του μασούσαν την τροφή τους.

Η διασπορά των σπόρων, που βοηθά στην εξάπλωση των αγγειόσπερμων, είναι ένας ακόμη σημαντικός ρόλος των καρποφάγων ζώων. «Τα θηλαστικά και τα πουλιά πιθανότατα έτρωγαν και αυτά φρούτα, όμως για αυτά ήταν μια λιγότερο σημαντική πηγή τροφής. Επίσης, κατά την κρητιδική περίοδο, τα θηλαστικά και τα πουλιά ήταν σχετικά μικρά και επομένως είναι απίθανο να διέσπειραν μεγάλους σπόρους ή σε μεγάλες αποστάσεις», εξήγησε ο Φάνστον.