Μετεωρίτης Teghaza 001: Βρέθηκε στη Σαχάρα και αποδεικνύει ότι υπήρχε νερό στον Άρη πριν από 4 δισ. χρόνια

Με ηλικία τουλάχιστον 4,1 δισεκατομμυρίων ετών, ο μετεωρίτης που εντοπίστηκε το 2022 στην έρημο Σαχάρα, στο Μαλί, σχηματίστηκε στον φλοιό του Άρη. Είναι ο αρχαιότερος ανάμεσα στους 435 αρειανούς μετεωρίτες που έχουν βρεθεί στη Γη.

Η ανάλυση του Teghaza 001, σύμφωνα με τους επιστήμονες, φωτίζει το περιβάλλον του κόκκινου πλανήτη στα πρώτα στάδια της ιστορίας του. Τα ευρήματα δείχνουν πως στην επιφάνεια υπήρχε υγρό νερό, ενισχύοντας την εκτίμηση ότι οι συνθήκες στον Άρη μπορεί να ήταν κατάλληλες για την ανάπτυξη μικροβιακής ζωής.

Η Γιανγκ Λιου, πλανητική επιστήμονας στο Jet Propulsion Laboratory της NASA, το οποίο διαχειρίζεται το πανεπιστήμιο Caltech στην Καλιφόρνια, χαρακτήρισε τον μετεωρίτη «μάρτυρα μιας εποχής που ο Άρης ήταν πιθανώς θερμότερος και υγρότερος, σε σύγκριση με το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του.

Πρόκειται για γάββρο, ένα πυριγενές πέτρωμα, και η χημική του σύσταση μαρτυρά πως ήρθε σε επαφή με νερό κατά την αργή ψύξη και την κρυστάλλωσή του στο υπέδαφος του Άρη.

Ο σημερινός Άρης είναι ψυχρός, άνυδρος και έρημος. Ωστόσο, στοιχεία δείχνουν ότι πριν από δισεκατομμύρια χρόνια υπήρχαν στην επιφάνειά του ποτάμια και λίμνες, ακόμη και ένας ωκεανός στο βόρειο ημισφαίριο.

Ο Teghaza 001 εντοπίστηκε στην έρημο σε οκτώ κομμάτια, με το μεγαλύτερο να έχει περίπου το μέγεθος γροθιάς, γύρω στα 34 χιλιόμετρα από το χωριό Μπιρ Σάλι στο Μαλί. Αποτελείται κυρίως από άστριο και πυροξένη, ενώ διαθέτει και κρυστάλλους ζιρκονίου που περιέχουν ουράνιο. Για τη χρονολόγησή του οι ερευνητές αξιοποίησαν τη ραδιενεργό διάσπαση του ουρανίου σε μόλυβδο με την πάροδο του χρόνου.

Η Λιου, επικεφαλής συγγραφέας μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, σημείωσε: «Οι αρειανοί μετεωρίτες είναι τα μόνα μας δείγματα από τον Άρη, αποτελούν τη βάση για να κατανοήσουμε τον σχηματισμό του πλανήτη στην αρχή της ιστορίας του και μας επιτρέπουν να αξιολογήσουμε σε εργαστηριακό περιβάλλον κατά πόσο ο Άρης θα μπορούσε να υποστηρίξει συνθήκες κατάλληλες για τη διαβίωση.

«Οι λεπτομερείς πληροφορίες που μπορούμε να εξάγουμε από αυτά τα δείγματα μετεωριτών συμπληρώνουν και επικυρώνουν την εξερεύνησή μας στον Άρη με τη χρήση δορυφόρων και οχημάτων εδάφους», πρόσθεσε.

Περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν εκτιμάται ότι σχηματίστηκαν η Γη, ο Άρης και οι υπόλοιποι πλανήτες του ηλιακού συστήματος.

Ανάμεσα στους αρειανούς μετεωρίτες που έχουν βρεθεί, μόλις τρεις, μαζί με τον Teghaza 001, ανάγονται στην πρώιμη ιστορία του πλανήτη. Ένας άλλος ανακαλύφθηκε στην Ανταρκτική το 1984 και αρχικά υπολογίστηκε πως είχε ηλικία περίπου 4,5 δισεκατομμυρίων ετών. Νεότερη εξέταση έδειξε ότι είναι περίπου συνομήλικος με τον Teghaza 001, ο οποίος πιθανότατα είναι ο «γηραιότερος» από τους δύο.

Τα ευρήματα ενισχύουν την εκτίμηση ότι ο πρώιμος Άρης είχε τα συστατικά και τις συνθήκες που απαιτούνται για να φιλοξενήσει ζωή, χωρίς όμως να απαντούν ευθέως στο ερώτημα αν υπήρξε πράγματι ζωή στον πλανήτη, ανέφερε η Λι Σάπερ. Η συντάκτρια της μελέτης εργάζεται στο Ames Research Center της NASA και στο Ινστιτούτο BAER στην Καλιφόρνια. Κατά τη Λιου, η χημική σύσταση ξεχωρίζει τον μετεωρίτη από τους άλλους γνωστούς, ενώ πιθανή προέλευσή του είναι τα νότια υψίπεδα του Άρη και ίσως η Λεκάνη Ελλάς, ένας από τους μεγαλύτερους κρατήρες πρόσκρουσης του πλανήτη.

Η διαδρομή του μετεωρίτη περιλάμβανε πολλές περιπέτειες.

«Μια πρόσκρουση στην επιφάνεια του Άρη τον αποκόλλησε και τον εκτόξευσε στο διάστημα. Ταξίδεψε ώσπου η τροχιά του τέμθηκε με της Γης, εισήλθε στην ατμόσφαιρά μας ως μετέωρο και κατέληξε στη Σαχάρα. Δεν γνωρίζουμε, ωστόσο, πότε έγινε αυτό.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ / photo: ΑΠΕ-ΜΠΕ-EPA-USGS