Ισπανία: Το αλαλούμ στις επικοινωνίες του κέντρου ελέγχου και η φράση «είχα μπερδευτεί» – Οι σπαρακτικές ιστορίες των συγγενών αγνοουμένων

Νέα στοιχεία για τη φονική σύγκρουση των τρένων AVE της Renfe και της Iryo στην Ούρντα του Τολέδο δείχνουν μια σειρά από σοβαρά ανθρώπινα λάθη και λανθασμένες οδηγίες από το κέντρο ελέγχου της Ατότσα στη Μαδρίτη. Τουλάχιστον 69 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο δυστύχημα.

Το λάθος πρωτόκολλο ασφαλείας και το «είχα μπερδευτεί»

Με βάση το εγχειρίδιο μηχανοδήγησης της Renfe και τις μαρτυρίες τριών ειδικών της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης – Σεβίλλης, οι ελεγκτές στο κέντρο συντονισμού της Ατότσα καθοδήγησαν τον μηχανοδηγό του AVE να ακολουθήσει λανθασμένο πρωτόκολλο ασφαλείας.

Στις 8:36 π.μ., ο οδηγός του AVE κάλεσε το κέντρο ελέγχου και ενημέρωσε: «Γεια σου Ατότσα, έχω βλάβη μετάδοσης λόγω μερικού αποκλεισμού 0 0 0».

Όπως αναφέρει η El Pais, η ένδειξη «0 0 0» σήμαινε ότι έπρεπε να εφαρμοστεί το πρωτόκολλο LZB 3, αφού το σύστημα είχε εντοπίσει άλλο τρένο, της Iryo, πριν από τον επόμενο σταθμό.

Με βάση το LZB 3, το τρένο πρέπει να κινείται με «ταχύτητα ορατότητας», δηλαδή έως 40 χλμ./ώρα. Έτσι, ο μηχανοδηγός μπορεί να σταματήσει εγκαίρως αν αντιληφθεί εμπόδιο.

Οι ηχογραφήσεις, πάντως, καταγράφουν τη σύγχυση που επικρατούσε στο κέντρο συντονισμού.

Ο ελεγκτής ακούγεται να αναζητά τα έγγραφά του και να λέει: «Για να δούμε… Πού είναι το χαρτί; (…) Αυτό το LZB 4;».

Αφού μιλά με έναν συνάδελφό του, ο οποίος επιβεβαιώνει πως «είναι το νούμερο τέσσερα», ο ελεγκτής απευθύνεται στον μηχανοδηγό: «Περίμενε ένα λεπτό, μηχανοδηγέ, είχα μπερδευτεί. Μου λένε ότι θα το φτιάξουν».

Στο τέλος, η οδηγία που του δίνει αφορά το πρωτόκολλο LZB 4.

«Λοιπόν, είναι το LZB 4. Αποσύνδεσε και επανασύνδεσε το LZB και συνέχισε την κανονική λειτουργία υπό την προστασία του BSL».

Ο μηχανοδηγός του AVE, εμφανώς έκπληκτος, ζήτησε διευκρίνιση: «Κανονική λειτουργία;». Το κέντρο απάντησε καταφατικά: «Ναι».

Με αυτή την οδηγία, το AVE της Renfe μπόρεσε να κινηθεί με 200 χιλιόμετρα την ώρα. Ένα τρένο τέτοιου μεγέθους χρειάζεται περίπου τέσσερα χιλιόμετρα για να σταματήσει πλήρως με αυτή την ταχύτητα, οπότε η σύγκρουση δεν μπορούσε να αποφευχθεί με ανθρώπινη παρατήρηση.

Σε λιγότερο από 20 λεπτά, το AVE προσέκρουσε στο ακινητοποιημένο τρένο της Iryo.

Το χάος στις επικοινωνίες του κέντρου ελέγχου

Την ίδια στιγμή, η μηχανοδηγός της Iryo προσπαθούσε χωρίς αποτέλεσμα να ενημερώσει για το δικό της τρένο, που είχε ακινητοποιηθεί.

Στις 8:41 π.μ., ανέφερε: «Είχα απώλεια μετάδοσης ενώ ταξίδευα με Meta 40 [με όριο ταχύτητας], ταξίδευα με BSL, είμαι ακινητοποιημένη στο σήμα εισόδου της Ούρντα».

Οι επόπτες τής ζήτησαν να επανεκκινήσει το σύστημα και στη συνέχεια να συνεχίσει με «κανονική ταχύτητα».

Περίπου στις 8:48 π.μ., η μηχανοδηγός επανέλαβε: «Το τρένο δεν μου επιτρέπει να επανεκκινήσω το σύστημα LZB και γι’ αυτό παραμένω ακινητοποιημένη στο σήμα εισόδου».

Από το κέντρο ελέγχου τής απάντησαν: «Εντάξει, ωραία, λοιπόν, όποτε μπορέσεις, κι αν έχεις κάποιο πρόβλημα, κάλεσέ μας».

Στην ηχογράφηση ακούγεται μια γυναίκα να αναφέρει: «Το [Iryo] 6076 έχει προβλήματα εξοπλισμού… Είναι στο Meta 40 μέχρι να μπορέσει να σταματήσει… προχωράει μέχρι να σταματήσει».

Πηγές τις οποίες επικαλείται η El Pais εκτιμούν πως, μέσα στην αναστάτωση, οι ελεγκτές πίστευαν ότι το τρένο της Iryo βρισκόταν ακόμη σε κίνηση, παρότι είχε σταματήσει εντελώς.

Οι ανεξήγητες αποφάσεις του κέντρου ελέγχου

Ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, άσκησε σφοδρή κριτική στον τρόπο με τον οποίο ενήργησε το κέντρο συντονισμού στην Ατότσα. Χαρακτήρισε την αλληλουχία των ενεργειών «λανθασμένη» και «ανεξήγητη».

Ο υπουργός δήλωσε: «Ήταν το κέντρο ελέγχου που έλαβε την απόφαση να επανεκκινήσει την κυκλοφορία των τρένων υπό συνθήκες που, από τη δική μας σκοπιά, είναι ανεξήγητες».

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Η απόφαση ελήφθη ενώ ένα τρένο ήταν ακινητοποιημένο και υπήρχε κόκκινο σήμα στην είσοδο του σταθμού της Ούρντα… Αυτή είναι η απαρχή του δυστυχήματος που συνέβη».

Ο Πουέντε αποκάλυψε ακόμη ότι η βλάβη του συστήματος LZB είχε επηρεάσει έξι τρένα συνολικά, σε διαδρομή μήκους 64 χιλιομέτρων.

Όταν δόθηκε η εντολή να κινηθούν με κανονική ταχύτητα, ένας διαφορετικός μηχανοδηγός αμφισβήτησε την οδηγία και επισήμανε το λάθος στο κέντρο ελέγχου.

Όπως είπε ο Πουέντε: «Η οδηγία δόθηκε και στα άλλα τρένα, και σε μία περίπτωση δόθηκε επίσης λάθος. Ήταν ο μηχανοδηγός που διόρθωσε το κέντρο ελέγχου λέγοντας: “Δεν μπορεί να είναι κανονική ταχύτητα, πρέπει να είναι ταχύτητα ορατότητας”».

«Και ο χειριστής είπε: “Ναι, ταχύτητα ορατότητας”» — κάτι που, δυστυχώς, δεν συνέβη στην περίπτωση του AVE της Renfe.

Τα κενά στην εκπαίδευση

Η εταιρεία που διαχειρίζεται το σιδηροδρομικό δίκτυο, Adif, επικαλέστηκε την εν εξελίξει δικαστική έρευνα και δεν έκανε επίσημη δήλωση. Υψηλόβαθμη πηγή της, ωστόσο, παραδέχθηκε ανεπίσημα πως το πρωτόκολλο δεν εφαρμόστηκε σωστά.

Οι ειδικοί που μίλησαν στην ισπανική εφημερίδα τονίζουν από την πλευρά τους ότι το προσωπικό αντιμετωπίζει γενικευμένη έλλειψη εκπαίδευσης.

«Μπροστά σε ένα συμβάν δεν χωράει καμία αμφιβολία. Για να αποκατασταθεί η κυκλοφορία, πρέπει πρώτα το κέντρο ελέγχου να βεβαιωθεί ότι η γραμμή είναι ελεύθερη. Η ευθύνη δεν βαρύνει μόνο τον άνθρωπο που δίνει την εντολή, αλλά το ίδιο το σύστημα που επέτρεψε την ανεπαρκή εκπαίδευση», κατέληξε ένας από τους εμπειρογνώμονες.

Ώρες αγωνίας

Η El País παρουσιάζει τη δραματική κατάσταση που βιώνουν οι οικογένειες των αγνοουμένων μετά το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ούρντα της Ισπανίας. Στον οίκο ευγηρίας «El Buen Pastor» στο Τολέδο, περίπου 70 συγγενείς περιμένουν με αγωνία.

Μετά τη λήψη δειγμάτων DNA για την ταυτοποίηση, η αναμονή περνά βασανιστικά, καθώς η ελπίδα υποχωρεί και η απόγνωση διαδέχεται την αβεβαιότητα.

«Η αναμονή σε σκοτώνει»

Στο «El Buen Pastor» του Τολέδο, οι λυγμοί είναι οι μόνοι ήχοι που διακόπτουν τη σιωπή. Μια 21χρονη, η οποία αναζητά τον πατέρα της, εξομολογείται: «Μερικές φορές φαίνεται ότι η αναμονή είναι χειρότερη και από τον ίδιο τον θάνατο».

Από το βράδυ της Τετάρτης βρίσκονται εκεί πάνω από 70 συγγενείς ανθρώπων που αγνοούνται μετά το δυστύχημα, το οποίο έχει προκαλέσει έως τώρα τον θάνατο 69 ατόμων.

Στις 9:30 το πρωί πληροφορήθηκαν ότι κάτι συνέβη στο τρένο στο οποίο επέβαιναν οι γονείς, τα αδέλφια ή τα παιδιά τους· τότε ήταν που «πάγωσε» η ζωή τους.

Η ισπανική εφημερίδα αναφέρει πως κανείς από τους συγγενείς δεν έχει καταφέρει να κοιμηθεί, ενώ ορισμένοι έλαβαν ηρεμιστικά για να περιορίσουν το άγχος.

Η Μαρίκαρμεν, που φοβάται καθώς δεν έχει νέα για τον σύζυγό της, Σέσαρ Βιθέντε, δηλώνει: «Γινόμαστε όλο και πιο νευρικοί, δεν αντέχουμε άλλο».

Με αγανάκτηση προσθέτει: «Οι ώρες της αναμονής μας σκοτώνουν, γιατί κανείς δεν μας λέει τίποτα».

Οι οικογένειες πέρασαν ένα 24ωρο αναζητώντας τους δικούς τους σε κάθε πιθανό σημείο: πήγαν στις πρώτες βοήθειες στην Ούρντα, στα νοσοκομεία του Τολέδο και της Μαδρίτης και έπειτα στο νεκροτομείο, αλλά δεν βρήκαν απάντηση.

Στους κήπους του οίκου ευγηρίας, οι ψυχολόγοι των ομάδων έκτακτης ανάγκης προσφέρουν στους συγγενείς αφεψήματα και κόκκινες κουβέρτες. Τους λένε ξανά και ξανά ότι δεν υπάρχουν ακόμη επίσημα νέα και ότι οι ομάδες προσπαθούν να ολοκληρώσουν τη δουλειά τους όσο γίνεται ταχύτερα.

Παρ’ όλα αυτά, οι συγγενείς αισθάνονται πως κάθε ελπίδα έχει χαθεί.

Μια απελπισμένη γυναίκα ακούστηκε να φωνάζει: «Γιατί δεν μας λένε την αλήθεια; Είναι νεκρή;»

Στον ίδιο χώρο, οι Renfe, Adif και Iryo έχουν δημιουργήσει γραφεία, όπου οι εκπρόσωποί τους απαντούν στις ερωτήσεις. Για όσους χρειάζονται παρηγοριά, ο ιερέας της ενορίας βρίσκεται στην εκκλησία.

Οι αγνοούμενοι και οι οικογένειές τους

Ο Ραούλ αγνοείται μετά το ταξίδι από τη Γουαδαλαχάρα

Ο πατέρας του 27χρονου Ραούλ από τη Γουαδαλαχάρα, ο οποίος ταξίδευε για επαγγελματικούς λόγους, μιλά για την απόγνωσή του. Η οικογένεια ενημερώθηκε αρχικά ότι ο γιος του είχε καταγραφεί σε κέντρο υγείας στην Ούρντα, όμως όταν έφτασαν εκεί κανείς δεν γνώριζε τίποτα.

«Καταθέσαμε αναφορά χθες το βράδυ στη Πολιτοφυλακή (Civil Guard) στο Τολέδο και μας έκαναν τεστ DNA», λέει ο πατέρας, ο οποίος περιμένει τα αποτελέσματα από τη Μαδρίτη.

Το σήμα του ρολογιού του Πέπε

Ο Μανόλο αναζητά τον αδελφό του, τον 54χρονο Πέπε Σαν Εμετέριο. Στις 9:05 το πρωί έλαβε από το έξυπνο ρολόι του αδελφού του αυτόματη ειδοποίηση ατυχήματος, πριν ενημερωθεί από τις πρώτες ειδήσεις, και είδε ότι η τοποθεσία ήταν πάνω στις σιδηροδρομικές γραμμές.

Όταν επιβεβαίωσε με τη συνυφάδα του πως ο αδελφός του ταξίδευε με προορισμό τη Σεβίλλη, άνοιξε την τηλεόραση στις 9:20 και παρακολούθησε τις ειδήσεις.

Ο Μανόλο έχει δώσει δείγμα DNA και διαμαρτύρεται για την παραπληροφόρηση. «Παίζουν με τις πληροφορίες σε αυτή την κρίσιμη στιγμή», λέει, επισημαίνοντας ότι, αν και το ρολόι δεν έχει στείλει καινούργια σήματα, το κινητό του αδελφού του εξακολουθεί να δείχνει τις ράγες ως τοποθεσία.

Η αναζήτηση του «Κούρο»

Η Εστάνι, σύζυγος του 51χρονου Φρανθίσκο Χοσέ Ρίκο Ορτέγκα, που είναι γνωστός ως «Κούρο», ταξίδεψε από τη Σεβίλλη στη Μαδρίτη αναζητώντας τον.

Ο Κούρο ταξίδευε στη θέση 13C του βαγονιού 7. «Δεν ξέρουμε απολύτως τίποτα. Δεν ξέρουμε αν βρίσκεται σε νοσοκομεία ή πού», λέει η φίλη της οικογένειας Ντέμπι Μπλάσκο. Όπως σημειώνει, τον έχουν ψάξει παντού, ενώ η αφίσα με τη φωτογραφία του διακινείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η οδυνηρή επιβεβαίωση για τον Σέσαρ

Με μια κουβέρτα στους ώμους, η Μαρίκαρμεν κρατούσε τη φωτογραφία του συζύγου της, του 63χρονου Σέσαρ Βιθέντε Σανθ, ο οποίος βρισκόταν στο βαγόνι 8.

«Το χειρότερο είναι να μην ξέρεις… Σας παρακαλώ, πείτε μας τα χαρακτηριστικά αυτών των ανθρώπων για να δούμε αν ταιριάζουν με των συγγενών μας»

Ύστερα από μια μέρα ολόκληρη σε αναμονή, στις 9:17 το βράδυ ο γιος του γνωστοποίησε μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης πως είχαν λάβει την επιβεβαίωση για τον θάνατο του πατέρα του.

Οι ταυτοποιήσεις προχωρούν με καθυστέρηση

Μέχρι τώρα, συγγενείς έχουν υποβάλει στην Πολιτοφυλακή 64 επίσημες δηλώσεις εξαφάνισης. Η ταυτοποίηση προχωρά με αργούς ρυθμούς: τα δείγματα DNA που συλλέχθηκαν τη νύχτα μεταφέρθηκαν στη Μαδρίτη, ώστε να συγκριθούν με τα ευρήματα από τις νεκροτομές που πραγματοποιεί το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής.

Οι αρμόδιοι επισημαίνουν πως είναι προτιμότερο να μη δίνονται πληροφορίες έως ότου υπάρχουν ακριβή στοιχεία, καθώς όσα ανακοινωθούν μπορεί να αποδειχθούν λανθασμένα.

«Είναι πολύ χειρότερο να δίνεις πληροφορίες που αργότερα θα αποδειχθούν αντικρουόμενες», λέει χαρακτηριστικά εργαζόμενη στο πεδίο.

Όπως περιγράφει γλαφυρά η El Pais, κάθε φορά που αξιωματούχος ή εκπρόσωπος του Κέντρου Συντονισμού Επιχειρήσεων (CECOPI) μπαίνει στον χώρο, οι συγγενείς κρατούν την ανάσα τους.

Ξέρουν πως οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να ακουστεί το όνομα του δικού τους ανθρώπου — τότε θα λήξει η μαρτυρική αναμονή και θα αρχίσει το πένθος.