Προϊστορικό αμφίβιο 237 εκατ. ετών ανακαλύφθηκε: Το «θαλάσσιο τέρας» ζούσε μόνο στη θάλασσα

Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα εντυπωσιακό απολίθωμα που προσφέρει νέα στοιχεία για την εξελικτική πορεία των αμφιβίων.

Το εύρημα αφορά το Gerrothorax maritimus, ένα ασυνήθιστο προϊστορικό ζώο που έζησε πριν από περίπου 237 εκατομμύρια χρόνια και ήταν πλήρως προσαρμοσμένο στη θαλάσσια ζωή.

Το πλάσμα θύμιζε γιγάντια σαλαμάνδρα, διέθετε όμως πολύ πιο πλατύ και κοντόχοντρο σώμα, το οποίο προστατευόταν από μια οστέινη πανοπλία. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στον πυθμένα της θάλασσας, περιμένοντας να πλησιάσει κάποιο θήραμα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Independent.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Ecology & Evolution και η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα: πρόκειται για το πρώτο γνωστό αμφίβιο που προσαρμόστηκε ολοκληρωτικά στη ζωή στη θάλασσα. Από τα περισσότερα από 8.000 είδη αμφιβίων που γνωρίζουμε σήμερα, κανένα δεν κατοικεί αποκλειστικά σε θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ κάτω από το 2% αντέχει έστω και σε κάποιο βαθμό το αλμυρό νερό.

Αμφίβιο μήκους 90 εκατοστών με οστέινη πανοπλία

Στην ομάδα των επιστημόνων από διάφορες χώρες συμμετείχαν ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις, του Πανεπιστημίου του Πεκίνου και του Γεωλογικού Μουσείου της Κουεϊτσόου στην Κίνα. Οι ειδικοί μελέτησαν δύο σκελετούς της Ύστερης Τριαδικής περιόδου, οι οποίοι είχαν διατηρηθεί εξαιρετικά καλά.

Με μήκος που πλησίαζε τα 90 εκατοστά, το Gerrothorax maritimus διέθετε πλατύ, δισκοειδές σώμα. Η οστέινη επικάλυψη που το προστάτευε πιθανόν λειτουργούσε ως ασπίδα απέναντι σε μεγάλους θαλάσσιους θηρευτές της εποχής, μεταξύ των οποίων και οι ιχθυόσαυροι.

Όπως εξήγησε ο καθηγητής Ριοσούκε Μοτάνι, ένας από τους επικεφαλής της έρευνας, το βάρος του πιθανότατα ήταν αντίστοιχο με εκείνο μιας σύγχρονης γιγάντιας σαλαμάνδρας, αν και η σωματική του διάπλαση ήταν αισθητά πιο συμπαγής.

Ο τρόπος κυνηγιού του αποτελεί ακόμη ένα ενδιαφέρον στοιχείο. Από το σχήμα του κρανίου οι επιστήμονες συμπεραίνουν ότι ενδέχεται να έπιανε τη λεία του με αναρρόφηση: περίμενε ακίνητο στον πυθμένα και, μόλις πλησίαζε ένα μικρό ζώο, το τραβούσε ξαφνικά στο στόμα του. Την τακτική αυτή οι ερευνητές τη συγκρίνουν με εκείνη ορισμένων σύγχρονων καρχαριών που τρέφονται κοντά στον βυθό.

Πώς επιβίωνε το Gerrothorax maritimus στο αλμυρό νερό

Οι επιστήμονες προσπαθούν να εξηγήσουν πώς το συγκεκριμένο αμφίβιο μπορούσε να ζει στη θάλασσα, αφού τα σημερινά αμφίβια δυσκολεύονται σημαντικά σε συνθήκες υψηλής αλατότητας.

Στα σύγχρονα αμφίβια, το διαπερατό δέρμα επιτρέπει την πρόσληψη νερού και την ανταλλαγή αερίων με το περιβάλλον. Παράλληλα, όμως, κάνει δυσκολότερο τον έλεγχο της ποσότητας αλατιού στον οργανισμό τους, με αποτέλεσμα να συναντώνται κυρίως σε γλυκά νερά.

Κατά την υπόθεση των ερευνητών, η οστέινη πανοπλία του Gerrothorax maritimus ίσως περιόριζε την είσοδο νερού από το δέρμα. Ενδέχεται ακόμη να έπινε θαλασσινό νερό και να απορροφούσε μέσω του πεπτικού συστήματος το νερό που χρειαζόταν, ενώ τα βράγχια του πιθανόν απομάκρυναν το επιπλέον αλάτι. Ωστόσο, οι μηχανισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί μέχρι σήμερα.

Τι δείχνουν οι δύο απολιθωμένοι σκελετοί

Οι σκελετοί βρέθηκαν σε ιζήματα που είχαν δημιουργηθεί σε βαθιά θάλασσα και είχαν διατηρηθεί σε εξαιρετική κατάσταση. Ανάμεσα στα στοιχεία που παρέμειναν άθικτα ήταν και ορισμένα δάχτυλα των άκρων τους.

Η κατάσταση των απολιθωμάτων δείχνει ότι τα ζώα πέθαναν κοντά στην περιοχή όπου ζούσαν, αντί να παρασυρθούν στον πυθμένα από κάποιο χερσαίο περιβάλλον.

Παράλληλα, από τις γεωχημικές εξετάσεις προέκυψε ότι οι αναλογίες των ισοτόπων στροντίου στα απολιθώματα ήταν αντίστοιχες με εκείνες των ωκεανών της ίδιας γεωλογικής περιόδου.

Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι το Gerrothorax maritimus δεν ήταν απλώς ένα αμφίβιο με περιστασιακή αντοχή στο αλμυρό νερό, αλλά είχε εξελιχθεί για να ζει αποκλειστικά στη θάλασσα.