Πύργος του Άιφελ: Το μυστικό δωμάτιο στην κορυφή και το ερώτημα αν πήγε εκεί ο Τέσλα

Ο Πύργος του Άιφελ παρουσιάστηκε στην Παγκόσμια Έκθεση του 1889 και οι Παρισιάνοι αρχικά τον θεωρούσαν ένα εντυπωσιακό αλλά προσωρινό επίτευγμα της μηχανικής.

Οι καλλιτέχνες της εποχής τον αποκαλούσαν «σιδερένιο τέρας», ενώ το δημοτικό συμβούλιο του Παρισιού τον αντιμετώπιζε ως προσωρινή παρουσία, με άδεια παραμονής μόλις 20 ετών. Βάσει του σχεδιασμού, το 1909 έπρεπε να κατεδαφιστεί και να καταλήξει παλιοσίδερα.

Στην κορυφή του πύργου, σχεδόν 300 μέτρα από το έδαφος, ο Γουστάβος Άιφελ είχε φτιάξει ένα μικρό και ζεστό γραφείο, σχέδιο που η γαλλική ελίτ άργησε να εκτιμήσει. Παρά την εξαιρετικά δυσπρόσιτη θέση του, ο χώρος ήταν διαμορφωμένος σαν ένα συνηθισμένο παριζιάνικο σαλόνι της εποχής, σε έντονη αντίθεση με τον ψυχρό μεταλλικό σκελετό του πύργου. Ξύλινες επενδύσεις, ζεστόχρωμες ταπετσαρίες, βελούδινοι καναπέδες, πιάνο με ουρά, κουζίνα, μπάνιο και ένας διπλανός εργαστηριακός χώρος συνέθεταν το κλασικό παρισινό εσωτερικό.

Μια ασυνήθιστη απουσία γινόταν αμέσως αντιληπτή στο διαμέρισμα: δεν υπήρχε κρεβάτι. Το στοιχείο αυτό έδειχνε πως ο Άιφελ δεν είχε σκοπό να κατοικήσει εκεί, αλλά να δημιουργήσει το σημαντικότερο στρατηγείο της καριέρας του.

Πλούσιοι άνθρωποι της εποχής προσέφεραν αστρονομικά ποσά για να περάσουν έστω μία νύχτα στο δωμάτιο. Ο Άιφελ, όμως, απέρριπτε σταθερά τα αιτήματά τους.

Το μετεωρολογικό παρατηρητήριο και τα πειράματα του Άιφελ

Μόλις την επόμενη ημέρα από τα εγκαίνια του Πύργου, στις 7 Μαΐου 1889, ο Άιφελ εγκατέστησε μετεωρολογικό παρατηρητήριο στο διαμέρισμα και στον 3ο όροφο. Τα όργανα συνδέθηκαν απευθείας με το Γαλλικό Μετεωρολογικό Γραφείο. Παράλληλα, τοποθέτησε ένα τεράστιο μανόμετρο: σωλήνα σχήματος U που έφτανε από την κορυφή έως τη βάση και επέτρεψε, για πρώτη φορά, τη μέτρηση πιέσεων αερίων 400 φορές υψηλότερων από εκείνες στο επίπεδο της θάλασσας.

Από το 1903 έως το 1906, ένα συρματόσχοινο μήκους 115 μέτρων συνέδεε κάθετα τον 2ο όροφο με το έδαφος. Ο Άιφελ άφηνε αντικείμενα διαφορετικού σχήματος, όπως κυλίνδρους, κώνους και πλάκες, να πέφτουν με ταχύτητα έως 144 χλμ/ώρα. Η ακριβής αντίσταση του αέρα αποτυπωνόταν σε χαρτί από αυτόματο καταγραφικό μηχάνημα. Τα πειράματα έδειξαν ότι η άνωση στο φτερό προκαλείται κυρίως από την υποπίεση ή αναρρόφηση στην επάνω πλευρά του και όχι από την πίεση από κάτω, εύρημα που επηρέασε καθοριστικά τον σχεδιασμό των πρώτων αεροπλάνων.

Το 1909 ο Άιφελ έστησε στη βάση του Πύργου μία από τις πρώτες αεροδυναμικές σήραγγες παγκοσμίως, αξιοποιώντας το ηλεκτρικό ρεύμα από τις γεννήτριές του. Τοποθετούσε μέσα μοντέλα αεροσκαφών, μεταξύ αυτών και σχέδια των αδελφών Ράιτ, και διοχέτευε αέρα για να μελετήσει τη συμπεριφορά τους. Έπειτα από παράπονα των γειτόνων για τον θόρυβο, η σήραγγα μεταφέρθηκε στο Auteuil, όπου εξακολουθεί να λειτουργεί.

Ο Άιφελ διέθεσε τον Πύργο σε δεκάδες επιστήμονες για τις έρευνές τους. Εκεί μελετήθηκαν η φασματοσκοπία του φωτός και η ατμοσφαιρική ηλεκτρική εκκένωση, ενώ εγκαταστάθηκε και ένα γιγαντιαίο εκκρεμές του Φουκώ, με σκοπό να αποδειχθεί η περιστροφή της Γης.

Από το επιστημονικό κέντρο στον στρατιωτικό τηλεπικοινωνιακό σταθμό

Για τον Άιφελ, τα πειράματα είχαν ξεκάθαρο στρατηγικό σκοπό και δεν αποτελούσαν απλώς ενασχόληση στον ελεύθερο χρόνο του. «Θα γίνει ένα παρατηρητήριο και ένα εργαστήριο τέτοιο, που η επιστήμη δεν είχε ποτέ στη διάθεσή της», δήλωνε το 1889. Υποδεχόταν στον χώρο σημαντικές προσωπικότητες, όπως τον Τόμας Έντισον, επιδιώκοντας να καθιερώσει την κορυφή ως κέντρο επιστημονικής παρατήρησης.

Με το 1909 να πλησιάζει, ο Άιφελ αντιλαμβανόταν ότι ούτε η ομορφιά ούτε η νοσταλγία αρκούσαν για να αποτρέψουν την κατεδάφιση. Για να αξιοποιηθεί το μοναδικό ύψος του Πύργου, το διέθεσε στον γαλλικό στρατό για δοκιμές ασύρματης τηλεγραφίας. Υπό τις οδηγίες του λοχαγού Γκουστάβ Φεριέ, το διαμέρισμα και η κορυφή έγιναν ο ισχυρότερος τηλεπικοινωνιακός πομπός στην Ευρώπη.

Όταν έληξε η 20ετής προθεσμία, τα ραδιοκύματα του Πύργου έφταναν ήδη έως τη Βόρεια Αμερική. Ο γαλλικός στρατός παρενέβη αμέσως, καθώς η εγκατάσταση είχε πλέον κρίσιμη σημασία για την εθνική ασφάλεια. Μερικά χρόνια αργότερα, στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι δέκτες του Πύργου υπέκλεψαν σημαντικά γερμανικά μηνύματα πριν από τη Μάχη του Μάρνη, καθώς και κωδικοποιημένες εκπομπές που αποκάλυψαν τη δράση της κατασκόπου Μάτα Χάρι.

Αν και διατυπώνεται η θεωρία ότι ο Τέσλα επισκέφθηκε τον Πύργο του Άιφελ και έκανε πειράματα στο δωμάτιο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να την επιβεβαιώνουν. Ο εφευρέτης βρισκόταν στο Παρίσι το 1889, την περίοδο της Παγκόσμιας Έκθεσης και των εγκαινίων του Πύργου, όμως δεν έχει καταγραφεί ιστορικά ότι επισκέφθηκε το ιδιωτικό γραφείο του Άιφελ ή ότι συνεργάστηκε μαζί του. Αυτό συνέβη, αντίθετα, με τον μεγάλο αντίπαλό του, τον Τόμας Έντισον. Η σύγχυση γύρω από τον Τέσλα έχει δύο συγκεκριμένες αιτίες. Από τη μία, πρωτοστάτησε στην ιδέα της ασύρματης μεταφοράς ενέργειας και το φιλόδοξο σχέδιό του, ο εμβληματικός Πύργος Wardenclyffe στη Νέα Υόρκη, έμοιαζε ως κατασκευή με τον Πύργο του Άιφελ. Από την άλλη, ο Τέσλα και ο Φεριέ θεωρούνταν οι «άνθρωποι των κυμάτων» στις χώρες τους, την ίδια περίοδο, από το 1900 έως το 1910. Έτσι, συχνά αποδίδονται στον Τέσλα όσα έκανε ο Φεριέ, ο οποίος υλοποίησε στο Παρίσι την ασύρματη μετάδοση σημάτων.

Το μικροσκοπικό δωμάτιο, που δεν διέθετε κρεβάτι, δεν αποτελούσε απλώς μια προσωπική ιδιορρυθμία του δημιουργού του. Στην πραγματικότητα λειτούργησε σαν δούρειος ίππος: από προσωρινό αξιοθέατο, ο Πύργος μετατράπηκε στον αθέατο τηλεπικοινωνιακό κορμό της Γαλλίας, γεγονός που τον διέσωσε οριστικά από την κατεδάφιση.

Δείτε φωτογραφίες ΕΔΩ, ΕΔΩ, ΕΔΩ, ΕΔΩ