Ελληνική σημαία: Η πρώτη δεν ήταν ίδια με τη σημερινή

Η ελληνική γαλανόλευκη συγκαταλέγεται στα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του ελληνισμού, καθώς τα χρώματα και ο σταυρός της είναι άρρηκτα δεμένα με την ιστορία της χώρας.

Η σημαία δεν είχε πάντοτε τη σημερινή όψη. Η μορφή της άλλαξε με τις πολιτικές εξελίξεις και τις ιστορικές μεταβολές, από τα πρώτα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης έως τη σύγχρονη εποχή.

Το κυανό και το λευκό, τα χρώματα της σημερινής σημαίας, θεσπίστηκαν τον Ιανουάριο του 1822 στην Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, λίγους μήνες αφότου ξεκίνησε ο Αγώνας για την ανεξαρτησία.

Τον Μάρτιο του 1822 καθορίστηκαν τρεις τύποι σημαιών. Η σημαία ξηράς είχε τετράγωνο σχήμα, κυανό χρώμα και μεγάλο λευκό σταυρό. Οι δύο σημαίες του ναυτικού, αντίθετα, έμοιαζαν περισσότερο με τη σημερινή γαλανόλευκη. Η εμπορική σημαία είχε αρχικά διαφορετική κατανομή χρωμάτων, όμως το 1828 εναρμονίστηκε με εκείνη του Πολεμικού Ναυτικού, ως αναγνώριση της συνεισφοράς των εμπορικών πλοίων στον Αγώνα.

Από τον Όθωνα στο βασιλικό στέμμα

Οι μεταγενέστερες αλλαγές στη σημαία ακολούθησαν κυρίως τις μεταβολές του πολιτεύματος. Το 1833, επί Όθωνα, ο βαυαρικός θυρεός προστέθηκε στις σημαίες του Στρατού Ξηράς και του Πολεμικού Ναυτικού. Παρέμεινε εκεί μέχρι την ανατροπή του βασιλιά, το 1862.

Όταν έφτασε στην Ελλάδα ο Γεώργιος Α’, το 1863, το βασιλικό στέμμα πήρε τη θέση του βαυαρικού θυρεού. Το στέμμα παρέμεινε στη σημαία έως το 1924.

Το 1864 άλλαξε και η εμφάνιση των σημαιών των ταγμάτων Πεζικού, που απέκτησαν πιο επίσημο χαρακτήρα. Ήταν φτιαγμένες από μετάξι, είχαν χρυσά κρόσσια και στο κέντρο του λευκού σταυρού απεικόνιζαν τον Άγιο Γεώργιο.

Η σημερινή μορφή της ελληνικής σημαίας

Στη σημερινή εθνική σημαία υπάρχουν εννέα οριζόντιες λωρίδες: πέντε κυανές και τέσσερις λευκές. Στην επάνω αριστερή γωνία, σε κυανό πεδίο, βρίσκεται ένας λευκός σταυρός.

Οι πολεμικές σημαίες των Ενόπλων Δυνάμεων φέρουν διαφορετικά σύμβολα. Ο Άγιος Γεώργιος απεικονίζεται στις σημαίες του Στρατού Ξηράς, ενώ στις αντίστοιχες της Πολεμικής Αεροπορίας ξεχωρίζει ο Αρχάγγελος Μιχαήλ.

Η γαλανόλευκη που αναγνωρίζουμε σήμερα διαμορφώθηκε μέσα από μια μακρά ιστορική πορεία. Οι αλλαγές της στο πέρασμα των αιώνων αντανακλούν τις πολιτικές και θεσμικές εξελίξεις στην Ελλάδα, χωρίς να αναιρούν τον συμβολισμό της ως εθνικού σημείου αναφοράς.