Ο τρομακτικός στρόβιλος της Νορβηγίας που κάποιοι συνδέουν με τη Χάρυβδη του Ομήρου (Vid)

Για αιώνες, ναυτικοί που ταξίδευαν στα νερά της βόρειας Νορβηγίας μιλούσαν για έναν θαλάσσιο στρόβιλο τόσο ισχυρό, ώστε πίστευαν ότι μπορούσε να παρασύρει ολόκληρα πλοία στα βάθη της θάλασσας.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι πίσω από αυτούς τους θρύλους κρύβεται το Moskstraumen, ένα από τα πιο εντυπωσιακά συστήματα παλιρροϊκών δινών στον κόσμο. Το φαινόμενο δημιουργείται ανάμεσα στα νησιά Moskenesøya και Mosken, στο αρχιπέλαγος των Λοφότεν, όπου οι ισχυρές παλίρροιες, τα θαλάσσια ρεύματα και η ιδιαίτερη μορφολογία του βυθού προκαλούν τεράστιους στροβίλους που επαναλαμβάνονται περίπου κάθε έξι ώρες.

Η φήμη του Moskstraumen ξεπέρασε γρήγορα τα σύνορα της Νορβηγίας. Ήδη από τον Μεσαίωνα εμφανιζόταν σε χάρτες και χρονικά, ενώ ο Σουηδός λόγιος Olaus Magnus το απεικόνισε το 1539 στην περίφημη Carta Marina, περιβάλλοντάς το με θαλάσσια τέρατα και μυθικές αφηγήσεις. Δείτε φωτογραφία ΕΔΩ

Το φυσικό αυτό φαινόμενο ενέπνευσε αργότερα μερικούς από τους σημαντικότερους συγγραφείς της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε το έκανε γνωστό μέσα από το διήγημα A Descent into the Maelström, ενώ ο Ιούλιος Βερν το χρησιμοποίησε ως σκηνικό στο μυθιστόρημα 20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα.

Τα τελευταία χρόνια, ο στρόβιλος βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος εξαιτίας μιας αμφιλεγόμενης θεωρίας. Ο Ιταλός μηχανικός και συγγραφέας Felice Vinci υποστηρίζει ότι το Moskstraumen ίσως αποτέλεσε την έμπνευση για τη μυθική Χάρυβδη της Οδύσσειας, αντί του παραδοσιακού Στενού της Μεσσήνης, ανάμεσα στη Σικελία και την Ιταλία. Σύμφωνα με τη θεωρία του, αρκετές τοποθεσίες που περιγράφει ο Όμηρος θα μπορούσαν να βρίσκονται στη Βόρεια Ευρώπη και όχι στη Μεσόγειο. Ωστόσο, η άποψη αυτή δεν έχει γίνει αποδεκτή από την πλειονότητα των ιστορικών και των κλασσικών φιλολόγων, οι οποίοι εξακολουθούν να θεωρούν ότι η Χάρυβδη συνδέεται με το Στενό της Μεσσήνης.

Παρά τους θρύλους, η επιστήμη έχει εξηγήσει με ακρίβεια το φαινόμενο. Οι δίνες του Moskstraumen δημιουργούνται από την έντονη παλιρροϊκή κίνηση και τη σύγκρουση των θαλάσσιων ρευμάτων, δημιουργώντας αναταράξεις στο βυθό. Αν και δεν μπορούν να «καταπιούν» μεγάλα πλοία, όπως πίστευαν παλαιότερα, παραμένουν αρκετά ισχυρές, ώστε να απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή από μικρότερα σκάφη.

Σήμερα, το Moskstraumen αποτελεί δημοφιλή προορισμό για ταξιδιώτες και φωτογράφους που επισκέπτονται τα νησιά Λοφότεν. Εκεί όπου άλλοτε οι ναυτικοί έβλεπαν θαλάσσια τέρατα και αβύσσους χωρίς τέλος, οι επιστήμονες βλέπουν ένα μοναδικό φυσικό εργαστήριο, ενώ οι επισκέπτες απολαμβάνουν ένα από τα πιο εντυπωσιακά θαλάσσια φαινόμενα της Ευρώπης.

Δείτε φωτογραφία ΕΔΩ και βίντεο ΕΔΩ