Ageing Report 2027: Η Ελλάδα αργοπεθαίνει, κάτω από 9 εκατομμύρια οι κάτοικοι έως το 2055 – Η Ευρώπη γερνάει

Οι προβλέψεις για την πληθυσμιακή εξέλιξη της Ελλάδας και της Ευρώπης τις επόμενες δεκαετίες είναι ιδιαίτερα δυσοίωνες. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επιβαρύνει σημαντικά το συνταξιοδοτικό και ασφαλιστικό σύστημα, αλλά και την οικονομία συνολικά.

Όπως προκύπτει από το Ageing Report 2027 που δημοσιοποίησε η Κομισιόν, ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να συρρικνωθεί δραματικά: από 10,4 εκατομμύρια σήμερα, θα περιοριστεί σε 9,2 εκατομμύρια το 2050 και μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080. Για την Ευρώπη, η πρόβλεψη κάνει λόγο για 414 εκατομμύρια κατοίκους το 2080, δηλαδή μείωση κατά 8% σε σχέση με το 2025.

Στην Ελλάδα, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής συνεπάγεται μεγαλύτερη αναλογία ηλικιωμένων στον πληθυσμό. Την ίδια ώρα, το ποσοστό των νέων συνεχίζει να υποχωρεί με σταθερό ρυθμό.

Για τις γυναίκες στην Ελλάδα, το προσδόκιμο ζωής προβλέπεται να ανέβει από τα 84,5 χρόνια το 2025 στα 87 χρόνια το 2050. Για τους άνδρες, η αντίστοιχη άνοδος θα είναι από τα 79,5 στα 82,6 έτη.

Για την Ευρώπη προβλέπονται επίσης μικρή υποχώρηση του πληθυσμού, ανακοπή της μετανάστευσης και γήρανση του εργατικού δυναμικού, παράλληλα με ισχνή οικονομική ανάπτυξη.

Μικρότερο το εργατικό δυναμικό

Σε διάστημα 25 ετών, οι κάτοικοι εργάσιμης ηλικίας, δηλαδή από 20 έως 64 ετών, αναμένεται να μειωθούν από 6,01 εκατομμύρια σήμερα σε 4,57 εκατομμύρια. Στο ίδιο διάστημα, το εργατικό δυναμικό θα πέσει από 4,64 εκατομμύρια σε 3,63 εκατομμύρια. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών, που τώρα αποτελούν το 17,9%, προβλέπεται να φτάσουν έως το 2050 στο 37,9%, κυρίως εξαιτίας της επικείμενης αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Στην ΕΕ, το μερίδιο των ατόμων εργάσιμης ηλικίας που συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 3 ποσοστιαίες μονάδες, από 81% σε 84%. Στην ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών η άνοδος εκτιμάται ότι θα αγγίξει τις 8 μονάδες, με το ποσοστό να φτάνει περίπου στο 78%.

Για τους πολίτες ηλικίας 65-69 ετών, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας προβλέπεται να πλησιάσει τον διπλασιασμό, ανεβαίνοντας από 20% σε 38%. Η μεγαλύτερη αύξηση αναμένεται σε χώρες που μεταβάλλουν τα θεσμοθετημένα όρια συνταξιοδότησης ανάλογα με την άνοδο του προσδόκιμου ζωής.

Παρά την αναμενόμενη άνοδο της συμμετοχής στην εργασία, στις περισσότερες χώρες αυτή δεν θα αρκέσει για να αντισταθμίσει τη μείωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας.

Κατά συνέπεια, το εργατικό δυναμικό της ΕΕ προβλέπεται να περιοριστεί κατά 17%, δηλαδή κατά 36 εκατομμύρια άτομα, από το 2025 έως το 2080. Η ετήσια μείωση υπολογίζεται σε 0,3%.

Οι μετανάστες αντιστοιχούσαν το 2025 στο 0,4% του πληθυσμού της χώρας. Το 2050 το ποσοστό τους εκτιμάται ότι θα έχει υποχωρήσει μόλις στο 0,2%, προτού αρχίσει και πάλι να ανεβαίνει.

Στα θετικά των προβλέψεων συγκαταλέγεται ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα, ο οποίος αναμένεται να ανέβει από 1,20 το 2025 σε 1,22 το 2030 και 1,37 το 2050.

Ο συνολικός πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτιμάται ότι θα ανέλθει από 452 εκατομμύρια σήμερα σε 453 εκατομμύρια το 2029. Έπειτα, αναμένεται να υποχωρήσει στα 414 εκατομμύρια το 2080, καταγράφοντας πτώση 8% σε σύγκριση με το 2025.

Η πληθυσμιακή πορεία, ωστόσο, δεν θα είναι κοινή σε όλα τα κράτη: σε 10 χώρες της ΕΕ ο αριθμός των κατοίκων το 2080 προβλέπεται να ξεπερνά τα σημερινά επίπεδα.

Σε κάθε χώρα θα αλλάξει η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού, με μεγαλύτερη παρουσία των ηλικιωμένων και λιγότερους νέους. Έτσι, οι ηλικιακά μεγαλύτερες ομάδες θα αυξηθούν και οι νεότερες θα περιοριστούν. Το ποσοστό των ατόμων 65 ετών και άνω αναμένεται να ανέβει από 22% σήμερα σε 33% το 2080, ενώ για όσους έχουν συμπληρώσει τα 80 χρόνια θα υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.

Την ίδια περίοδο, η αναλογία των ατόμων 20-64 ετών θα μειωθεί σε όλες τις χώρες, από το 58% στο 51% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ. Επιπλέον, η διάμεση ηλικία αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 χρόνια.

Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων (old-age dependency ratio) εκφράζει τη σχέση ανάμεσα στον πληθυσμό ηλικίας 65 ετών και άνω και σε εκείνον ηλικίας 20 έως 64 ετών.