ΥΠΕΘΟΟ: Μεγαλύτερη προστασία για οφειλέτες, αυστηρότεροι κανόνες για servicers – Τι ισχύει για τους εκτελεστούς τίτλους

Για τη νέα νομοθετική παρέμβαση, πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών χαρακτηρίζουν αβάσιμη την κριτική ότι αφαιρεί τη δικαστική προστασία από τους οφειλέτες και υποστηρίζουν πως παρουσιάζει παραπλανητικά τη ρύθμιση. Όπως σημειώνουν, «αποσιωπά τις εγγυήσεις τις οποίες προβλέπει ο νόμος, τις πρόσθετες δυνατότητες προστασίας της κύριας κατοικίας και, κυρίως, το γεγονός ότι η ρύθμιση αφορά συμφωνίες στις οποίες συναινούν τα ίδια τα μέρη».

Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι «η πραγματικότητα είναι συγκεκριμένη. Ο οφειλέτης αποκτά περισσότερα δικαιώματα ενημέρωσης, περισσότερες ευκαιρίες ρύθμισης και ισχυρότερες δυνατότητες προστασίας. Οι servicers αναλαμβάνουν περισσότερες υποχρεώσεις διαφάνειας και λογοδοσίας».

Παράγοντες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών παραθέτουν ειδικότερα τα εξής:

• Οι servicers δεν αποκτούν δικαίωμα να εκδίδουν εκτελεστούς τίτλους μονομερώς

Η πρόβλεψη περιορίζεται αποκλειστικά στη σύμβαση ρύθμισης μιας οφειλής, η οποία αποτελεί συμφωνία ανάμεσα στον πιστωτή και τον οφειλέτη.

Η αρχική δανειακή σύμβαση δεν καθίσταται αυτομάτως εκτελεστός τίτλος, ενώ οι servicers δεν αποκτούν γενική δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης αν δεν έχει προηγηθεί συμφωνία ρύθμισης.

Η διαδικασία ξεκινά με τη συναίνεση του οφειλέτη. Η νέα ρύθμιση έχει στόχο να αποφεύγεται ένα επιπλέον στάδιο για την απόκτηση εκτελεστού τίτλου, όταν πιστωτής και οφειλέτης έχουν ήδη συμφωνήσει σε ρύθμιση της οφειλής.

• Το δικαίωμα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη εξακολουθεί να ισχύει

Η θέση ότι χάνεται η δικαστική προστασία συγχέει την έκδοση εκτελεστού τίτλου με τον δικαστικό έλεγχο της διαδικασίας εκτέλεσης, που είναι δύο διαφορετικά ζητήματα.

Με το άρθρο 933, ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας κατοχυρώνει τη δυνατότητα άσκησης ανακοπής κατά της εκτέλεσης. Ο οφειλέτης μπορεί μέσω αυτής να αμφισβητήσει την εγκυρότητα του εκτελεστού τίτλου, τη διαδικασία εκτέλεσης, αλλά και την ίδια την απαίτηση.

Κατά συνέπεια, δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι ο οφειλέτης χάνει τη δικαστική προστασία. Αυτή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην έκδοση διαταγής πληρωμής πριν από την εκτέλεση.

Παραμένει, επίσης, υποχρέωση του πιστωτή να τεκμηριώνει τόσο την απαίτηση όσο και την τήρηση των όρων που έχουν συμφωνηθεί.

• Για πρώτη φορά αποκτούν ουσιαστική ενίσχυση οι δυνατότητες ελέγχου της οφειλής

Οι δανειολήπτες συχνά δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στα στοιχεία που αφορούν την οφειλή τους, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Οι νέες ρυθμίσεις κατοχυρώνουν για τον οφειλέτη δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στα έγγραφα που αφορούν την οφειλή, στο ιστορικό πληρωμών του και στις αναλυτικές χρεώσεις.

Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διαπιστώνει το πραγματικό ποσό που χρωστά, την εξέλιξη του υπολοίπου και ποιες πληρωμές έχουν συνυπολογιστεί.

«Δεν μπορεί να υπάρχει δίκαιη ρύθμιση χωρίς πλήρη γνώση της οφειλής. Και αυτή ακριβώς τη διαφάνεια ενισχύει το νομοσχέδιο», επισημαίνουν οι ίδιες πηγές.

• Διευρύνονται οι επιλογές ρύθμισης και για όσους δεν τα κατάφεραν σε προηγούμενες προσπάθειες

Η νομοθετική αλλαγή προσφέρει στον οφειλέτη ευρύτερες δυνατότητες για να επιδιώξει μια βιώσιμη λύση.

Ο οφειλέτης μπορεί να επιδιώξει, μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, συνολική ρύθμιση των υποχρεώσεών του. Αν δεν προκύψει συμφωνία, έχει προβλεφθεί η προσφυγή σε νέα διαδικασία διμερούς ρύθμισης.

Επιπλέον, η μεταβατική διάταξη δίνει μια νέα δυνατότητα και σε όσους οφειλέτες έχουν ήδη εξαντλήσει τις προηγούμενες προσπάθειες για ρύθμιση.

Έτσι, η Πολιτεία προσθέτει περισσότερες οδούς για την επίτευξη συμφωνίας και την αποφυγή της αναγκαστικής εκτέλεσης, αναφέρουν παράγοντες του υπουργείου.

• Επιπλέον δυνατότητες για την προστασία της κύριας κατοικίας

Ξεχωρίζει η δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας με ρύθμιση που καθορίζει το ποσό καταβολής με βάση την αξία του ακινήτου. Αυτό προβλέπεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και σε συνδυασμό με τη ρευστοποίηση τυχόν άλλων ακινήτων.

Για τους ευάλωτους οφειλέτες που δεν έχουν τη δυνατότητα να καταβάλουν ούτε αυτό το ποσό, υπάρχει η ειδική διαδρομή του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων.

Ως την έναρξη της πλήρους λειτουργίας του Φορέα, το ενδιάμεσο πρόγραμμα προβλέπει για τους δικαιούχους αναστολή των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης και κρατική επιδότηση, εφόσον πληρούνται οι όροι του.

Τα διαθέσιμα μέσα για την προστασία της κατοικίας γίνονται περισσότερα και προσαρμόζονται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών.

• Οι καθυστερήσεις μπορεί να επιβαρύνουν και τον ίδιο τον οφειλέτη

Η αντίληψη ότι κάθε επιπλέον διαδικαστικό βήμα προσφέρει από μόνο του μεγαλύτερη προστασία αγνοεί μια σημαντική παράμετρο: οι παρατεταμένες διαδικασίες ενδέχεται να προσθέσουν τόκους και έξοδα στην οφειλή.

Αν έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία ρύθμισης, η επανάληψη σταδίων που δεν προσφέρουν ουσιαστικά πρόσθετη προστασία μπορεί τελικά να επιβαρύνει και τον ίδιο τον δανειολήπτη.

Η ασφάλεια δικαίου μπορεί, και πρέπει, να συνδυάζεται με την αποτελεσματικότητα, τονίζουν οι ίδιες πηγές. Η επιτάχυνση χρειάζεται να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις, πλήρη διαφάνεια και δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.

Ποιο είναι το πραγματικό διακύβευμα

Όπως επισημαίνουν στελέχη του οικονομικού επιτελείου, «η δημόσια συζήτηση πρέπει να βασίζεται σε όσα προβλέπει στην πραγματικότητα το νομοσχέδιο και όχι στην πρόκληση φόβου στους δανειολήπτες. Η κυβέρνηση προωθεί ένα πλαίσιο με περισσότερες δυνατότητες ρύθμισης, αυστηρότερες υποχρεώσεις για τους διαχειριστές απαιτήσεων, διασφάλιση της κύριας κατοικίας και πιο αποτελεσματικές διαδικασίες.

Το επίπεδο προστασίας του οφειλέτη κρίνεται από τα δικαιώματα που έχει στην πράξη, τις διαθέσιμες λύσεις και τις εγγυήσεις που μπορεί να θέσει σε εφαρμογή. Σε αυτό αποσκοπεί η παρέμβαση: να γνωρίζει ο πολίτης το ύψος της οφειλής του, να επιδιώκει μια βιώσιμη ρύθμιση, να διαφυλάσσει την κατοικία του και να ασκεί τα δικαιώματα που προβλέπει ο νόμος