Turkish Minute: Μητσοτάκης απορρίπτει τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης και ζητά εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης για τα θαλάσσια σύνορα «κατάφωρα παράνομη, άκυρη και ανυπόστατη» και ζήτησε εκεχειρία για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, όπως γράφει το Turkish Minute, επικαλούμενο το Reuters.

Μιλώντας στο πρακτορείο στη Νέα Υόρκη, ο πρωθυπουργός είπε ότι η συμφωνία αγνοεί τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις τουρκικές και τις λιβυκές ακτές, μεταξύ των οποίων η Κρήτη. Κατηγόρησε τις δύο χώρες ότι επιχειρούν να επιβάλουν θαλάσσια όρια που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.

Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε τη συμφωνία στις 20 Οκτωβρίου, ανατρέποντας χρόνια αντίθεσης σε αυτήν. Η Τουρκία την είχε υπογράψει αρχικά τον Νοέμβριο του 2019 με την τότε διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη.

Η συμφωνία ορίζει θαλάσσια όρια που στηρίζουν τις τουρκικές και λιβυκές διεκδικήσεις για υπεράκτια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι παραβιάζει τα δικαιώματα των νησιών της στα γύρω ύδατα και στους βυθούς. Η Τουρκία επιμένει ότι είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και διασφαλίζει τα συμφέροντα των δύο χωρών.

Οι αντιδράσεις και οι θαλάσσιες διεκδικήσεις

Η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καταδίκασαν τη συμφωνία μαζί με την Ελλάδα τη Δευτέρα. Σε κοινή δήλωση, στην οποία συμμετείχαν επίσης η Κύπρος και η Ευρωπαϊκή Ένωση, προειδοποίησαν ότι συμφωνίες που αγνοούν τα δικαιώματα άλλων χωρών απειλούν την περιφερειακή σταθερότητα.

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέρριψε τις αντιρρήσεις ως στερούμενες νόμιμης βάσης, λέγοντας ότι η χώρα του υπερασπίζεται τα θαλάσσια δικαιώματά της.

Η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν το 2020 χωριστή συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, η οποία επικαλύπτεται εν μέρει με τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης και απορρίπτεται από την Άγκυρα. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε την Τετάρτη ότι η Τουρκία παραμένει έτοιμη να καταλήξει σε δική της συμφωνία με το Κάιρο, χωρίς να ανακοινώσει διαπραγματεύσεις ή χρονοδιάγραμμα.

Ο Μητσοτάκης κάλεσε τη Λιβύη να διαπραγματευτεί απευθείας με την Ελλάδα και είπε ότι η έρευνα για φυσικό αέριο από κοινοπραξία με επικεφαλής τη Chevron στα ανοιχτά της Κρήτης δεν θα επηρεαστεί από τη διαμάχη.

Οι σχέσεις της Τουρκίας με τις αντίπαλες πλευρές στη Λιβύη

Η αλλαγή στάσης του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης αντανακλά την ενίσχυση των σχέσεων της Τουρκίας με έναν πρώην αντίπαλό της. Η χώρα παραμένει διαιρεμένη ανάμεσα στην κυβέρνηση της Τρίπολης, που αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ, και μια αντίπαλη διοίκηση στα ανατολικά, την οποία στηρίζει ο στρατιωτικός διοικητής Χαλίφα Χαφτάρ.

Η τουρκική στρατιωτική υποστήριξη συνέβαλε στην απόκρουση της επίθεσης του Χαφτάρ στην Τρίπολη το 2019-2020. Έκτοτε, η Άγκυρα έχει διευρύνει τις σχέσεις της με το στρατόπεδό του, διατηρώντας παράλληλα τη στήριξή της προς την κυβέρνηση της Τρίπολης.

Η Τουρκία φιλοξένησε συνομιλίες ανάμεσα στις δύο αντίπαλες διοικήσεις την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο, Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε την Τετάρτη ότι δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για την επανένωση της χώρας.

Έκκληση για προστασία της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα

Για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, ο Μητσοτάκης ζήτησε διεθνή εκεχειρία μετά τη βύθιση πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ελληνικών συμφερόντων, το οποίο επλήγη από επίθεση ναυτικού drone στα ανοιχτά της Βουλγαρίας την Τετάρτη. Η ευθύνη για την επίθεση δεν είχε διευκρινιστεί άμεσα.

Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι η ασφαλής διέλευση είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση των εξαγωγών σιτηρών και προειδοποίησε πως η αύξηση του κόστους μεταφοράς και ασφάλισης διαταράσσει το εμπόριο.

Η έκκλησή του ακολούθησε αντίστοιχη παρέμβαση του υπουργού Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, ο οποίος κάλεσε την Τετάρτη τη Ρωσία και την Ουκρανία να σταματήσουν τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Η Τουρκία δηλώνει ότι αναμένει απαντήσεις και από τις δύο χώρες σε πρόταση για την προστασία της ναυσιπλοΐας και των εξαγωγών σιτηρών.

Ο Μητσοτάκης κάλεσε επίσης τις χώρες της ΕΕ να διαθέσουν περισσότερα ναυτικά μέσα στην επιχείρηση Ασπίδες, την αποστολή της Ένωσης για την προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα από επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, τους οποίους στηρίζει το Ιράν.