Euronews: Από την έρευνα στην πόλη, το CYENS της Λευκωσίας φέρνει την τεχνολογία στην καθημερινότητα

Το Κέντρο Αριστείας CYENS στη Λευκωσία αναπτύσσει τεχνολογίες για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, από διαδραστικούς χάρτες και εικονική πραγματικότητα έως εργαλεία για την υγεία, τη γεωργία και τη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος, όπως μεταδίδει το Euronews. Το κέντρο, που χρηματοδοτείται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, απασχολεί περίπου 110 εργαζομένους, κυρίως ερευνητές, προγραμματιστές και τεχνικούς, και συμμετέχει σε περισσότερα από 50 έργα.

Οι ομάδες του CYENS συνεργάζονται με νεοφυείς επιχειρήσεις και εταιρείες-τεχνοβλαστούς, ενώ υλοποιούν κυρίως ευρωπαϊκά έργα, αλλά και πρωτοβουλίες με τοπική, εθνική ή επιχειρηματική χρηματοδότηση. Στόχος του κέντρου ήταν να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο τεχνολογίας και μεταφοράς γνώσης.

Εικονική πραγματικότητα και διαδραστικές εμπειρίες

Η ομάδα του επιστήμονα υπολογιστών Παναγιώτη Χαραλάμπους αξιοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και τεχνολογίες επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας, για τη δημιουργία οπτικού περιεχομένου. Σε αυτό περιλαμβάνονται διαδραστικοί χάρτες πόλεων με δεδομένα σε πραγματικό χρόνο για την κυκλοφορία, τον θόρυβο, το περιβάλλον και τη ρύπανση, καθώς και αναπαραστάσεις ιστορικών μνημείων στα οποία η πρόσβαση είναι περιορισμένη.

«Η εικονική πραγματικότητα είναι μία από τις τεχνολογίες που μπορούν να επιτρέψουν διαφορετικούς τρόπους αλληλεπίδρασης με οπτικά στοιχεία», εξηγεί ο Χαραλάμπους, ο οποίος είναι επίσης επικεφαλής ομάδας στο κέντρο. Όπως λέει, η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα στον χρήστη να βυθιστεί σε ένα περιβάλλον στο οποίο ίσως δυσκολεύεται να βρεθεί, λόγω απόστασης ή προβλημάτων κινητικότητας.

Μια άλλη εφαρμογή δίνει τη δυνατότητα σε παιδιά να δημιουργούν δικές τους ιστορίες με ψηφιακούς ηθοποιούς σε ένα θεατρικό μουσείο. «Μπορείς να δώσεις στους ηθοποιούς διαφορετικές συναισθηματικές διαθέσεις και ενέργειες και, ουσιαστικά, να δημιουργήσεις το δικό σου έργο», λέει ο μηχανικός και προγραμματιστής παιχνιδιών Ισμαΐλ Χατζρί. Τα παιδιά μπορούν επίσης να τοποθετούν αντικείμενα στον χώρο και να ορίζουν τις κινήσεις των ηθοποιών και τη θέση των προβολέων.

Αισθητήρες για αθλητές και αποκατάσταση

Το Senssos χρησιμοποιεί αισθητήρες για να καταγράφει την αλληλεπίδραση ανάμεσα στις κινήσεις του σώματος και τους μύες. Η τεχνολογία θα μπορούσε να βοηθήσει μουσικούς να περιορίσουν ανισορροπίες στην απόδοσή τους, αλλά και φυσικοθεραπευτές να προτείνουν καταλληλότερες θεραπείες.

«Αναπτύξαμε δικό μας υλικό, ώστε να αντικαταστήσουμε τα εμπορικά διαθέσιμα συστήματα με κάτι φθηνότερο, εύκολο στην εγκατάσταση και γρήγορο», λέει ο Χρήστος Ιωάννου, αναπληρωτής καθηγητής έρευνας και συνιδρυτής του Senssos. Όπως εξηγεί, οι αισθητήρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο σπίτι ή στην εργασία, για αποκατάσταση, προπόνηση και βελτίωση της απόδοσης.

Μικροί αισθητήρες που δοκιμάζονται ήδη σε επαγγελματίες αθλητές μετρούν, μεταξύ άλλων, τον ρυθμό των βημάτων, τον χρόνο επαφής με το έδαφος και τους καρδιακούς παλμούς. Στόχος είναι οι αθλητές να λαμβάνουν άμεση ανατροφοδότηση όταν τρέχουν, σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους, ή να αναλύουν αργότερα τα δεδομένα μαζί με προπονητή ή κλινικό γιατρό, εξηγεί ο μηχανικός υπολογιστών Παναγιώτης Κυριάκου, τεχνικός διευθυντής και συνιδρυτής της εταιρείας βιομηχανικής Darefore.

Τεχνολογία για γεωργία και αστικό πράσινο

Ο διευθύνων σύμβουλος του CYENS, Γιώργος Χρυσάνθου, περιγράφει το κέντρο ως εργαλείο για την αντιμετώπιση της φυγής εξειδικευμένων εργαζομένων από την Κύπρο, μια μικρή χώρα της ΕΕ με μηχανικούς, ερευνητές και φοιτητές υψηλής κατάρτισης. «Η Κύπρος είναι μικρός τόπος και δεν μπορούμε πραγματικά να ανταγωνιστούμε τη βαριά βιομηχανία ή οτιδήποτε άλλο», λέει.

Κατά τον ίδιο, η διατήρηση και η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού στην τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην οικονομία και να διευρύνει την παραγωγική βάση πέρα από τον τουρισμό, που επί χρόνια αποτελούσε τον κύριο μοχλό ανάπτυξης.

Ο μηχανικός λογισμικού Χάρης Ψαλιδόπουλος εργάζεται σε εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας με τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο να βοηθήσει τους αγρότες να βελτιώσουν τις μεθόδους καλλιέργειας. Όπως λέει, οι αγρότες ήταν θετικοί στην ιδέα της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης, εκτεταμένης πραγματικότητας και ρομπότ, αλλά δεν γνώριζαν ότι αυτές οι τεχνολογίες ήταν ήδη διαθέσιμες.

Άλλες ερευνητικές ομάδες αναπτύσσουν λύσεις για την καταγραφή, την προστασία και τη διαχείριση των δέντρων και των χώρων πρασίνου στις πόλεις. Η Πενέλοπε Βάσκες, συντονίστρια του Cyprus Trees Initiative, λέει ότι στόχος είναι να απαλλαγούν οι δημοτικοί υπάλληλοι από μικροεργασίες και να έχουν περισσότερο χρόνο για δημιουργική δουλειά. Η πλατφόρμα βοηθά στον εντοπισμό σημείων όπου χρειάζεται κλάδεμα ή φύτευση και συνδέεται με έργα για την αστική θερμική νησίδα και την άνοδο της θερμοκρασίας.

Εφαρμογές που αξιοποιεί ο Δήμος Λευκωσίας

Ο Δήμος Λευκωσίας χρησιμοποιεί ήδη ορισμένες από τις λύσεις του κέντρου. Ήταν ιδρυτικός εταίρος του CYENS, ενώ ο δήμαρχος προεδρεύει στο διοικητικό του συμβούλιο. Ο Προύντζος χαρακτηρίζει το ίδρυμα σημαντικό κοινωνικοοικονομικό παράγοντα για την πόλη και επισημαίνει τη θέση της Κύπρου ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική ως ελκυστική για ανθρώπους από την ευρύτερη περιοχή.

«Η παρουσία του CYENS στη Λευκωσία φέρνει κοντά κορυφαίους ακαδημαϊκούς και ερευνητές με τον δήμο, την πόλη και την επιχειρηματική κοινότητα, ώστε η έρευνα να αξιοποιείται στην καινοτομία και να δημιουργεί εφαρμόσιμες λύσεις», λέει.

Μία από αυτές είναι το DumpMapper, πλατφόρμα που εντοπίζει και καταγράφει παράνομες χωματερές, ακόμη και μικρής έκτασης. Σε περιοχή 50 τετραγωνικών χιλιομέτρων της Λευκωσίας, η τεχνολογία έχει εντοπίσει 98 περιστατικά, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της πλατφόρμας, Ανδρέα Καμιλάρη. Τα διαφορετικά χρώματα στον χάρτη αντιστοιχούν σε διαφορετικά είδη απορριμμάτων και αποτυπώνουν τα σημεία συγκέντρωσής τους.

Έρευνα στην τεχνητή νοημοσύνη και τον πολιτισμό

Η ερευνητική ομάδα DeepCamera αναπτύσσει τεχνικές επεξεργασίας εικόνας και γραφικών υπολογιστών. Εστιάζει σε συστήματα όρασης με τεχνητή νοημοσύνη, για εντοπισμό, παρακολούθηση και λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο, με εφαρμογές από την ψυχαγωγία έως την ασφάλεια στη θάλασσα, όπως εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής έρευνας Αλεσάντρο Αρτούζι. Ερευνητές του CYENS, μεταξύ αυτών και η υποψήφια διδάκτορας στα Μαθηματικά Χαρίθεια Στυλιανίδη, αξιοποιούν επίσης την επιστήμη δεδομένων και τη μηχανική μάθηση για την ανάλυση δεδομένων ασθενών και τη βελτίωση της διάγνωσης, της πρόγνωσης και των θεραπευτικών αποτελεσμάτων.

Στον πολιτισμό, το έργο Magic Lantern αναπτύσσει ένα διαδραστικό βιβλίο επαυξημένης πραγματικότητας για μουσεία, γκαλερί, βιβλιοθήκες και αρχεία. «Η απτή αίσθηση ενός πραγματικού, φυσικού βιβλίου προσφέρει διαφορετική εμπειρία και διαφορετική αλληλεπίδραση στον χρήστη σε σχέση με το άγγιγμα μιας οθόνης», λέει ο διευθύνων σύμβουλος του έργου, Φώτος Φραγκούδης. Σύμφωνα με τον ίδιο, έρευνες υποδεικνύουν ότι οι πιο απτές τεχνολογίες μπορούν να ενισχύσουν τη μαθησιακή ικανότητα.

Το κέντρο προσελκύει και καλλιτέχνες. Οι Τινγκ-Χουν Λιου και Λεόν-Ετιέν Κιρ πειραματίστηκαν με τη δημιουργική δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης, ζητώντας της να παράγει εικόνες χωρίς ανθρώπινη υπόδειξη. Το CYENS συνδιοργάνωσε πρόσφατα το καλλιτεχνικό φεστιβάλ «FLOWS», στο οποίο συγκεντρώθηκαν προτάσεις 60 καλλιτεχνών από 15 χώρες.