Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: τι συνέβη στις 10 Δεκεμβρίου 1948;
Η ημερομηνία παραπέμπει στην υιοθέτηση ενός κειμένου με 30 άρθρα, που έθεσε ένα κοινό πρότυπο για όλους.

Η Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τιμάται κάθε χρόνο στις 10 Δεκεμβρίου, όμως η ιστορία της αρχίζει με μια απόφαση στο Παρίσι. Εκεί, την ίδια ημέρα του 1948, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το κείμενο περιλαμβάνει προοίμιο και 30 άρθρα, που καλύπτουν από την ισότητα και τις ατομικές ελευθερίες έως κοινωνικά δικαιώματα όπως η εργασία και η εκπαίδευση. Η ετήσια Ημέρα καθιερώθηκε το 1950, ενώ η ίδια η Διακήρυξη δεν είναι διεθνής συνθήκη.
Γιατί η Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι στις 10 Δεκεμβρίου;
Η 10η Δεκεμβρίου τιμά την επέτειο της υιοθέτησης της Διακήρυξης. Στην 183η ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης, το κείμενο εγκρίθηκε με 48 ψήφους υπέρ, καμία κατά και οκτώ αποχές.
Δύο χρόνια αργότερα, στις 4 Δεκεμβρίου 1950, η Γενική Συνέλευση κάλεσε τα κράτη και τους ενδιαφερόμενους οργανισμούς να τηρούν κάθε χρόνο την 10η Δεκεμβρίου ως Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η διάκριση έχει σημασία: το 1948 υιοθετήθηκε η Διακήρυξη· το 1950 έγινε η πρόσκληση για την ετήσια ημέρα.
Στη σύνταξη συμμετείχαν εκπρόσωποι από διαφορετικές περιοχές του κόσμου και με διαφορετικά νομικά και πολιτισμικά υπόβαθρα. Η Έλενορ Ρούσβελτ προήδρευσε της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και της επιτροπής σύνταξης της Διακήρυξης.
Τι λένε οι πρώτες γραμμές και τα πρώτα άρθρα;
Πριν από τα 30 άρθρα, το προοίμιο συνδέει την εγγενή αξιοπρέπεια και τα ίσα, αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα όλων με την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ειρήνη. Αναφέρεται επίσης στις πράξεις βαρβαρότητας που προκάλεσε η περιφρόνηση των δικαιωμάτων.
Η Διακήρυξη παρουσιάζεται ως κοινό ιδανικό και πρότυπο για όλους τους λαούς και τα έθνη. Η παιδεία και άλλα εθνικά και διεθνή μέσα έχουν θέση στην προώθηση του σεβασμού των δικαιωμάτων.
Τα δύο πρώτα άρθρα θέτουν τη βασική αρχή: όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι σε αξιοπρέπεια και δικαιώματα, χωρίς διακρίσεις. Στη συνέχεια, τα άρθρα 3 έως 11 περνούν από τη ζωή, την ελευθερία και την ασφάλεια σε συγκεκριμένες εγγυήσεις: απαγορεύουν τη δουλεία και τα βασανιστήρια και περιλαμβάνουν την ισότητα ενώπιον του νόμου και τη δίκαιη δικαστική διαδικασία.
Ποια δικαιώματα συναντάμε στην καθημερινή ζωή;
Η Διακήρυξη αγγίζει πλευρές της ζωής που συχνά θεωρούμε δεδομένες. Στα άρθρα 12 έως 17 περιλαμβάνονται η προστασία της ιδιωτικής ζωής, η μετακίνηση, η αναζήτηση ασύλου και ζητήματα όπως η ιθαγένεια, η οικογένεια και η ιδιοκτησία.
Στην καθημερινότητα στην Ελλάδα, για παράδειγμα, μια συζήτηση για τη φοίτηση ενός παιδιού δεν αφορά μόνο μια πρακτική επιλογή: η Διακήρυξη περιλαμβάνει την εκπαίδευση στα δικαιώματα που αναγνωρίζει. Η σύνδεση αυτή δείχνει πώς το κείμενο φέρνει κοντά την ευρύτερη αρχή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και πλευρές της καθημερινής ζωής.
Τα άρθρα 18 έως 21 συνδέουν την προσωπική ελευθερία με τη συμμετοχή στην κοινή ζωή: αφορούν τη σκέψη, τη συνείδηση και τη θρησκεία, τη γνώμη και την έκφραση, αλλά και την ειρηνική συνάθροιση και τη συμμετοχή στη διακυβέρνηση. Έπειτα, στα άρθρα 22 έως 27, η προσοχή στρέφεται στις κοινωνικές και οικονομικές προϋποθέσεις της ζωής, με αναφορές στην εργασία, την αμοιβή, την ανάπαυση και την κοινωνική ασφάλεια, καθώς και στον πολιτισμό και την επιστημονική ζωή.
Τι προβλέπουν τα άρθρα 28–30;
Τα τελευταία άρθρα στρέφουν την προσοχή στο πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να ασκηθούν τα δικαιώματα. Αναφέρονται σε μια κοινωνική και διεθνή τάξη που επιτρέπει την πραγμάτωσή τους, αλλά και στα καθήκοντα του ανθρώπου προς την κοινότητα.
Η Διακήρυξη προβλέπει επίσης περιορισμούς που ορίζει ο νόμος. Το άρθρο 30 αποκλείει την ερμηνεία του κειμένου με τρόπο που θα επέτρεπε την κατάργηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών του.
Είναι η Διακήρυξη διεθνής συνθήκη;
Όχι. Η Διακήρυξη υιοθετήθηκε ως ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης· δεν υπογράφηκε ούτε κυρώθηκε από κράτη ως συνθήκη. Είναι πολιτικό κείμενο που δεν είναι από μόνο του νομικά δεσμευτικό, παρότι η χρήση και η αποδοχή του έχουν προσδώσει νομική και πολιτική σημασία στις αρχές του.
Η επιρροή της αποτυπώνεται και σε μεταγενέστερα κείμενα, τα οποία παραμένουν χωριστά από αυτήν. Τα δύο Διεθνή Σύμφωνα, για τα Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα και για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα, υιοθετήθηκαν το 1966 και τέθηκαν σε ισχύ το 1976. Σε αντίθεση με τη Διακήρυξη, είναι συνθήκες που δεσμεύουν τα κράτη τα οποία τις έχουν κυρώσει.
Χωριστό κείμενο είναι και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που υιοθετήθηκε το 1950 στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η Διακήρυξη δεν έκλεισε τη συζήτηση για τα δικαιώματα· έδωσε σε αυτήν ένα κοινό σημείο αναφοράς.
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.






































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.