Μαδρίτη: Ο δρόμος των 17 εκατ. ευρώ που θα ανοίξει ξανά 20 χρόνια μετά την κατασκευή του

Στη Μαδρίτη, ένας δρόμος που κόστισε 17 εκατομμύρια ευρώ και παρέμεινε σε λειτουργία μόλις έξι χρόνια μετά την αναβάθμισή του ετοιμάζεται να δοθεί και πάλι στην κυκλοφορία.

Στα έργα οδικών υποδομών δεν λείπουν οι περιπτώσεις που εξαγγέλλονται ως σημαντικές λύσεις για μετακινήσεις και μεταφορές, αλλά καταλήγουν να απογοητεύουν. Αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε καθυστερήσεις στην παράδοση είτε στη μικρή χρησιμότητα που αποδεικνύεται ότι έχουν.

Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές αποτυχίες βρίσκεται ο αυτοκινητόδρομος M-110 στη Μαδρίτη της Ισπανίας, μια περίπτωση που, παρά τις αρχικές εξαγγελίες, κατέληξε σε ένα από τα μεγαλύτερα φιάσκα που έχουμε δει ποτέ.

Πρόκειται για έναν δρόμο στον οποίο δαπανήθηκαν 17 εκατομμύρια ευρώ, αλλά η λειτουργία του περιορίστηκε σε έξι χρόνια, πριν μπει οριστικό λουκέτο.

Ο άξονας αυτός συγκαταλέγεται στα πλέον χαρακτηριστικά αποτυχημένα έργα. Η χρησιμότητά του ήταν να ενώνει την περιοχή του αεροδρομίου Barajas με το Alcobendas, περνώντας κοντά από τον Τερματικό Σταθμό 4 (T4) του αεροδρομίου της Μαδρίτης και εξυπηρετώντας τις μετακινήσεις στο βόρειο τμήμα της πόλης.

Η ιστορία του δρόμου συνδέεται άμεσα με τον σχετικά νέο τερματικό σταθμό, που κατασκευάστηκε το 2006 στο πλαίσιο επέκτασης των εγκαταστάσεων του αεροδρομίου. Η δημιουργία του συνοδεύτηκε από την απόφαση να κατασκευαστεί και ο M-12, ένας νέος οδικός άξονας που παραχωρήθηκε σε ιδιωτική εταιρεία και λειτουργούσε με διόδια. Έτσι, οι οδηγοί μπορούσαν είτε να επιλέξουν ταχύτερη διαδρομή πληρώνοντας αντίτιμο είτε να χρησιμοποιήσουν δωρεάν τον ήδη υπάρχοντα M-110.

Παρά την προσθήκη του νέου δρόμου, οι περισσότεροι οδηγοί εξακολούθησαν να επιλέγουν την ελεύθερη διαδρομή. Ως συνέπεια, ο M-12 δεν συγκέντρωνε αρκετή κίνηση και η εταιρεία που τον εκμεταλλευόταν κατέγραφε σημαντική μείωση εσόδων.

Για περίπου έξι χρόνια η κατάσταση παρέμεινε ίδια, έως το 2012, όταν η ισπανική κυβέρνηση επέλεξε να προχωρήσει σε πιο δραστική λύση, κλείνοντας πλήρως τη δωρεάν εναλλακτική. Η πρόσβαση στον παλιό δρόμο διακόπηκε με κυκλικό κόμβο και τσιμεντένια εμπόδια, που εμπόδιζαν τη συνέχιση της πορείας προς τον M-110. Έτσι, οι οδηγοί που κατευθύνονταν εκεί έβρισκαν τον δρόμο κλειστό και ήταν υποχρεωμένοι να κινηθούν στον M-12 καταβάλλοντας διόδια.

Το παράδοξο είναι ότι το 2006, κατά την κατασκευή του νέου τερματικού σταθμού και την ανάπτυξη του M-12, πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα έργα επέκτασης και αναβάθμισης του M-110. Η δαπάνη για τις παρεμβάσεις έφτασε συνολικά τα 17 εκατομμύρια ευρώ, αλλά τελικά ο δρόμος, που θα μπορούσε να προσφέρει δωρεάν εναλλακτική, αποκλείστηκε από την κυκλοφορία.

Ύστερα από χρόνια διεκδικήσεων και επανειλημμένων διαμαρτυριών από κατοίκους και οδηγούς, το ενδεχόμενο να ξαναλειτουργήσει ο M-110 συζητείται πλέον εκ νέου, με ορίζοντα το 2027. Εφόσον ανοίξει, θα έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από το κλείσιμό του και 20 από την αναβάθμισή του.

Για την επαναφορά του δρόμου εκτιμάται ότι θα χρειαστούν νέες εργασίες κόστους 780.000 ευρώ. Το σχέδιο περιλαμβάνει την απομάκρυνση των εμποδίων, την κατεδάφιση της διαμόρφωσης του κυκλικού κόμβου, καθώς και επισκευές στο οδόστρωμα και στην οδική σήμανση, που έχουν φθαρεί σημαντικά με τα χρόνια. Με άλλα λόγια, οι Ισπανοί φορολογούμενοι θα κληθούν να πληρώσουν για να ανοίξει ξανά ένας δρόμος που είχε κλείσει ουσιαστικά μόνο και μόνο για να κατευθυνθούν σε διαδρομές με διόδια.

Στο πλαίσιο αυτού του κατασκευαστικού φιάσκου, η ισπανική κυβέρνηση ανέλαβε επίσης τις οικονομικές επιπτώσεις από την αποτυχία των επιχειρηματικών σχεδίων που είχαν βασιστεί στη λειτουργία των αυτοκινητοδρόμων.

Ειδικότερα, οι εταιρείες που είχαν επενδύσει στον M-12 υπολόγιζαν ότι θα καλύψουν το κόστος τους από τα έσοδα των διοδίων, όμως ήρθαν αντιμέτωπες με οικονομικά προβλήματα και πτώχευσαν. Τότε, το ισπανικό Δημόσιο ανέλαβε σημαντικές οικονομικές υποχρεώσεις. Αυτό προέκυψε από ειδικούς όρους των σχετικών συμβάσεων, οι οποίοι προέβλεπαν την καταβολή αποζημιώσεων στις κατασκευαστικές εταιρείες και στις τράπεζες.

Το ισπανικό Δημόσιο, εκτός από την αρχική επένδυση εκατομμυρίων ευρώ για τον νέο αυτοκινητόδρομο, χρειάστηκε να καλύψει τις σχετικές υποχρεώσεις και να διαθέσει μεγάλα ποσά από τα δημόσια ταμεία για τη διάσωση των ιδιωτικών εταιρειών. Το κόστος καλύφθηκε με χρήματα των φορολογουμένων.