Σύγκρουση τρένων στην Ισπανία: Ηχητικά από το Κέντρο Ελέγχου δείχνουν χάος και ανθρώπινα λάθη – «Συνεχίστε με κανονική ταχύτητα»

Οι κρίσιμες καταγραφές από το Κέντρο Ελέγχου της Ατότσα στη Μαδρίτη φέρνουν στο φως, βήμα προς βήμα, τα ανθρώπινα λάθη και τις παραλείψεις που οδήγησαν στη φονική σύγκρουση τρένων στην Ισπανία, με απολογισμό 68 νεκρούς.

Από τα ηχητικά προκύπτει πως, παρότι το ακινητοποιημένο τρένο της Iryo είχε προειδοποιήσει ξεκάθαρα μόλις πέντε λεπτά πριν από την τραγωδία, δεν δόθηκε εντολή να σταματήσει το AVE της Renfe, που πλησίαζε από πίσω με ιλιγγιώδη ταχύτητα.

Τα τρία ηχητικά ντοκουμέντα της τραγωδίας

Τρεις είναι οι βασικές ηχογραφήσεις: δύο συνομιλίες ανάμεσα στην οδηγό του ακινητοποιημένου Iryo και τον ελεγκτή του σταθμού της Ατότσα, καθώς και μία μεταξύ του οδηγού του AVE που ακολουθούσε και του ίδιου ελεγκτή. Οι καταγραφές αποτυπώνουν με σαφήνεια τα σφάλματα.

Ο ελεγκτής είπε στο AVE, που βρισκόταν 25 χιλιόμετρα πίσω από το Iryo, να συνεχίσει με «κανονική πορεία», αντί να κινηθεί με «οπτική επαφή», όπως προέβλεπε το πρωτόκολλο, με ανώτατη ταχύτητα τα 40 χλμ./ώρα.

Παράλληλα, έδωσε την εντολή χωρίς πρώτα να εξακριβώσει πως δεν υπήρχε άλλο τρένο που να παρεμποδίζει τη γραμμή μπροστά.

Επτά λεπτά αργότερα, δόθηκε και στο Iryo η ίδια οδηγία για κανονική πορεία. Η οδηγός, όμως, επικοινώνησε ξανά και ανέφερε ότι εξακολουθούσε να είναι ακινητοποιημένη, καθώς δεν μπορούσε να επανεκκινήσει το τρένο.

Παρά την ενημέρωση, πέντε λεπτά πριν από τη σύγκρουση δεν ειδοποιήθηκε το AVE ότι έπρεπε να φρενάρει.

Η πρώτη ηχογράφηση: συνομιλία με το AVE 2080

Η συνομιλία του Κέντρου Ελέγχου με το AVE, που διαρκεί πάνω από πέντε λεπτά, αρχίζει με έντονη σύγχυση και εμφανή αβεβαιότητα από την πλευρά του ελεγκτή. Στο τέλος, ωστόσο, εκείνος δίνει μια ξεκάθαρη εντολή να συνεχιστεί η κανονική πορεία. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι αυτή παραβίασε κατάφωρα το πρωτόκολλο και αποτέλεσε βασική αιτία του δυστυχήματος, καθώς δόθηκε χωρίς να εξακριβωθεί αν το προπορευόμενο τρένο είχε απομακρυνθεί σε ασφαλή απόσταση, δηλαδή πάνω από 30 χιλιόμετρα, ώστε να μην υπάρξει σύγκρουση.

Στην πρώτη καταγραφή, ανάμεσα στον μηχανοδηγό της αμαξοστοιχίας 2080 της Renfe και το Κέντρο Ελέγχου της Ατότσα, ο ελεγκτής ακούγεται να εκφράζει αμφιβολίες. Τελικά, όμως, δίνει σαφή οδηγία να συνεχιστεί η διαδρομή «με κανονική ταχύτητα».

-Μηχανοδηγός: Είχα μια βλάβη μετάδοσης λόγω φραγής.
-Ελεγκτής: Λοιπόν, θα το εγκρίνω.
-Μηχανοδηγός: Αλλά θα πρέπει να το αποσυνδέσουμε.
-Ελεγκτής: Εξετάζουμε το ενδεχόμενο αποσύνδεσης. Να αποσυνδέσω;

Σε εκείνο το σημείο ακούγεται θόρυβος μέσα στην αίθουσα ελέγχου, ενώ ο ελεγκτής διστάζει και δεν είναι βέβαιος ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί.

-Ελεγκτής: Μπερδευόμουν επειδή πρόκειται να αποσυνδέσουν.

Στη συνέχεια αρχίζει εσωτερική συνομιλία με άλλους ελεγκτές, με αντικείμενο τις ενέργειες που όφειλε να κάνει ο μηχανοδηγός όταν θα περνούσε το τμήμα της Ούρντα, όπου είχε καταρρεύσει το LZB:

-Ελεγκτής: Αυτό λέει, μηχανοδηγός 2080, αποσύνδεση και επανασύνδεση του LZB και συνέχιση της κίνησης υπό την προστασία του BFL με κανονική πορεία.
-Μηχανοδηγός: Με κανονική πορεία; Εντάξει, μια χαρά.

Προς το τέλος της συνομιλίας, οι δύο άνδρες καταγράφουν ένα είδος υπηρεσιακού σημειώματος, ώστε να επιβεβαιώσουν ότι έχουν κατανοήσει την ίδια οδηγία.

-CRC Ατότσα προς μηχανοδηγό 2080.
-Ναι.
-Στις 08.36.
-Ναι.
-Μηχανοδηγός 2080. Αποσύνδεση και επανασύνδεση του LZB. Συνέχιση πορείας. Και κατόπιν, συνέχιση πορείας υπό την προστασία του BSL με κανονική ταχύτητα.
-Με κανονική ταχύτητα;
-Ναι.

Η κυβέρνηση θεωρεί πως το πρώτο σοβαρό λάθος ήταν η εντολή προς το AVE να συνεχίσει τη διαδρομή στις 08:36 π.μ. Η εντολή δόθηκε χωρίς να έχει διαπιστωθεί ότι το Iryo απομακρυνόταν, ενώ το AVE κινήθηκε με κανονική ταχύτητα και χωρίς να εφαρμοστεί το πρωτόκολλο της «οπτικής επαφής», το οποίο θα μπορούσε να είχε αποτρέψει τη σύγκρουση.

Η πρώτη επικοινωνία με το Iryo στις 08:41

Οι δύο υπόλοιπες ηχογραφήσεις φανερώνουν με αντίστοιχη σαφήνεια δύο ακόμη λάθη. Η οδηγός του Iryo ενημέρωσε πως παρέμενε σταματημένη, επειδή δεν κατάφερε να συνεχίσει, αν και είχε λάβει έγκριση.

-Καλημέρα σας, Ατότσα. Είχα μια βλάβη μετάδοσης την ώρα που κινούμουν στο BSL. Το επόμενο τρένο υποτίθεται ότι είναι το 113 με ταχύτητα άνω των 200. Αλλά δεν έλαβα καμία μετάδοση. Είμαι σταματημένη. Στην είσοδο της Ούρντα.

Μετά από σειρά μηνυμάτων που προκαλούν σύγχυση, ο ελεγκτής τελικά ακολουθεί το πρωτόκολλο και ετοιμάζεται να διατυπώσει τις εντολές, καθώς και να υπογράψει κοινό έγγραφο.

-Εντάξει, μισό λεπτό. Αυτά λέει ο μηχανοδηγός 6076. Αποσύνδεση. Και επανασύνδεση.
-Και επανασύνδεση.
-Συνέχιση πορείας, υπό την προστασία του BSL, με κανονική ταχύτητα.

Ακόμη μία φορά, ο ελεγκτής είπε και στο τρένο Iryo να συνεχίσει με κανονική πορεία —ενέργεια που δεν προβλεπόταν από το πρωτόκολλο—, τέσσερα λεπτά μετά την επικοινωνία του με το AVE, παρόλο που το Iryo προπορευόταν και βρισκόταν πολύ κοντά.

Η κυβέρνηση ανέφερε πως πριν δώσει άδεια επανεκκίνησης, έπρεπε να εξακριβώσει ότι το Iryo είχε απομακρυνθεί από την επικίνδυνη ζώνη.

Η δεύτερη κρίσιμη επικοινωνία και η τραγική έκβαση (08:48)

Υπάρχει και τρίτο ηχητικό ντοκουμέντο, ίσως το πιο αποκαλυπτικό, αφού τότε υπήρχε ακόμη δυνατότητα να αποτραπεί η τραγωδία.

Το Iryo επικοινωνεί για να αναφέρει ότι δεν μπορεί να ξεκινήσει. Παρά τον διαθέσιμο χρόνο, ο ελεγκτής μοιάζει να μην προχωρά σε κάποια ουσιαστική ενέργεια ούτε να προειδοποιεί το AVE να ακινητοποιηθεί.

-Μηχανοδηγός: Το τρένο δεν μου επιτρέπει να επανεκκινήσω το σύστημα LZB. Γι’ αυτό παραμένω σταματημένος στο σήμα εισόδου.
-Κέντρο Ελέγχου: Εντάξει. Εντάξει; Λοιπόν, μόλις μπορέσω. Και αν έχετε οποιοδήποτε πρόβλημα, καλώστε μας αμέσως τώρα.
-Μηχανοδηγός: Εντάξει, τέλεια. Θα του το πω τώρα.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο αρχίζει μια εσωτερική συνομιλία, η οποία αποτυπώνει την αναστάτωση που επικρατούσε στο κέντρο ελέγχου.

-Σοβαρά, φίλε. Σοβαρά. Το 6071 αντιμετωπίζει προβλήματα στον εξοπλισμό. Προχωράει μέχρι που σταματάει. Είχα ένα Meta40 που επρόκειτο να συνεχίσει σε BSL. Δεν έχουμε αλλάξει. Μισό λεπτό.

Η θανατηφόρα σύγκρουση του AVE με το Iryo έγινε πέντε λεπτά μετά από αυτή τη συνομιλία, ενώ κανείς δεν φαίνεται να είχε καταλάβει πως επίκειται μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες στην ιστορία των ευρωπαϊκών τρένων υψηλής ταχύτητας. Ήταν επίσης η δεύτερη τέτοια τραγωδία στην Ισπανία μέσα σε έναν χρόνο, στην ίδια γραμμή, ύστερα από 35 χρόνια χωρίς ούτε έναν θάνατο.