Οι απανωτές ήττες φέρνουν γκρίνιες στο ΥΠΕΞ

Του

Σωτήρη Σιδέρη

από το

Omegapress

Στο Υπουργείο Εξωτερικών, ο Γιώργος Γεραπετρίτης και η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου βρίσκονται στο επίκεντρο της έντασης, ενώ οι σχέσεις ανάμεσα στους υπηρεσιακούς παράγοντες και τη διορισμένη πολιτική ηγεσία δοκιμάζονται. Η λειτουργία του ΥΠΕΞ βασίζεται αποκλειστικά σε προσωπικές επαφές και ρουσφέτια, με προβάδισμα για όσους έχουν εύκολη πρόσβαση στα γραφεία του πρωθυπουργού και της Ντόρας Μπακογιάννη.

Οι αλλεπάλληλες ήττες προκαλούν δυσαρέσκεια, όμως η κατάσταση δεν περιορίζεται εκεί. Η υφυπουργός Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου δέχεται κατηγορίες ότι περιορίζει ακόμη και την πρόσβαση στα υπηρεσιακά έγγραφα και στην ενημέρωση, καθώς καθορίζει η ίδια ποιοι ενημερώνονται και με ποιον τρόπο. Η ανασφάλεια και η ανεπάρκεια έχουν φτάσει στο κόκκινο…

Αδιαφανής παραμένει τόσο η διαδικασία λήψης αποφάσεων όσο και η διαμόρφωση θέσεων για τα μείζονα ζητήματα της χώρας. Η απομόνωση δεν αποσκοπεί στην αποτροπή διαρροών, αλλά στην απόκρυψη λαθών, ελλείψεων και ευθυνών για τις διαδοχικές αποτυχίες στην εξωτερική πολιτική. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει τα πάντα, ωστόσο παίρνει αποφάσεις μόνος του, σε περιβάλλον που δεν έχει διευκρινιστεί…

Η εξωτερική πολιτική γύρω από πρόσωπα

Η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν είναι καν πρωθυπουργοκεντρική, αλλά προσωποκεντρική. Ακόμη κι αν ο πρωθυπουργός λειτουργούσε θεσμικά, θα συνεργαζόταν με διπλωμάτες, συμβούλους και επιτελεία, προκειμένου κάθε κίνηση να σχεδιάζεται, να προετοιμάζεται σωστά και κατόπιν να αξιολογείται. Ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Θάνος Ντόκος βρίσκεται εδώ και μήνες στο περιθώριο, ενώ οι δίαυλοι επικοινωνίας με τα υπουργεία δεν λειτουργούν. Οι πρεσβείες δεν λαμβάνουν σαφείς κατευθύνσεις και συχνά δεν ξέρουν πώς να κινηθούν στις χώρες όπου υπηρετούν. Απουσιάζει επικοινωνιακό, πολιτικό και διπλωματικό σχέδιο.

Σε δεκάδες περιπτώσεις, όταν ο πρωθυπουργός μεταβαίνει στο εξωτερικό, κανείς στο ΥΠΕΞ δεν γνωρίζει ακριβώς τι συζητά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνει, σε τι συμφωνεί ή διαφωνεί και ποιες είναι τελικά οι θέσεις της χώρας. Αυτό συνέβη πριν από λίγες ημέρες στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, όπως και σε παλαιότερα ταξίδια σε άλλες αραβικές χώρες, στις ΗΠΑ ή στο Ισραήλ.
Στους διαδρόμους του ΥΠΕΞ εκφράζεται έντονος προβληματισμός ακόμη και για την Αγλαΐα Μπαλτά, επικεφαλής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στον ΟΗΕ, ενώ στο παρασκήνιο ακούγονται πολλές επικρίσεις για την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ωστόσο, το πρόβλημα είναι ότι το υπουργείο συχνά αφήνει εκτεθειμένη την Μπαλτά: αντί να διαμορφώνει θέσεις και πρωτοβουλίες, αδυνατεί να τη στηρίξει, ενώ οι οδηγίες που της δίνονται είναι πολλές φορές ασαφείς.

Ερωτήματα υπάρχουν και γύρω από την ενδεχόμενη υποψηφιότητα του Τούρκου διπλωμάτη Σινιρίογλου για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Παρά τα δεκάδες δημοσιεύματα περί στήριξης από την ελληνική κυβέρνηση, ούτε το ΥΠΕΞ ούτε ο πρωθυπουργός έχουν πάρει θέση, σαν να πρόκειται για προσωπική τους απόφαση. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Σινιρίογλου, που σήμερα ηγείται του ΟΑΣΕ, θα είναι υποψήφιος. Η εκλογή του θεωρείται μάλλον απίθανη, αλλά δεν αποκλείεται να αναλάβει καθήκοντα αναπληρωτή γενικού γραμματέα. Θα τον στηρίξει η Αθήνα και, αν ναι, με ποιους όρους; Υπάρχει διαπραγμάτευση ή όχι;

Το χάος βρίσκεται ήδη εδώ…

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με τον πρωθυπουργό, αλλά, όπως λένε όσοι γνωρίζουν, δεν έχει κατανοήσει τον ρόλο του ως υπουργού Εξωτερικών, ενώ εξακολουθεί να παρέχει νομικές υπηρεσίες στον πρωθυπουργό για διάφορα ζητήματα. Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου συμπεριφέρεται σαν κομματάρχης και όχι σαν αξιωματούχος με ευθύνη. Εκπροσωπεί και υπηρετεί τη χώρα, όχι την οικογένεια Μητσοτάκη…
Η υπόθεση του ηλεκτρικού καλωδίου οδήγησε σε διπλωματικό χάος: επί μήνες κανείς δεν γνώριζε πώς να χειριστεί το ζήτημα, ενώ δεν υπάρχει PLAN B αν η Τουρκία ασκήσει στρατιωτική πίεση.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε αμέσως NAVTEX, ενώ η Αθήνα ακόμη αναμένει να διευθετηθεί στο παρασκήνιο το ζήτημα της ενημέρωσης και της άδειας από τη Γαλλία, ώστε στη συνέχεια να εκδοθεί NAVTEX.
Χάος επικρατεί στο ΥΠΕΞ και σχετικά με τα θαλάσσια πάρκα της Τουρκίας, τα οποία είναι παράνομα και παράλογα. Η κυβέρνηση έχει υποβαθμίσει την υπόθεση, παρότι πρόκειται για μείζον ζήτημα. Οι ψαράδες της Καλύμνου, που διαθέτουν τον μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο, απειλούνται με αφανισμό αν η Τουρκία αποφασίσει να εμποδίσει με στρατιωτικά μέσα τα ελληνικά αλιευτικά να μπουν στο Πάρκο, νότια του Καστελλόριζου.
Αντίστοιχο χάος υπάρχει και με την είσοδο τουρκικών αλιευτικών ακόμη και στα ελληνικά χωρικά ύδατα, την ώρα που οι τουρκικές μηχανότρατες σαρώνουν παράνομα τον βυθό. Παρά τις επισημάνσεις διπλωματών ότι η Τουρκία κλιμακώνει επικίνδυνα τις κινήσεις της και περιορίζει την Ελλάδα παντού στο Αιγαίο, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, ακόμη και σε διεθνή ύδατα, οι Γεραπετρίτης και Παπαδοπούλου σιωπούν.
Η υπόθεση Τουρκίας – Λιβύης επιβεβαίωσε πλήρως την παροιμιώδη ανεπάρκεια της υφυπουργού Παπαδοπούλου να αντιληφθεί τη διπλωματική δυναμική της Άγκυρας. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά. Αν δεν ήταν ευνοούμενη της οικογένειας Μητσοτάκη, δεν θα περνούσε καν την πόρτα του Υπουργείου Εξωτερικών.

Την κύρια ευθύνη, όμως, έχει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Έχοντας επιλέξει να απομονωθεί, δεν διαβουλεύεται με διπλωμάτες, στρατιωτικούς, εμπειρογνώμονες, ακαδημαϊκούς και γνώστες της εξωτερικής πολιτικής, ώστε να σχεδιαστεί μια ολοκληρωμένη, ουσιαστική και αποτελεσματική ατζέντα. Εμπιστεύεται λίγους, όχι επειδή δεν αξίζουν την εμπιστοσύνη του, αλλά επειδή ο ίδιος είναι ανασφαλής και τόσο εξαρτημένος, που αδυνατεί να συζητήσει όλες τις πτυχές των προβλημάτων.

Οι αποφάσεις για την εξωτερική πολιτική, δηλαδή, δεν λαμβάνονται στα συλλογικά κυβερνητικά όργανα, ούτε στο ΚΥΣΕΑ ούτε σε κάποιο ευέλικτο σχήμα που θα μπορούσε να δράσει άμεσα και αποτελεσματικά. Οι διευθύνσεις του ΥΠΕΞ δεν λειτουργούν, ενώ όσοι ζητούν την αναβάθμιση της διπλωματίας δεν εισακούονται. Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου προέρχεται από το διπλωματικό σώμα, όπου δεν διέπρεψε πουθενά και δεν έχει να παρουσιάσει την παραμικρή επιτυχία. Έχει αποτύχει στη διαχείριση όλων των φακέλων που της ανατέθηκαν, όπως οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και οι σχέσεις με τη Λιβύη, ενώ η στάση της απέναντι στις σχέσεις με τις βαλκανικές χώρες και τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις είναι εντελώς απολίτικη.

Τίποτα από αυτά δεν πρόκειται να αλλάξει όσο πρωθυπουργός είναι ο Μητσοτάκης και η διορισμένη ηγεσία του ΥΠΕΞ —καθώς δεν υπάρχει κανείς εκλεγμένος— λειτουργεί ως αυλή του πρωθυπουργού και όχι με εθνικά κριτήρια.
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές, ενώ όσα έρχονται θα είναι ακόμη πιο δύσκολα για τη χώρα..

https://youtu.be/WIJFNK-rbKE