Δένδιας: Μιλά εφ’ όλης της ύλης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, τη «Γαλάζια Πατρίδα», την «Ασπίδα του Αχιλλέα» και τις νέες φρεγάτες και ναρκοθηρευτικά

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, αναφέρθηκε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, την «Ασπίδα του Αχιλλέα» και τις σημαντικές μεταβολές στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Στη συζήτηση ο Νίκος Δένδιας τοποθετήθηκε ακόμη για τη Νέα Δομή Δυνάμεων και τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη, καθώς και για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο και τις σχέσεις με την Τουρκία, ενώ στο φόντο βρίσκονται οι εντάσεις στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.

Ερώτηση: Η επικύρωση του τουρκολιβυκού συμφώνου από τη Βεγγάζη αλλάζει τα δεδομένα;

Απάντηση: Είναι σαφές ότι η κύρωση δεν καθιστά νόμιμο το λεγόμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο», ούτε αλλάζει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του. Παραμένει αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν ανταποκρίνεται στη γεωγραφική ή νομική πραγματικότητα της Μεσογείου.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί, ασφαλώς, ακόμη μία ένδειξη της τουρκικής μεθόδευσης και δεν μας χαροποιεί. Χρειάζεται να εξετάσουμε τι σημαίνει για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο η διείσδυση της Άγκυρας στην περιοχή της Βεγγάζης, καθώς και ποιες συνέπειες ενδέχεται να έχει σε άλλα θέματα, μεταξύ των οποίων και οι μεταναστευτικές ροές.

Αντίθετα με τον γεωγραφικά και νομικά παράλογο χαρακτήρα του «τουρκολιβυκού μνημονίου», η συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, την οποία υπέγραψα ως Υπουργός Εξωτερικών, εφαρμόζει στην πράξη το Δίκαιο της Θάλασσας και αποτελεί πολύτιμο κεκτημένο για την Πατρίδα μας και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ερώτηση: Έχει ανακοινωθεί ότι οι έρευνες για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο θα αρχίσουν τις προσεχείς εβδομάδες. Με βάση την εικόνα που έχετε, οδηγούμαστε σε νέα κρίση με την Άγκυρα; Είναι έτοιμες οι Ένοπλες Δυνάμεις να «θωρακίσουν» στρατιωτικά τα ερευνητικά πλοία;

Απάντηση: Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου δεν αποτελεί αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Εύχομαι να μην προκύψει λόγος να ασχοληθούμε στη συνέχεια, πέρα από την έκδοση NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, ύστερα από εισήγηση της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).

Ερώτηση: Η προώθηση του αμφιλεγόμενου τουρκικού νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» θα βάλει τέλος στα «ήρεμα νερά»;

Απάντηση: Η Τουρκία, δυστυχώς, προσθέτει διαρκώς νέες παράνομες αξιώσεις στην ατζέντα της, όπως το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», που παρουσιάζει ανάλογο νομικό και γεωγραφικό παραλογισμό με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η εθνική νομοθεσία ενός κράτους δεν μπορεί, βεβαίως, να διαμορφώσει συνθήκες αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Η συγκεκριμένη θέση, ωστόσο, προκαλεί τη διεθνή κοινότητα και την κοινή λογική, επιχειρώντας να εμφανίσει ελληνικά νησιά και θαλάσσιες ζώνες ως πεδία τουρκικών διεκδικήσεων, με την προσδοκία ότι αυτές θα γίνουν αποδεκτές.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να δεχθεί ούτε τον περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας ούτε την παραίτηση από κυριαρχικά δικαιώματα. Γι’ αυτόν τον λόγο, μεταξύ άλλων, προχωρήσαμε στη μεταρρύθμιση «Ατζέντα 2030», ώστε η χώρα να είναι σε θέση να ανταποκριθεί σε κάθε πρόκληση.

Ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις διασφαλίζουν αξιόπιστη αποτροπή, δίνοντας στη χώρα αυτοπεποίθηση και τη δυνατότητα να αντιμετωπίζει με αποφασιστικότητα τις προκλήσεις.

Ερώτηση: Σε ποια φάση βρίσκεται η υλοποίηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του εθνικού αντιαεροπορικού και αντι-drone θόλου, και με ποιον τρόπο συνδέεται με τη νέα Διοίκηση Μη Επανδρωμένων Συστημάτων;

Απάντηση: Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», τμήματα των οπλικών συστημάτων της οποίας παρουσιάστηκαν στους πολίτες στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, υλοποιείται αυτή την περίοδο. Αποτελεί μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική οπλικών συστημάτων που σχηματίζουν διαδοχικούς θόλους πάνω από την ελληνική επικράτεια και λειτουργούν υπό ενιαία διοίκηση και έλεγχο. Η πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα προβλέπεται σε 34 μήνες από σήμερα, με τα επιμέρους συστήματα να παραδίδονται σταδιακά.

Πάνω από την αξία οποιουδήποτε μεμονωμένου συστήματος βρίσκεται η αρχιτεκτονική του θόλου. Εξίσου σημαντική είναι η απόκτηση τεχνογνωσίας, με την ελληνική αμυντική βιομηχανία να συμμετέχει σε ποσοστό τουλάχιστον 25%.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη έτοιμο όπλο που προμηθευόμαστε, αλλά ένα δικτυοκεντρικό πλέγμα, το οποίο συνδέει τα νέα συστήματα με εκείνα που ήδη διαθέτουμε. Στην εξωτερική ζώνη θα βρίσκεται το David’s Sling, που προορίζεται για την αναχαίτιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων cruise μεγάλης εμβέλειας. Το Barak MX θα καλύπτει τη μεσαία ζώνη, ενώ το Spyder θα αναλάβει τη μικρή και τη μεσαία ζώνη· τα συστήματα αυτά θα αντικαταστήσουν παλαιότερα.

Σημαντικό βάρος έχουν τα εξελιγμένα ραντάρ, με το εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου να αποτελεί τον «εγκέφαλο» της συνολικής διάταξης. Μέσω αυτού συνδέονται τα υπάρχοντα Patriot, τα μαχητικά αεροσκάφη και οι ναυτικές μονάδες, καθώς και οι αισθητήρες των τριών Κλάδων, έως και τη διόπτρα στο κράνος του στρατιώτη.

Η βασική τομή είναι αυτή: η χώρα εγκαταλείπει την παλαιότερη προσέγγιση C4I και περνά στο C5ISRT (Διοίκηση, Έλεγχος, Επικοινωνίες, Υπολογιστές, Κυβερνοχώρος, Πληροφορίες, Επιτήρηση, Αναγνώριση και Στοχοποίηση). Δημιουργούμε μια σύγχρονη πλατφόρμα που συγκεντρώνει δεδομένα από όλους τους αισθητήρες της χώρας, τα αναλύει και τα ιεραρχεί, εισηγείται τον ενδεδειγμένο τρόπο αντιμετώπισης και προχωρά στη στοχοποίηση. Οι Ένοπλες Δυνάμεις εξελίσσονται από άθροισμα ανθρώπων και οπλικών συστημάτων σε ενιαίο οργανισμό, που μπορεί να αντιμετωπίσει κάθε σύγχρονη απειλή. Βεβαίως, απαιτείται χρόνος.

Στον τομέα της αντιμετώπισης drones, κομβική είναι η συμβολή των εγχώριων συστημάτων, παράλληλα με τις λύσεις μη κινητικής εξουδετέρωσης μη επανδρωμένων αεροχημάτων. Το «Κένταυρος», που αναπτύχθηκε από το ΕΛΚΑΚ σε συνεργασία με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, χρησιμοποιείται ήδη σε φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ φορητά ελληνικά συστήματα αντι-drone περνούν στη μαζική παραγωγή.

Ερώτηση: Την προηγούμενη εβδομάδα μεταβήκατε στη Βοστώνη, όπου υπογράφηκε μνημόνιο συνεργασίας ανάμεσα στο ΕΛΚΑΚ και στο MIT Sea Grant Program για τη θαλάσσια ρομποτική. Πότε αναμένεται να αξιοποιηθούν τα πρώτα συγκεκριμένα αποτελέσματα αυτής της εγχώριας αμυντικής παραγωγής για τον εξοπλισμό του Πολεμικού Ναυτικού;

Απάντηση: Το MoU στρατηγικής συνεργασίας του ΕΛΚΑΚ με το MIT Sea Grant, που υπογράφηκε στη Βοστώνη, αποτελεί συνέχεια μιας προσπάθειας εκπαιδευτικού χαρακτήρα, η οποία άρχισε πριν από δύο χρόνια. Δεν ξεκινούμε, επομένως, από το μηδέν. Τον περασμένο Ιούνιο, καθηγητές και ερευνητές του MIT δίδαξαν θαλάσσια ρομποτική και αυτόνομα συστήματα σε μαθητές της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και μέλη της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας. Η κατάρτιση συνδύασε θεωρία με πρακτική εξάσκηση και δοκιμές στη θάλασσα. Πάνω σε αυτή τη βάση χτίζεται η διαρκής συνεργασία που επισφραγίστηκε στη Βοστώνη.

Για τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού, εκτός από την εκπαιδευτική συνεργασία, έχουν πραγματοποιηθεί με επιτυχία δοκιμές του μη επανδρωμένου σκάφους τύπου Corsair της Saronic, το οποίο χρησιμοποιεί επίσης το Ναυτικό των ΗΠΑ. Έχει κατατεθεί αίτημα για την προμήθεια σημαντικού αριθμού σκαφών μέσω διακρατικής συμφωνίας. Παράλληλα, το ΚΥΣΕΑ έδωσε το πράσινο φως για την απόκτηση υποβρύχιων οχημάτων ειδικών επιχειρήσεων, με οκτώ από αυτά να προβλέπεται ότι θα ναυπηγηθούν στον Σκαραμαγκά.

Ωστόσο, το βασικό ζητούμενο πρέπει να παραμένει μπροστά μας: δεν αρκεί να αποκτούμε συστήματα, χρειάζεται να μπορούμε και να τα σχεδιάζουμε και να τα κατασκευάζουμε. Ο στόχος είναι σαφής: έως το 2030 να βρεθούμε στην πρωτοπορία της Ευρώπης στην ανάπτυξη αυτόνομων πλατφορμών.

Ερώτηση: Έχετε ανακοινώσει ότι θα επικαιροποιηθεί το ΜΠΑΕ. Ποιες κύριες αλλαγές σχεδιάζονται και ποια νέα δεδομένα επηρεάζουν πλέον τις προτεραιότητες των Ενόπλων Δυνάμεων; Θα δοθεί προτεραιότητα σε συγκεκριμένα προγράμματα και τι θέση έχουν η εγχώρια αμυντική βιομηχανία και το οικοσύστημα αμυντικής καινοτομίας;

Απάντηση: Ο Μακροπρόθεσμος Προγραμματισμός Αμυντικών Εξοπλισμών αναθεωρείται ανάλογα με τις ανάγκες. Δεν πρόκειται για μια απλή αλλαγή αριθμών: η επικαιροποίηση αποτυπώνει τις προτεραιότητες των Ενόπλων Δυνάμεων υπό το φως των σημερινών δεδομένων και των ταχύτατων τεχνολογικών εξελίξεων.

Ποιες είναι οι εξελίξεις που λαμβάνουμε υπόψη; Πρώτα απ’ όλα, τα συμπεράσματα από τις σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις. Στον Καύκασο, στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή, αλλά και σε άλλες περιφερειακές εστίες, φάνηκε ότι μέσα μικρού κόστους μπορούν να επιφέρουν ζημιές δισεκατομμυρίων. Τα drones, τα σμήνη τους και τα μη επανδρωμένα υποβρύχια συστήματα βρίσκονται πλέον στην αιχμή. Το πεδίο μάχης γίνεται διακλαδικό και πολυχωρικό, καθώς ενσωματώνει το διάστημα, τον κυβερνοχώρο και το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη μαζί με τα αυτόνομα συστήματα αλλάζουν τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων.

Πρώτη από τις βασικές μεταβολές είναι η άμεση αντιστοίχιση των εξοπλισμών με τη νέα Δομή Δυνάμεων. Στο πλαίσιο των αλλαγών της Γ΄ φάσης καταργούνται 56 μονάδες και 126 δομές των Ενόπλων Δυνάμεων, με εξοικονόμηση 530 εκατομμυρίων ευρώ σε πέντε χρόνια· ακόμη 600 εκατομμύρια ευρώ προκύπτουν από υλικό με μειωμένη επιχειρησιακή αξία.

Το ετήσιο κόστος μιας φρεγάτας FDI ανέρχεται σε περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η παλαιά φρεγάτα που αποσύρεται κοστίζει 7,3 εκατομμύρια. Σκοπός μας είναι να κατευθυνθούν εκ νέου οι εξοικονομήσεις εκεί όπου υπάρχουν ανάγκες, με προτεραιότητα στις αποδοχές του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.

Δεύτερον, ο νέος σχεδιασμός προβλέπει τη διαμόρφωση της διαστημικής αρχιτεκτονικής των Ενόπλων Δυνάμεων: έναν στρατιωτικών προδιαγραφών γεωστατικό δορυφόρο, τρεις δορυφόρους μέσης τροχιάς μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος IRIS και δορυφόρους ραντάρ σε συνεργασία με την Πολωνία. Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας, θα αποκτήσουμε παρουσία στο διάστημα, με εθνικό έλεγχο των επικοινωνιών και αστερισμό φωτογραφικών μικροδορυφόρων. Η Διοίκηση Διαστήματος θα εγκαινιαστεί μέσα στον Δεκέμβριο.

Τρίτον, ορισμένα προγράμματα τίθενται σε προτεραιότητα, με πρώτη την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Στη συνέχεια έρχονται τα F-35, τα πρώτα από τα οποία παραδίδονται το 2028 μαζί με τα πιο σύγχρονα όπλα, καθώς και ο εκσυγχρονισμός 83 F-16 σε έκδοση Viper.

Για την ανανέωση του Στόλου προβλέπεται να παραληφθούν δύο ακόμη φρεγάτες FDI μέσα στο 2026. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται αρχικά η απόκτηση δύο φρεγατών FREMM τύπου Bergamini, με πρόβλεψη για άλλες δύο, καθώς και 2+2 ναρκοθηρευτικών, ενώ θα εκσυγχρονιστούν και οι MEKO. Επιπλέον, τα εξοπλιστικά προγράμματα αφορούν τα μεταγωγικά C-390, πυραύλους για τα Apache, πρόσθετα V-BAT και HERON, αλλά και υποβρύχιες πλατφόρμες.

Τέταρτον, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εγχώρια αμυντική βιομηχανία μαζί με το οικοσύστημα καινοτομίας. Θα θεσπιστεί νομοθετικά ως κανόνας η συμμετοχή του εγχώριου οικοσυστήματος σε ποσοστό τουλάχιστον 25%. Στόχος δεν είναι απλώς η αγορά συστημάτων, αλλά η δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα, η οποία θα μπορεί να εξάγει στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή.

Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι από εδώ και στο εξής, με ορίζοντα το 2030, χρειάζεται να δοθεί εξαιρετικά μεγάλη έμφαση στην Κυβερνοάμυνα, ιδίως εξαιτίας των νέων δυνατοτήτων που παρέχει η Τεχνητή Νοημοσύνη σε έναν δυνητικό αντίπαλο.