Πολεμικό Ναυτικό: Ο εξοπλιστικός σχεδιασμός, το χρονοδιάγραμμα για τα νέα αντιαεροπορικά και τα όπλα της Πολεμικής Αεροπορίας σύμφωνα με το ΥΠΕΘΑ

Για την προσπάθεια της Αθήνας να ενισχύσει την αποτρεπτική ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων μίλησε, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, σε συνέντευξή του σήμερα στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» και στον δημοσιογράφο Μαρίνο Γκασιάμη. Αναφέρθηκε στις εξοπλιστικές προτεραιότητες της «Ατζέντας 2030», στην προσαρμογή στο πολυχωρικό επιχειρησιακό πεδίο, καθώς και στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης και της Κυβερνοάμυνας.

Ο υπουργός τοποθετήθηκε επίσης για τις εξελίξεις σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στο πλαίσιο του ιδεολογήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». Παράλληλα, αναφέρθηκε στις προκλήσεις που μπορεί να ανακύψουν από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.

Σε ερώτηση για το αν η κύρωση του τουρκολιβυκού συμφώνου από τη Βεγγάζη αλλάζει τα δεδομένα, ο Νίκος Δένδιας απάντησε ότι η εξέλιξη αυτή δεν αλλάζει το νομικό καθεστώς του μνημονίου και δεν είναι δυνατόν να το καταστήσει νόμιμο.

Όπως αναφέρει, «δεν προσδίδει νομιμότητα στο αποκαλούμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο»». Ο παράνομος, άκυρος και ανυπόστατος χαρακτήρας του παραμένει, καθώς το μνημόνιο αντιτίθεται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά και στη γεωγραφική και νομική πραγματικότητα της Μεσογείου.

Κατά τον υπουργό, η συγκεκριμένη κίνηση συνιστά μία ακόμη ένδειξη της τουρκικής μεθόδευσης. Ο ίδιος εκφράζει ανησυχία για τις ευρύτερες συνέπειες που μπορεί να επιφέρει η αυξημένη επιρροή της ‘Αγκυρας στη Βεγγάζη. Επισημαίνει, ειδικότερα, ότι η τουρκική διείσδυση στην περιοχή πρέπει να προκαλεί προβληματισμό τόσο για την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου όσο και για τις επιπτώσεις σε άλλα πεδία, όπως οι μεταναστευτικές ροές.

Από την άλλη πλευρά, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας αναφέρεται στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, την οποία υπέγραψε ο ίδιος όταν υπηρετούσε στο υπουργείο Εξωτερικών.

Την αποκαλεί «έμπρακτη εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας» και «πολύτιμο κεκτημένο για την Πατρίδα μας και την Ανατολική Μεσόγειο». Σε αντιδιαστολή, κάνει λόγο για τον γεωγραφικό και νομικό παραλογισμό που χαρακτηρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Απαντώντας για την επικείμενη έναρξη ερευνών σχετικά με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, αλλά και για το ενδεχόμενο νέας κρίσης με την ‘Αγκυρα και την ετοιμότητα για την προστασία των ερευνητικών πλοίων, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας υπογράμμισε οτι «το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας». Πρόσθεσε ότι ελπίζει το έργο να μην απασχολήσει στη συνέχεια το υπουργείο.

Όπως διευκρινίζει, η μόνη εξαίρεση αφορά την έκδοση NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, έπειτα από εισήγηση της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).

Σε ερώτηση αν η προώθηση του επίμαχου τουρκικού νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» βάζει τέλος στα «ήρεμα νερά», ο κ. Δένδιας εξέφρασε προβληματισμό για τη συνεχή διεύρυνση των παράνομων τουρκικών απαιτήσεων. Παράλληλα, περιέγραψε το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως προσέγγιση που συναγωνίζεται «σε νομικό και γεωγραφικό παραλογισμό το τουρκολιβυκό μνημόνιο».

Παράλληλα, τονίζει πως η εθνική νομοθεσία δεν μπορεί να διαμορφώσει συνθήκες αντίθετες με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Χαρακτηρίζει, ωστόσο, την τουρκική θέση πρόκληση τόσο για τη διεθνή κοινότητα όσο και για την κοινή λογική: όπως εξηγεί, επιχειρεί να παρουσιάσει ελληνικά νησιά και θαλάσσιες ζώνες ως περιοχές τουρκικών διεκδικήσεων, με την προσδοκία ότι θα μπορούσε να επιβληθεί η αποδοχή τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, διατυπώνει ξεκάθαρα τη θέση της Ελλάδας: «Η Ελλάδα είναι αδύνατον να αποδεχθεί ακρωτηριασμό εθνικής κυριαρχίας και απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων». Παράλληλα, συνδέει τη στάση αυτή με τη μεταρρύθμιση «Ατζέντα 2030», εξηγώντας ότι ένας από τους λόγους για την προώθησή της ήταν να έχει η χώρα τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει κάθε πρόκληση.

Ο Νίκος Δένδιας δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην αποτρεπτική ικανότητα των Ενόπλων Δυνάμεων και σημειώνει χαρακτηριστικά ότι «Ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις σημαίνει αξιόπιστη αποτροπή». Όπως επισημαίνει, αυτό επιτρέπει στην Ελλάδα να ενεργεί με αυτοπεποίθηση και να αντιμετωπίζει αποφασιστικά τις προκλήσεις.

Ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι η υλοποίηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του αντιαεροπορικού και αντι-drone θόλου, έχει ήδη ξεκινήσει, απαντώντας σε ερώτηση για την εξέλιξή της και τη σύνδεσή της με τη νέα Διοίκηση Μη Επανδρωμένων Συστημάτων. Μέρος των οπλικών συστημάτων του σχεδίου παρουσιάστηκε στους πολίτες στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη. Όπως εξήγησε, πρόκειται για ενιαία αρχιτεκτονική συστημάτων που θα σχηματίζει διαδοχικά επίπεδα προστασίας πάνω από την ελληνική επικράτεια, υπό κοινή διοίκηση και έλεγχο. Η πλήρης επιχειρησιακή λειτουργία προβλέπεται σε 34 μήνες, ενώ τα επιμέρους συστήματα θα παραδίδονται σταδιακά.

Ο υπουργός υπογραμμίζει πως το βασικό στοιχείο του σχεδίου δεν είναι η αγορά ξεχωριστών οπλικών συστημάτων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτά εντάσσονται σε μια συνολική αρχιτεκτονική. «Σημαντικότερο από κάθε μεμονωμένο σύστημα είναι η αρχιτεκτονική του θόλου». Παράλληλα, χαρακτηρίζει σημαντική την απόκτηση τεχνογνωσίας και σημειώνει ότι η εγχώρια αμυντική βιομηχανία θα έχει συμμετοχή τουλάχιστον 25%.

Για τη λογική του προγράμματος, επισημαίνει: «Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι ένα ακόμη όπλο που αγοράζουμε από το ράφι, αλλά ένα δικτυοκεντρικό πλέγμα που διασυνδέει τα νέα συστήματα με όσα ήδη διαθέτουμε». Παρουσιάζοντας τη διάταξη, αναφέρει ότι το David’s Sling θα καλύπτει την εξωτερική ζώνη, με αποστολή την αναχαίτιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων Κρουζ μεγάλου βεληνεκούς. Το Barak MX θα αναπτυχθεί στη μεσαία ζώνη, ενώ το Spyder θα καλύπτει τη μικρή και τη μεσαία· τα δύο τελευταία θα αντικαταστήσουν παλαιότερα συστήματα. Ο κ. Δένδιας αναδεικνύει επίσης τη σημασία των προηγμένων ραντάρ και του εθνικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου, που θα συντονίζει την αρχιτεκτονική. Όπως αναφέρει, «»εγκέφαλος» του συνόλου είναι το εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου». Από αυτό θα συνδέονται τα υπάρχοντα Patriot, τα μαχητικά, οι ναυτικές μονάδες και οι αισθητήρες και των τριών Κλάδων, έως και τη διόπτρα στο κράνος του οπλίτη.

Ο υπουργός χαρακτηρίζει τη διασύνδεση αυτή ως τη μεγάλη μεταβολή που προωθείται στις Ένοπλες Δυνάμεις. «Η χώρα περνά από την παλαιότερη λειτουργία C4I στο C5ISRT», δηλαδή σε ένα ενιαίο σύστημα Διοίκησης, Ελέγχου, Επικοινωνιών, Υπολογιστών, Κυβερνοχώρου, Πληροφοριών, Επιτήρησης, Αναγνώρισης και Στοχοποίησης. Η νέα πλατφόρμα, όπως περιγράφει, θα συγκεντρώνει τα δεδομένα από όλους τους διαθέσιμους αισθητήρες, θα τα επεξεργάζεται και θα τα ιεραρχεί, προτείνοντας τον τρόπο αντιμετώπισης και πραγματοποιώντας στοχοποίηση. Έτσι, οι Ένοπλες Δυνάμεις θα πάψουν να αποτελούν απλώς άθροισμα προσωπικού και οπλικών συστημάτων και θα λειτουργούν ως ενιαίος οργανισμός απέναντι στις σύγχρονες απειλές. Ο κ. Δένδιας αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι η μετάβαση αυτή χρειάζεται χρόνο για να ολοκληρωθεί.

Στο αντι-drone τμήμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στα εγχώρια συστήματα, μαζί με τις τεχνολογίες μη κινητικής αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων. Ως παράδειγμα αναφέρει το «Κένταυρος», που αναπτύχθηκε από τη συνεργασία του ΕΛΚΑΚ με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία και χρησιμοποιείται ήδη στις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού. Επιπλέον, γνωστοποιεί ότι φορητά αντι-drone συστήματα ελληνικής κατασκευής περνούν σε μαζική παραγωγή.

Ερωτηθείς για τα πρώτα απτά αποτελέσματα που θα ενισχύσουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού, μετά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Βοστώνη και την υπογραφή μνημονίου ανάμεσα στο ΕΛΚΑΚ και το MIT Sea Grant Program για τη θαλάσσια ρομποτική, ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε στην πορεία της συνεργασίας. Όπως τόνισε, το MoU για τη στρατηγική συνεργασία αποτελεί το επόμενο στάδιο μιας προσπάθειας που άρχισε πριν από δύο χρόνια, αρχικά με επίκεντρο την εκπαίδευση.

Ο υπουργός διευκρινίζει ότι η συνεργασία έχει ήδη προηγούμενη πορεία. Τον περασμένο Ιούνιο, καθηγητές και ερευνητές του MIT εκπαίδευσαν μαθητές της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, καθώς και μέλη της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας, στη θαλάσσια ρομποτική και στα αυτόνομα συστήματα.

Όπως σημειώνει, το πρόγραμμα εκπαίδευσης περιλάμβανε θεωρητική κατάρτιση, πρακτική εξάσκηση και δοκιμές στη θάλασσα. Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώθηκαν οι βάσεις της μόνιμης συνεργασίας, η οποία επισημοποιήθηκε στη Βοστώνη.

Ο υπουργός αναφέρει ότι το Πολεμικό Ναυτικό έχει ήδη πραγματοποιήσει επιτυχημένες δοκιμές με το μη επανδρωμένο σκάφος Corsair της Saronic, το οποίο χρησιμοποιεί και το Ναυτικό των ΗΠΑ, πέρα από τη συνεργασία στην εκπαίδευση. Όπως σημειώνει, έχει κατατεθεί αίτημα προμήθειας μέσω διακρατικής συμφωνίας, με επιδίωξη την απόκτηση μεγάλου αριθμού σκαφών.

Παράλληλα, υπενθυμίζει την έγκριση από το ΚΥΣΕΑ για την προμήθεια υποβρύχιων οχημάτων ειδικών επιχειρήσεων και διευκρινίζει πως οκτώ θα ναυπηγηθούν στον Σκαραμαγκά.

Για τον Νίκο Δένδια, βασική επιδίωξη δεν είναι μόνο η προμήθεια των συγκεκριμένων συστημάτων, αλλά και η δημιουργία εγχώριας παραγωγικής και σχεδιαστικής δυνατότητας. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, «Να μην περιοριστούμε στα συστήματα που θα αποκτήσουμε, αλλά να αναπτύξουμε την ικανότητα να σχεδιάζουμε και να παράγουμε».

Ορίζοντας το 2030 ως σαφή χρονικό στόχο, υπογραμμίζει ότι «Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: μέχρι το 2030 να είμαστε πρωτοπόροι στην Ευρώπη στην ανάπτυξη αυτόνομων πλατφορμών».

Για την αναθεώρηση του Μακροπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ), εξηγεί πως πρόκειται για πρόγραμμα που αναπροσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες. Η διαδικασία, ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς μια αριθμητική μεταβολή, αλλά αποτυπώνει τις αληθινές προτεραιότητες των Ενόπλων Δυνάμεων, λαμβάνοντας υπόψη τα σημερινά δεδομένα και τις ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές.

Πρώτο στοιχείο που διαμορφώνει τον σχεδιασμό είναι, όπως επισημαίνει, τα συμπεράσματα από τις σύγχρονες πολεμικές αναμετρήσεις. Με αναφορές στον Καύκασο, την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και άλλες περιφερειακές συγκρούσεις, τονίζει ότι φθηνά μέσα έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν ζημιές δισεκατομμυρίων. Ξεχωρίζει τα drones, τα σμήνη τους και τα υποβρύχια μη επανδρωμένα συστήματα, τα οποία χαρακτηρίζει πλέον αιχμή των σύγχρονων επιχειρήσεων.

Επιπλέον, το πεδίο των επιχειρήσεων, όπως σημειώνει, εξελίσσεται σε διακλαδικό περιβάλλον πολλών πεδίων, όπου περιλαμβάνονται το διάστημα, ο κυβερνοχώρος και το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Η τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτόνομα συστήματα, προσθέτει, αλλάζουν σε βάθος τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων.

Αναλύοντας τις επιμέρους μεταβολές στον νέο προγραμματισμό, θέτει ως πρώτο άξονα την άμεση αντιστοίχιση των εξοπλισμών με τη νέα Δομή Δυνάμεων. Στη Γ΄ φάση προβλέπονται αλλαγές, μεταξύ των οποίων η κατάργηση 56 μονάδων και 126 δομών των Ενόπλων Δυνάμεων. Όπως εξηγεί, οι παρεμβάσεις αυτές αποφέρουν εξοικονόμηση 530 εκατομμυρίων ευρώ σε ορίζοντα πενταετίας, ενώ άλλα 600 εκατομμύρια ευρώ προκύπτουν από υλικό με χαμηλότερη επιχειρησιακή αξία.

Ο υπουργός τονίζει τη σημασία της μείωσης των δαπανών και αντιπαραβάλλει τα περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ που κοστίζει ετησίως η λειτουργία μιας φρεγάτας FDI με τα 7,3 εκατομμύρια ευρώ για μια παλαιότερη φρεγάτα που αποσύρεται. Πρόθεση του υπουργείου, όπως αναφέρει, είναι να διοχετευθούν ξανά οι εξοικονομήσεις στις ανάγκες που υπάρχουν, με έμφαση στις αποδοχές του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ως δεύτερη προτεραιότητα θέτει τη διαμόρφωση της αρχιτεκτονικής των Ενόπλων Δυνάμεων στο διάστημα. Το σχέδιο προβλέπει γεωστατικό δορυφόρο στρατιωτικών προδιαγραφών, τρεις δορυφόρους μέσης τροχιάς στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος IRIS και δορυφόρους ραντάρ, σε συνεργασία με την Πολωνία.

Ο υπουργός κάνει λόγο για ιστορική αναβάθμιση των δυνατοτήτων της χώρας, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας μας, θα διαθέτουμε ικανότητα διαστημικής παρουσίας», με εθνικό έλεγχο των επικοινωνιών και αστερισμό φωτογραφικών μικροδορυφόρων. Παράλληλα, ανακοινώνει ότι η Διοίκηση Διαστήματος αναμένεται να εγκαινιαστεί μέσα στον Δεκέμβριο.

Τρίτος άξονας είναι η ιεράρχηση συγκεκριμένων εξοπλιστικών προγραμμάτων, με αρχή την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Στη συνέχεια περιλαμβάνονται τα μαχητικά F-35, με τις πρώτες παραδόσεις να αναμένονται το 2028 μαζί με τα πιο σύγχρονα όπλα, καθώς και η αναβάθμιση 83 F-16 στο επίπεδο Viper.

Για τον εκσυγχρονισμό του Πολεμικού Ναυτικού, ο κ. Δένδιας αναφέρεται στην παράδοση δύο ακόμη φρεγατών FDI μέσα στο 2026, στην αρχική προμήθεια δύο φρεγατών FREMM τύπου Bergamini και στον σχεδιασμό για δύο επιπλέον. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη την απόκτηση 2+2 ναρκοθηρευτικών και την αναβάθμιση των φρεγατών MEKO. Παράλληλα, στα εξοπλιστικά εντάσσονται τα μεταγωγικά αεροσκάφη C-390, πύραυλοι για τα ελικόπτερα Apache, πρόσθετα συστήματα V-BAT και HERON, καθώς και υποβρύχιες πλατφόρμες. Τέταρτος και καθοριστικός άξονας, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι η εγχώρια αμυντική βιομηχανία και το οικοσύστημα καινοτομίας. Διευκρινίζει ότι η συμμετοχή του εγχώριου οικοσυστήματος, με ελάχιστο ποσοστό 25%, θα ισχύει ως κανόνας και ότι η πρόβλεψη αυτή θα θεσμοθετηθεί.

Στόχος, όπως διευκρινίζει, δεν είναι η Ελλάδα να περιορίζεται στην προμήθεια οπλικών συστημάτων. Επιδίωξη είναι να αναπτυχθεί στη χώρα ισχυρή παραγωγική βάση, με δυνατότητα εξαγωγών τόσο προς την Ευρώπη όσο και προς τη Μέση Ανατολή.

Αναφερόμενος στις εξοπλιστικές προτεραιότητες, ο κ. Δένδιας τονίζει πως έως το 2030 πρέπει να δοθεί ιδιαίτερα μεγάλη βαρύτητα στην Κυβερνοάμυνα. Όπως εξηγεί, καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ανάγκη έχουν οι νέες δυνατότητες που παρέχει η Τεχνητή Νοημοσύνη σε έναν εν δυνάμει αντίπαλο.

Για τις πολιτικές εξελίξεις, ο κ. Δένδιας κλήθηκε να απαντήσει αν η Νέα Δημοκρατία έχει εκλογικό πήχη και αν επιδιώκει την αυτοδυναμία. Απέρριψε την ύπαρξη συγκεκριμένου αριθμητικού στόχου και διευκρίνισε ότι δεν έχει αναφερθεί ποτέ σε «πήχη» ή σε ορισμένο ποσοστό.

Ως ξεκάθαρη πολιτική επιδίωξη, τόσο στο πρόσφατο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας όσο και σε κομματικές εκδηλώσεις, έχει παρουσιάσει την αυτοδυναμία ως προγραμματική θέση του κόμματος.

Με βάση αυτή τη θέση, σημειώνει ότι η Νέα Δημοκρατία πρέπει να ζητήσει από τον ελληνικό λαό εντολή για την υλοποίηση συγκεκριμένου προγράμματος. Αυτό, όπως τονίζει, θα έχει σαφές ιδεολογικό πλαίσιο και οριοθετημένο χρονικό ορίζοντα.

Εξέφρασε ακόμη την ικανοποίησή του για όσα δήλωσε πρόσφατα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, υπενθυμίζοντας την επισήμανσή του ότι «η αυτοδυναμία είναι μονόδρομος».

Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο μετεκλογικών συνεργασιών, με αφορμή και τις δημοσκοπήσεις, καθώς και για το αν η Νέα Δημοκρατία θα έπρεπε να συζητά περισσότερο το θέμα, ο κ. Δένδιας έκρινε ότι είναι πρόωρη μια τέτοια συζήτηση. Εκτίμησε επίσης πως αυτή αποδυναμώνει την καθαρή πολιτική πρόταση του κόμματος προς την ελληνική κοινωνία. Επανέλαβε ουσιαστικά την άποψή του ότι κύριος στόχος της Νέας Δημοκρατίας είναι να ανανεώσει τη λαϊκή εντολή, με βάση το πρόγραμμά της.

Σε ερώτηση για τον Αντώνη Σαμαρά, ο υπουργός επανέλαβε όσα έχει υποστηρίξει και στο παρελθόν, επισημαίνοντας ότι, ως πρώην πρωθυπουργός, «νομιμοποιείται και δικαιούται να έχει τις απόψεις του».