Πολεμικό Ναυτικό: Το Αρχηγείο Στόλου στέλνει σήμα κινδύνου – Σοβαρές καταγγελίες και εξόχως ανησυχητική κατάσταση με το προσωπικό

Το έγγραφο της Ένωσης Στρατιωτικών Περιφερειακής Ενότητας Νήσων Περιφέρειας Αττικής:

ΘΕΜΑ: Παραιτήσεις στο Πολεμικό Ναυτικό το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026

ΣΧΕΤ.: α. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 072/2023 έγγραφό μας

β. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 006/2024 έγγραφό μας

γ. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 035/2024 έγγραφό μας

δ. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 045/2024 έγγραφό μας

ε. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 046/2024 έγγραφό μας

στ. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 002/2025 έγγραφό μας

ζ. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 020/2025 έγγραφό μας

η. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 044/2025 έγγραφό μας

θ. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 009/2026 έγγραφό μας

ι. Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 021/2026 έγγραφό μας

Για το Πολεμικό Ναυτικό, η «μετάβαση των ΕΔ στη νέα εποχή» συνοδεύεται από μια πορεία που προκαλεί απογοήτευση, ανησυχία και αγανάκτηση. Η λεγόμενη αναβάθμιση, η οποία στην πράξη συνεπάγεται υποβάθμιση, μοιάζει να εξυπηρετεί διαφορετικό σχεδιασμό αντί να οδηγεί στο μικρότερο αλλά ισχυρότερο Ναυτικό που έχει εξαγγελθεί. Πλέον φαίνεται ξεκάθαρα πως οι εξελίξεις στο ΠΝ, και κυρίως η απουσία αντίδρασης, επαληθεύουν τη «λεπτομέρεια» των «Οδικών Χαρτών»: οι ΕΔ πρέπει να περιορίζονται σε όσα μπορούμε να στηρίξουμε οικονομικά και δημογραφικά. Η συρρίκνωση είναι δραματική και εξελίσσεται μπροστά μας· ίσως για πρώτη φορά στα χρονικά συνοδεύεται από επίσημες παρεμβάσεις κρίσιμων Διοικήσεων του ΠΝ, ενώ επιβεβαιώνει όσα έχει επανειλημμένα επισημάνει η ΠΟΕΣ. Στο πλαίσιο της «αναδιάρθρωσης» εντάσσεται, μεταξύ άλλων, η αγωνιώδης προσπάθεια να αποτραπεί νέα χρεωκοπία πριν από τις εκλογές.

Με αυτή την οπτική, όσα εδώ και μήνες προβάλλονται ως ανάγκη «εξορθολογισμού των ΕΔ» και «εξοικονόμησης πόρων», μαζί με τις ευθείες καταγγελίες για κακοδιαχείριση και τα προβλήματα που υποτίθεται ότι απαιτούν άμεσες μεταρρυθμίσεις, μοιάζουν να ξεδιπλώνουν σταδιακά τον πραγματικό στόχο: την ιδιωτικοποίηση των ΕΔ, με το ΠΝ να έχει εκ των πραγμάτων εξέχοντα ρόλο. Ωστόσο, οι γρήγορες αλλαγές δεν φαίνεται να φέρνουν τα θετικά αποτελέσματα που υπόσχονταν οι σχεδιασμοί. Έτσι, ενισχύεται η γενική αίσθηση ότι απειλείται άμεσα το Πολεμικό Ναυτικό μιας χώρας με ναυτική παρουσία και παράδοση σε παγκόσμιο επίπεδο, το οποίο φαίνεται να έχει κριθεί υπερβολικά δαπανηρό για να διατηρηθεί — τουλάχιστον με τη σημερινή σχεδόν πλήρως αυτόνομη μορφή του.

Στοχοποίηση του Πολεμικού Ναυτικού

Δεν πιστεύουμε ότι είναι συμπτωματικό πως, μέσα στον ευρύτερο μεταρρυθμιστικό αρμαγεδδόνα, οι παρεμβάσεις που εφαρμόζονται σε όλα τα επίπεδα φαίνεται να πλήττουν κυρίως το ΠΝ και μάλιστα με επιθετικό τρόπο. Τα δύο μεγαλύτερα «θύματα» μοιάζουν να είναι ο Στόλος και η Υποστήριξή του, με το προσωπικό να βρίσκεται στο επίκεντρο της «επίθεσης»:

Το προσωπικό του Στόλου έχει υποστεί, σε σύγκριση με στρατιωτικούς άλλων Κλάδων, δυσανάλογη μείωση εισοδήματος.
Το προσωπικό του ΠΝ είναι το μόνο που δεν λαμβάνει αποζημιώσεις για αποστολές στις οποίες συμμετέχει υποστηρίζοντας τον Στόλο.
Στον Στόλο οι αποζημιώσεις μειώνονται επανειλημμένα, ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας αποστολής.
Από το προσωπικό του Στόλου ζητήθηκε αποκλειστικά να επιστρέψει αναδρομικά χρήματα που είχε λάβει για σίτιση σε αποστολές.
Η αποζημίωση για τα πλεύσιμα του Στόλου θεσπίστηκε, κατ’ εξαίρεση από ό,τι ισχύει στις υπόλοιπες ΕΔ, ως εισόδημα. Μετά τις αντιδράσεις μας επανήλθε, όμως το εισόδημα ενισχύθηκε τεχνητά με το «επίδομα στόλου», με αποτέλεσμα να αλλάξει ξανά φορολογική κατηγορία.
Ακόμη και στην περίπτωση της υφαρπαγής περιουσιακών στοιχείων, στο επίκεντρο της «αξιοποίησης» βρίσκεται κατά «προτεραιότητα» η πρώην περιουσία του ΠΝ: το τ. Ναυτοδικείο Πειραιά και το παλαιό Υπουργείο Ναυτικών στην Πλατεία Κλαυθμώνος. Παράλληλα, είναι γνωστό ότι ενδιαφέρον υπάρχει και για το ΝΝΠ, τη ΣΝΔ, το Κέντρο Εκπαίδευσης Πόρου και τις εγκαταστάσεις στον Βοτανικό.
Η κατάργηση του Ταμείου Εθνικού Στόλου επιβαρύνει επίσης την καθημερινή εργασία στα πλοία, καθώς περιορίζεται η πολύτιμη ρευστότητα που προσέφερε το Ταμείο.

Δεν πρόκειται για «σημεία των καιρών», αλλά για σημάδια ότι ο σχεδιασμός έχει ήδη αποτύχει. Έτσι, βλέπουμε να συντελείται με εντελώς κυνικό τρόπο ο «κανιβαλισμός» των υποδομών του ΠΝ, στο πλαίσιο της προσπάθειας για έμμεση ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών που ήδη παρέχονται. Παρά τις συντονισμένες επικοινωνιακές κινήσεις που επιχειρούν να εμφανίσουν ενδιαφέρον, κυρίως για τον Στόλο, η αύξηση των παραιτήσεων σε όλους τους βαθμούς και τις προελεύσεις, για διαφορετικούς και προφανείς λόγους, δείχνει ότι το πρόβλημα είναι ευρύτερο και συνολικό. Όπως θα εξηγήσουμε στη συνέχεια, οι παραιτήσεις βρίσκονται στον πυρήνα αυτού του σχεδιασμού· κατά συνέπεια, η συνεχής επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και οι έμμεσες «επιθέσεις» στο προσωπικό μοιάζουν αναπόφευκτες.

Δεν είναι δικό μας συμπέρασμα, αλλά προκύπτει ευθέως από τα στοιχεία: το ΠΝ βρίσκεται όχι απλώς στο μάτι του κυκλώνα, αλλά μέσα σε μια τέλεια καταιγίδα:

Τα νέα στελέχη αποχωρούν, από ΕΠΟΠ μέχρι νέους ηλικιακά αξιωματικούς και υπαξιωματικούς.
Οι σχολές του ΠΝ βρίσκονται σε πλήρη απαξίωση, όπως δείχνουν τα κενά στις θέσεις των εισακτέων, φαινόμενο που καταγράφεται και στις κατατάξεις ΕΠΟΠ.
Αρκετοί από τους σπουδαστές που έχουν απομείνει είτε παραιτούνται είτε μετακινούνται σε άλλη σχολή μέσω του 10%, ενώ δεν διαφαίνεται λύση στον ορίζοντα.

Το Ναυτικό που έχει εξαγγελθεί, μικρότερο σε μέγεθος αλλά ισχυρότερο, θα αντιμετωπίσει σαφές πρόβλημα (α)συνέχειας και, όπως μάθαμε πρόσφατα, στελέχωσης. Όπως θα παρουσιάσουμε παρακάτω, χάνονται ουσιαστικά οι ενδιάμεσες τάξεις, οι οποίες έχουν μεταξύ άλλων την ευθύνη να εκπαιδεύουν τους νεότερους. Παράλληλα, αποχωρούν παλαιότεροι αξιωματικοί ΑΣΣΥ (ΑΣΜΥ), επιδιώκοντας να περιορίσουν τις συνέπειες των επικείμενων αλλαγών στο εφάπαξ, με αποτέλεσμα τα Συνεργεία να στερούνται πολύτιμη τεχνογνωσία που χάνεται. Η συνολική εικόνα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από την κατάργηση του θεσμού του ναύτη, του παλαιότερου και πιο παραδοσιακού.

ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Με βάση όλα τα νέα δεδομένα, ακόμη και την κατάργηση της θητείας στο ΠΝ, εκτιμούμε ότι τα στοιχεία που ακολουθούν για τις παραιτήσεις από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2026 θα επιχειρηθεί να ερμηνευτούν λανθασμένα. Χρειάζεται, ωστόσο, υπομονή, καθώς η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη από όσο θα φανεί αρχικά:

Προέλευση Ιαν-Σεπ 2026 Ιαν-Σεπ 2025 Μεταβολή
Αξιωματικοί ΑΣΕΙ 49 67 -26,7%
Αξιωματικοί ΑΣΣΥ 65 34 +91,2%
Αξιωματικοί ΕΜΘ κλπ 44 69 – 36,2%
Ανθυπασπιστές 19 15 + 26,7%
Υπαξιωματικοί 9 28 – 67,9%
ΕΠΟΠ 68 60 + 13,3%
Σύνολο 254 273 – 7 %

Οι συνολικοί αριθμοί δείχνουν ότι οι παραιτήσεις μειώθηκαν κατά 7%. Θα μπορούσε πράγματι να έχει αντιστραφεί η τάση; Η απάντηση, δυστυχώς για όλους, είναι ένα ηχηρό και κατηγορηματικό όχι. Αυτό φαίνεται ήδη από τη σύγκριση δύο ιδιαίτερα σοβαρών εγγράφων του Αρχηγείου Στόλου:

α. Τον Ιούνιο του 2023, το Αρχηγείο Στόλου είχε απευθυνθεί στο ΓΕΝ για τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετώπιζε ήδη ο Στόλος, επιχειρώντας να εκτιμήσει την εξέλιξή τους και εισηγούμενο μέτρα αντιμετώπισης.

β. Τον Σεπτέμβριο του 2026, το Αρχηγείο Στόλου παρουσίασε την εικόνα της εποχής, όχι πλέον με προειδοποίηση όπως στο προηγούμενο έγγραφο, αλλά κηρύσσοντας γενικό συναγερμό και περιγράφοντας έναν πραγματικό εφιάλτη.

Στο διάστημα των τριών ετών που μεσολάβησε, παροπλίστηκε μεγάλος αριθμός πλοίων και, θεωρητικά, τα πληρώματα όσων απέμειναν ενισχύθηκαν. Παρ’ όλα αυτά, το Αρχηγείο εισηγείται πλέον να εξεταστούν λύσεις για την περαιτέρω ενδυνάμωσή τους με προσωπικό που, τουλάχιστον θεωρητικά, είχε ολοκληρώσει τη θητεία του στον Στόλο. Ξεχωρίζει ότι πρόκειται για στελέχη από τις προελεύσεις που ο ΥΕΘΑ χαρακτήριζε κατά καιρούς «πλεονασματικών» και «καρκινωμάτων», αναρωτώμενος δημόσια «τι να τους κάνει (τόσους πολλούς)»: αξιωματικούς προερχόμενους από τη ΣΜΥΝ και, σε μικρότερο βαθμό, από τους ΕΜΘ. Στα παραπάνω προστίθεται ο γενικός συναγερμός που εξέπεμψε πριν από εβδομάδες ο Ναύσταθμος Σαλαμίνος, καθώς βρίσκεται μπροστά σε αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεών του εξαιτίας της αυξανόμενης υποστελέχωσης, την οποία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει. Τονίζουμε ότι στην υποστελέχωση συνυπολογίζονται όχι μόνο οι ελλείψεις στρατιωτικών, αλλά και η κατάργηση της θητείας στο ΠΝ, όπως αναφέρεται ρητά. Τα δεδομένα αυτά πρέπει να εξεταστούν μαζί, όπως δείχνει το αποτέλεσμα, και επιβεβαιώνουν όσα θα αναλυθούν παρακάτω.

Η εξέταση των ποιοτικών στοιχείων δείχνει πως οι παραιτήσεις έχουν πλέον εξελιχθεί σε σοβαρότερο πρόβλημα και κινούνται σε επίπεδα υψηλότερα από όσα γνωρίζαμε έως τώρα, κάτι που δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την αντιμετώπισή τους. Παραμένει, όμως, το ερώτημα αν υπάρχει πρόθεση να αντιμετωπιστούν· παρακάτω θα δοθεί απάντηση με στοιχεία. Πριν από αυτό, χρειάζεται μια διπλή αναδρομή: να συγκριθεί η φετινή εικόνα των παραιτήσεων τόσο με τα προηγούμενα 12 χρόνια όσο και με τον αριθμό όσων εισάγονται στις στρατιωτικές σχολές του ΠΝ:

Πίνακας Α: Παραιτήσεις ανά έτος από το 2014 έως το 2026

Έτος Ανώτεροι Αξιωματικοί (ΣΝΔ) Νέοι Αξιωματικοί (ΣΝΔ)** Αξιωματικοί (ΤΥ/ΔΥ) Ανθυπασπιστές Υπαξιωματικοί ΕΠΟΠ – ΣΥΝΟΛΟ
2026* 28 21 109 19 9 68 254
2025 36 59 138 15 33 72 353
2024 24 59 93 26 34 55 291
2023 22 40 61 13 17 28 181
2022 8 13 25 18 4 42 110
2021 9 6 27 11 15 8 76
2020 16 8 15 15 4 24 82
2019 17 11 20 13 4 22 87
2018 6 6 22 5 8 5 52
2017 15 12 8 21 8 6 70
2016 18 6 35 30 14 5 108
2015 21 2 21 10 5 4 63
2014 23 10 36 2 7 3 81
ΣΥΝΟΛΟ 243 253 610 198 162 342* 1.808*
*: Μέχρι την 30/9/2026

**: Για την ηλικιακή αντιστοίχιση, στον υπολογισμό περιλαμβάνεται και ο βαθμός του Πλωτάρχη.

***: Εξαιρούνται οι αλλαγές σωματικής κατάστασης νεοπροσληφθέντων ΕΠΟΠ.

Πίνακας Β: Παραιτήσεις από τις εκλογές του 2023 έως σήμερα

Έτος Ανώτεροι Αξιωματικοί (ΣΝΔ) Νέοι Αξιωματικοί (ΣΝΔ)* Αξιωματικοί (Ε) Ανθυπασπιστές Υπαξιωματικοί ΕΠΟΠ ΣΥΝΟΛΟ
Ιουλ 2023
έως

Σεπ 2026

107 169 358 67 87 375** 1.163
*: Για την ηλικιακή αντιστοίχιση, στον υπολογισμό περιλαμβάνεται και ο βαθμός του Πλωτάρχη.

**: Στον αριθμό περιλαμβάνονται όσοι απολύθηκαν λόγω αλλαγής σωματικής κατάστασης έως τις 30/9/26.

Η επεξεργασία των παραπάνω στοιχείων οδηγεί στα ακόλουθα συμπεράσματα:

α. Για την περίοδο των «μεταρρυθμίσεων και της μέριμνας», από τις εκλογές του 2023 έως τις 30/9/26:

Οι εννέα μήνες που έχουν καταγραφεί μέσα στο τρέχον έτος κατατάσσουν ήδη το 2026 στην τρίτη θέση του συνολικού πίνακα, παρότι τα υπόλοιπα έτη περιλαμβάνονται με πλήρη στοιχεία. Εκτιμούμε ως βέβαιο ότι θα ξεπεραστεί και η δεύτερη θέση.
Από τους 169 νέους αξιωματικούς των ΑΣΕΙ, στους οποίους υπολογίζεται και ο βαθμός του Πλωτάρχη, οι 52 παραιτήθηκαν με αποζημίωση. Πρόκειται δηλαδή για έναν στους τρεις, με έως και 10 χρόνια υπηρεσίας.
Μόνο για το 2026, οι παραιτηθέντες προερχόμενοι από τη ΣΜΥΝ ήταν 65 αξιωματικοί, 11 Ανθυπασπιστές και 9 υπαξιωματικοί. Συνολικά πρόκειται για 85 αποφοίτους, με τους υπαξιωματικούς να έχουν 9 έως 15 χρόνια υπηρεσίας.
Για το 2025, από τη ΣΜΥΝ προέρχονταν 53 αξιωματικοί, 7 Ανθυπασπιστές και 31 υπαξιωματικοί, δηλαδή συνολικά 91 απόφοιτοι. Οι υπαξιωματικοί είχαν υπηρετήσει από 7 έως 15 χρόνια.
Το 2024 καταγράφηκαν 30 αξιωματικοί, 13 Ανθυπασπιστές και 22 υπαξιωματικοί προέλευσης ΣΜΥΝ, με το σύνολο των αποφοίτων να ανέρχεται σε 65. Οι υπαξιωματικοί είχαν 7 έως 15 έτη υπηρεσίας.
Από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο του 2023 σημειώθηκαν 122 παραιτήσεις. Ανάμεσα στα στελέχη προέλευσης υπαξιωματικών ήταν 20 αξιωματικοί της ΣΜΥΝ, 7 από τους συνολικά 10 Ανθυπασπιστές της ΣΜΥΝ, και οι 11 υπαξιωματικοί της ΣΜΥΝ, καθώς και 11 ΕΠΟΠ. Έτσι, οι απόφοιτοι ΣΜΥΝ ήταν συνολικά 38, με τους υπαξιωματικούς να έχουν 7 έως 15 έτη υπηρεσίας.
Στα στοιχεία αυτά προστίθενται 160 νεοπροσληφθέντες ΕΠΟΠ, οι οποίοι απολύθηκαν μέσω της αλλαγής κατάστασης υγείας, που λειτούργησε ως έμμεση παραίτηση.
Ειδικά στη ΣΜΥΝ, στις 103 θέσεις που έμειναν κενές στις φετινές πανελλαδικές εξετάσεις προστέθηκαν περίπου 30 παραιτήσεις πρωτοετών. Η φετινή τάξη του πρώτου έτους αριθμεί πλέον μόλις 65 Έλληνες σπουδαστές και σπουδάστριες, ενώ αναμένονται προφανώς και άλλες «διαρροές».

Με βάση τα παραπάνω, οι παραιτήσεις από τον Ιούλιο του 2023 έως και τον Σεπτέμβριο του 2026 ανέρχονται στην πραγματικότητα σε 1.968, εκ των οποίων οι ΕΠΟΠ είναι 502. Σημειώνεται ότι το σύνολο αυτό δεν περιλαμβάνει 56 ΕΠΟΠ που απολύθηκαν για λόγους υγείας, σύμφωνα με τα στοιχεία των ετών 2023-25.

β. Η επίδραση των παραιτήσεων

Η εξέταση των βαθμών όσων παραιτήθηκαν αναδεικνύει ότι παραμένουν δύο διακριτές τάσεις. Η πρώτη αφορά παλαιότερα στελέχη, τα οποία βρίσκονται προς το τέλος της σταδιοδρομίας τους. Μεταξύ αυτών υπάρχουν αρκετοί που δεν αντέχουν να ολοκληρώσουν «τα τελευταία «μέτρα» και τελικά επωμίζονται την οικονομική απώλεια των τελευταίων ετών, μια παράμετρος που συστηματικά υποβαθμίζεται.

Η δεύτερη και σαφώς σημαντικότερη όξυνση αφορά κυρίως τους βαθμούς του Ανθυποπλοιάρχου και του Υποπλοιάρχου για τους αξιωματικούς ΑΣΕΙ και ΑΣΜΥ, καθώς και του Αρχικελευστή και του Επικελευστή για τους υπαξιωματικούς ΑΣΜΥ. Πρόκειται για νέους ανθρώπους, στους οποίους απομένει το μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας τους, όμως αρκετοί δεν καταφέρνουν να φτάσουν «τα τελευταία μέτρα» έως τη μονιμοποίηση και προτιμούν να λάβουν αποζημίωση ή, στην περίπτωση των ΕΠΟΠ, να αλλάξουν σωματική κατάσταση. Παρότι οι λόγοι και η αφετηρία της μειωμένης διάθεσης για σταδιοδρομία στο ΠΝ διαφέρουν, η εξάντληση και η κατάληξη είναι ίδιες για τα νεότερα και τα παλαιότερα στελέχη.

Τα στοιχεία αυτά τεκμηριώνουν ξανά το δραματικό δεδομένο που έχουμε επισημάνει επανειλημμένα: το ΠΝ χάνει ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό από:

Τα νέα στελέχη, των οποίων η αντοχή και ο ενθουσιασμός είναι βασικά στοιχεία για την ενίσχυση του Στόλου.
Τις ενδιάμεσες βαθμίδες, που έχουν αναλάβει ήδη την εκπαίδευση των νεοεισερχόμενων στον Στόλο, με συνέπεια να χάνεται η εκπαίδευση που παρεχόταν μέχρι τότε και η τεχνογνωσία που είχε αποκτηθεί.
Το έμπειρο προσωπικό, το οποίο, αφού ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις του στον Στόλο, μπορεί να στελεχώσει υπηρεσίες στην ξηρά και κυρίως στον τομέα της Υποστήριξης, δηλαδή τα συνεργεία του Ναυστάθμου και το σύστημα εφοδιασμού, με αντίκτυπο στην ικανότητα αυτοεπισκευής.

Πίνακας Γ: Οι εισακτέοι στη ΣΝΔ και τη ΣΜΥΝ ανά έτος, από το 2010 έως το 2026*

Έτος　 Εισακτέοι ΣΝΔ (Μάχιμοι)　Εισακτέοι ΣΝΔ (Μ)　Εισακτέοι ΣΜΥΝ
2026　43　19　97
2025　41　17　133
2024　23　4　133
2023　50　20　163
2022　45　25　186
2021　40　20　124
2020　23　11　75
2019　23　11　75
2018　23　11　75
2017　23　11　75
2016　23　11　97
2015　23　11　75
2014　23　11　75
2013　23　11　75
2012　31　15　108
2011　39　19　121
2010　46　21　134
ΣΥΝΟΛΟ　542　248　1821
*: Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν από το διαδίκτυο.

Η αντιπαραβολή των παραιτήσεων με τις εισαγωγές στις σχολές του ΠΝ αποκαλύπτει και μια ακόμη πιο ανησυχητική διάσταση: με βάση τα έτη υπηρεσίας που αντιστοιχούν σε κάθε βαθμό, πολλοί από όσους αποχωρούν σήμερα προέρχονται πλέον από τις μικρές «μνημονιακές» σειρές. Αυτός είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο οι παραιτήσεις του 2026 φαίνεται να σημειώνουν καμπή: περιορίζεται η «δεξαμενή» όσων ενδέχεται να παραιτηθούν, τάση που εκτιμάται ότι θα κρατήσει λίγα χρόνια.

Ειδικότερα, προκύπτουν τα ακόλουθα:

Από το 2014 έως τις 30/9/2026 παραιτήθηκαν 496 αξιωματικοί ΑΣΕΙ, από τη ΣΝΔ και τη ΣΣΑΣ. Την ίδια στιγμή, από το 2010, όταν άρχισε η οικονομική κρίση, έως τις 30/9/2026 εισήχθησαν στη ΣΝΔ 542 σπουδαστές, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν σε μία τάξη διαφορά, παρότι μεσολαβούν τέσσερα επιπλέον έτη.
Για την περίοδο από το 2014 έως τις 30/9/2026 εκτιμάται ότι παραιτήθηκαν περίπου 550 στελέχη προέλευσης ΑΣΣΥ (ΑΣΜΥ), με σχεδόν τους μισούς να έχουν αποχωρήσει μέσα στα τελευταία 3,5 χρόνια. Στο διάστημα από το 2010, την έναρξη της οικονομικής κρίσης, μέχρι τις 30/9/2026, οι εισακτέοι ανήλθαν σε 1.821. Δηλαδή, έχει αποχωρήσει σχεδόν το 30%, παρά τα τέσσερα επιπλέον χρόνια, ενώ οι πολυπληθείς σειρές της ΣΜΥΝ ολοκληρώνουν διαδοχικά τη σταδιοδρομία τους και αντικαθίστανται από πολύ μικρότερες. Σημειώνεται πως οι 550 αποχωρήσεις αντιστοιχούν στο σύνολο των εισαχθέντων, όχι των ορκισθέντων, των τεσσάρων τελευταίων ετών, δηλαδή της «Ατζέντας» και των μεταρρυθμίσεων.
Στην ίδια περίοδο, ένας στους τέσσερις που παραιτήθηκαν ήταν ΕΠΟΠ.

γ. Η αποκάλυψη του σχεδιασμού

Η σταθερή συρρίκνωση των ΕΔ, ώστε να μην εκλαμβάνονται ως οικονομικό «βάρος», αποτελεί κεντρική προϋπόθεση των «Οδικών Χαρτών». Τον όρο χρησιμοποίησε ο ΥΕΘΑ στον ιστότοπο capital: «Η Άμυνα παύει να αποτελεί αποκλειστικά βάρος για τον κρατικό προϋπολογισμό». Επομένως, οι παραιτήσεις δεν πρέπει πλέον να εξετάζονται μόνο στο ΠΝ, αλλά συνολικά μέσα σε αυτό το πλαίσιο.

Στο σημείο αυτό προχωρούμε σε μια αποκάλυψη: υπάρχει σχεδιασμός, ο οποίος, απ’ όσο γνωρίζουμε, δεν επιδιώκεται να δημοσιοποιηθεί, σύμφωνα με τον οποίο το Πολεμικό Ναυτικό θα έχει το 2030 ανώτατο όριο 9.000 στελεχών. Ανάλογη πρόβλεψη έχει γίνει, βεβαίως, και για τον Στρατό Ξηράς και την Πολεμική Αεροπορία. Δεν θα δώσουμε επιπλέον αριθμούς, διαβεβαιώνουμε όμως ότι, παρότι απέχουμε ακόμη από τον «στόχο», αυτή η απόσταση είναι «εικονική». Ως το 2031 αναμένεται να αποστρατευθούν πολυάριθμες τάξεις της ΣΜΥΝ, όπως και σειρές ΕΜΘ. Συνεπώς, το προσωπικό θα υποστεί σημαντική μείωση σε σχέση με το σημερινό επίπεδο, όπως ήδη αναμένεται.

Πιστεύουμε ότι αργά ή γρήγορα θα γίνει σαφές πως οι παραιτήσεις δεν είναι δυνατόν να τεθούν υπό έλεγχο. Όσα προαναφέρθηκαν επιβεβαιώνουν την εκτίμηση της ΠΟΕΣ για ολοκληρωτική κατάρρευση της «Ατζέντας 2030». Ας σημειωθεί ότι οι παραιτήσεις από το 2023 μέχρι σήμερα, τόσο ανά προέλευση όσο και συνολικά, ανέρχονται σε 1.163 και ισοδυναμούν με το 50% έως 60% του συνολικού αριθμού από το 2014 μέχρι σήμερα. Παρότι εδώ και χρόνια έχουμε αναδείξει το μέγεθος του προβλήματος, τα μέτρα που εφαρμόζονται στην πράξη ακολουθούν την αντίθετη κατεύθυνση από την αναγκαία. Το στοιχείο αυτό ενισχύει ουσιαστικά το συμπέρασμά μας ότι οι παραιτήσεις πριμοδοτούνται και δεν υπάρχει διάθεση να ανακοπούν, πιθανότατα επειδή προφανώς εξυπηρετεί περισσότερο να «αξιοποιούνται» ως ρυθμιστικό εργαλείο παρά να αντιμετωπίζονται ως ανεξέλεγκτο πρόβλημα μέχρι να επιτευχθεί ο «στόχος». Παράλληλα, θεωρούμε αρκετά πιθανό η πλασματική «μείωση», που αποδίδεται στην πρόσκαιρη συρρίκνωση της «δεξαμενής», να εντείνει το φαινόμενο το επόμενο διάστημα, ώστε να «διασφαλιστεί» η επιθυμητή εξέλιξη.

Επιπλέον, δεν είναι δεδομένο ότι η αυξητική πορεία των παραιτήσεων θα σταματήσει μόλις «επιτευχθεί» το όριο των 9.000 στελεχών. Όπως έχουμε αποκαλύψει και στο παρελθόν, για να γίνουν πιο εύπεπτες και να αποδώσουν οι «μεταρρυθμίσεις», χρειάζεται στο εγγύτερο δυνατό μέλλον να έχουν αποχωρήσει όσο περισσότεροι γίνεται από τους στρατιωτικούς της «προ Ατζέντας» περιόδου. Προϋπόθεση για την «επιτυχία» της «μετάβασης στη νέα εποχή» είναι να μείνουν όσο το δυνατόν λιγότεροι στρατιωτικοί που θυμούνται και μπορούν να ενημερώσουν τους νεότερους ότι στο παρελθόν λάμβαναν αξιοπρεπή εφάπαξ βοηθήματα, διατηρούσαν μετοχική σχέση και είχαν αξιοπρεπή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ενώ κάποτε μπορούσαν να ζήσουν έστω υποφερτά και αξιοπρεπώς με έναν μισθό. Το «δίλημμα» που είναι βέβαιο ότι θα τεθεί έχει χρησιμοποιηθεί πρόσφατα και για το Σώμα Υπαξιωματικών, στο πλαίσιο της δημιουργίας εσωτερικού κοινωνικού αυτοματισμού: «δεν θα αφορά εσάς» (άρα προσποιηθείτε ότι δεν βλέπετε). Γι’ αυτό θεωρούμε εξαιρετικά πιθανό να συνεχιστεί η «πριμοδότηση» των παραιτήσεων και μετά το όριο των 9.000 στελεχών, ώστε οι περισσότεροι «νέοι» να αντικαταστήσουν το «πλεόνασμα» των «παλαιών».

Ωστόσο, εκτιμούμε ότι θα ανακύψει μια σοβαρή αντίφαση: σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η ομαλή «μετάβαση στη νέα εποχή» προϋποθέτει ότι θα υπάρχει δυνατότητα κάλυψης των αριθμητικών κενών που ενδεχομένως δημιουργηθούν. Πώς θα γίνει αυτό, όταν οι οικονομικές δυνατότητες διαρκώς περιορίζονται, οι υποχρεώσεις αυξάνονται και το προσωπικό μειώνεται δραματικά; Δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι ακριβώς αυτός ο συνδυασμός έχει καταστήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις —και ειδικά το Πολεμικό Ναυτικό, ως μέρος των θαλάσσιων επαγγελμάτων της χώρας— μη ελκυστική επαγγελματική επιλογή.

Όσον αφορά τα «τεχνάσματα», όπως οι παραπλανητικές, εξιδανικευμένες διαφημίσεις και οι μεταρρυθμίσεις που εμφανίζονται ως αναβαθμίσεις, έχει ήδη αποδειχθεί ότι δεν παρασύρουν τη νέα γενιά. Αυτός είναι ίσως ο λόγος που τα μέτρα που έχουν ληφθεί απευθύνονται ουσιαστικά σε παιδιά χωρίς άλλη επιλογή, τα οποία αναγκάζονται να σταδιοδρομήσουν στις Ένοπλες Δυνάμεις υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Ο σχεδιασμός αυτός είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει παταγωδώς, το πολύ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Βέβαιη είναι και η αποτυχία της σχεδιαζόμενης ένταξης της ΣΝΔ και της ΣΜΥΝ στη θεωρητική κατεύθυνση των πανελλαδικών εξετάσεων του 2027. Στο ήδη τεράστιο πρόβλημα ότι οι μελλοντικοί κυβερνήτες και Αρχηγοί του ΠΝ θα έχουν εισαχθεί στη ΣΝΔ με μέσο όρο 11, είναι αδιανόητο να προστεθεί ένα ακόμη μεγαλύτερο: για την αντιμετώπιση βλάβης σε μηχανή ή αντλία, αλλά και για την υποτύπωση πορείας, αξιωματικοί και υπαξιωματικοί αντί να διδαχθούν φυσική, ηλεκτροτεχνία και μηχανική ρευστών, θα γνωρίζουν πολιτική οικονομία και κοινωνικές επιστήμες.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η φαινομενική υποχώρηση στις παραιτήσεις δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει περιοριστεί. Αντίθετα, έχει «αναβαθμιστεί» σε ανώτερο επίπεδο και είναι πολύ σοβαρότερο από όσο γνωρίζαμε, όπως δείχνει κυρίως η έλλειψη χαμηλόβαθμων υπαξιωματικών.
Την εικόνα αυτή τεκμηριώνουν τόσο πρόσφατο έγγραφο του Αρχηγείου Στόλου, που διαπιστώνει ότι οι υπαξιωματικοί —ιδίως οι απόφοιτοι ΣΜΥΝ— δεν επαρκούν πλέον, οδηγώντας στην αναζήτηση άλλων λύσεων, παρότι αυτές είχαν κριθεί ακατάλληλες μέσω του Σώματος Υπαξιωματικών, όσο και αντίστοιχο έγγραφο του Ναυστάθμου Σαλαμίνος πριν από λίγες εβδομάδες, το οποίο προειδοποιεί ακόμη και για αδυναμία εκτέλεσης δυνατοτήτων.
Οι εξελίξεις αυτές δικαιώνουν πλήρως τις προειδοποιήσεις της ΠΟΕΣ για σταδιακή ιδιωτικοποίηση των ΕΔ σε επιμέρους πεδία και τομείς, αυτή τη φορά στην επισκευή, τη συντήρηση, τη μέριμνα και τον εφοδιασμό. Η εκχώρηση σε ιδιώτες επιχειρείται να εμφανιστεί ως «αναγκαίο κακό» εξαιτίας των παραιτήσεων, ενώ στην πράξη ενισχύεται αποφασιστικά επειδή δεν αντιμετωπίζεται η αιτία τους. Ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί το κόστος της αλλαγής, ούτε είναι γνωστό αν έχει εγκριθεί από την αρμόδια Διαρκή Επιτροπή, ακόμη και αν περιλαμβάνεται στον προϋπολογισμό.
Από τις παραιτήσεις του τρέχοντος έτους έως τις 30/9, τέσσερις στις πέντε αφορούν προσωπικό προέλευσης υπαξιωματικών, μαζί με τους ΕΠΟΠ, ενώ μία στις τρεις αφορά αποφοίτους ΣΜΥΝ. Παράλληλα, ένας στους τέσσερις είναι ΕΠΟΠ. Το Σώμα Υπαξιωματικών και οι αλλαγές στη σταδιοδρομία προκαλούν συνολική αποδόμηση, επηρεάζοντας και τους αξιωματικούς ΑΣΕΙ.
Για το 2026, μέχρι τις 30/9, πάνω από τους μισούς παραιτηθέντες έχουν αποφοιτήσει από τη ΣΝΔ ή τη ΣΜΥΝ.
Από τους αξιωματικούς προέλευσης ΑΣΕΙ του ΠΝ —ΣΝΔ και ΣΣΑΣ— που παραιτήθηκαν από το 2023 και μετά, ένας στους τρεις επέλεξε να πληρώσει αποζημίωση.
Στο διάστημα του 2026 έως και τις 30/9, ένας στους πέντε παραιτηθέντες προέρχεται από ΑΣΕΙ, ενώ ένας στους τέσσερις είναι αξιωματικός ΑΣΣΥ (ΑΣΜΥ).
Με δεδομένο ότι ένα πλήρωμα φρεγάτας υπολογίζεται πλέον σε περίπου 150 άτομα, ως το τέλος του έτους αναμένεται ουσιαστικά να έχει ξεπεραστεί η απώλεια δύο πληρωμάτων φρεγάτας.
Από το 2014, περίπου το 60% των παραιτήσεων —τόσο συνολικά όσο και ανά προέλευση— καταγράφηκε τα τελευταία 3,5 χρόνια: 1.163 σε σύνολο 1.968. Ιδίως μετά την εξαγγελία της «Ατζέντας 2030» το 2024, και ακόμη περισσότερο μετά την εφαρμογή της, η αυξητική πορεία έγινε σχεδόν γεωμετρική.
Μέσα στην τελευταία 3,5ετία αποχώρησαν 279 απόφοιτοι ΣΜΥΝ, από όλες τις βαθμίδες της μέχρι πρότινος ισχύουσας σταδιοδρομίας. Ο αριθμός τους προσεγγίζει τους εισακτέους των τάξεων του 2027 και του 2028. Από τα 279 στελέχη, τα 111 —τέσσερα στα δέκα— είχαν βαθμό Επικελευστή, Αρχικελευστή ή Ανθυπασπιστή. Επρόκειτο για νέους ανθρώπους στους οποίους θα στηρίζονταν οι επόμενες γενιές του ΠΝ, τόσο για να διαδεχθούν τους παλαιότερους όσο και για να εκπαιδεύσουν τους νεότερους.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ανάληψη ουσιαστικών πρωτοβουλιών χωρίς καθυστέρηση είναι απολύτως αναγκαία. Ως πρώτο σύνολο μέτρων, οι ενέργειες πρέπει να οργανωθούν γύρω από τους ακόλουθους άξονες:

Πρώτο ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί αν οι παραιτήσεις θεωρούνται πράγματι ευκαιρία και γιατί δεν έχουν υιοθετηθεί αντίστοιχα ευνοϊκά μέτρα, όπως η επαναφορά της 25ετίας ή η θέσπιση κινήτρων για πρόωρη αποχώρηση από τις ΕΔ. Δεν είναι δυνατόν οι παραιτήσεις να συνεχίσουν να αντιμετωπίζονται με επικοινωνιακούς χειρισμούς, ώστε να συγκαλυφθούν η κατάρρευση και το συνολικό φιάσκο.
Απαιτείται να ενισχυθούν άμεσα ο Στόλος και ο Ναύσταθμος Σαλαμίνος, αρχικά με γενναία οικονομικά κίνητρα αντίστοιχα προς τις αμοιβές των οικονομικών φορέων. Έτσι θα φανεί, για έναν επιπλέον λόγο, αν υπάρχει πραγματική πρόθεση να ανακοπούν οι παραιτήσεις ή αν επιλέγεται η ανάθεση της συντήρησης και των επισκευών σε ιδιώτες, με τεράστια αύξηση του κόστους. Το σχέδιο πρέπει να δοθεί στη δημοσιότητα, ώστε να είναι εφικτός ο έλεγχος της υλοποίησής του. Για την Ελλάδα, ο Στόλος αποτελεί εθνική υπόθεση.
Χρειάζεται ακόμη να αναβαθμιστεί άμεσα, ουσιαστικά και στην πράξη η ΣΜΥΝ, μαζί με όλες τις ΑΣΜΥ, αντίστοιχα προς τα ΑΣΕΙ. Η ακαδημαϊκή και επαγγελματική εξομοίωση με τους αποφοίτους ΑΕΙ αντίστοιχων ειδικοτήτων πρέπει να είναι πλήρης, χωρίς εξαιρέσεις ή προϋποθέσεις, όπως προβλέπει η πρόταση αντιστοιχίσεων της ΠΟΕΣ.

Να καταρτιστεί ένα βιώσιμο σχέδιο σταδιοδρομίας, με διαδοχικές τοποθετήσεις σε υπηρεσίες του Στόλου και της ξηράς, ώστε να περιοριστεί η εξάντληση από τις συνεχείς αποστολές και την πολυετή παραμονή στον Στόλο. Παράλληλα, απαιτούνται ουσιαστικές παρεμβάσεις μέριμνας σε όλα τα επίπεδα, με επίκεντρο τη στήριξη του προσωπικού: να δημιουργηθεί σχολική μονάδα πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, με νηπιαγωγείο, προνηπιακό τμήμα και παιδικό σταθμό μέσα στον Ναύσταθμο, κεντρικό εστιατόριο για τη σίτιση των στελεχών και κεντρικό Πρατήριο του ΠΟΝ με ωράριο που να συνεχίζεται μετά τη λήξη της εργασίας, καθώς και να θεσπιστεί επίδομα ενοικίου.
Η εξέλιξη των Υπαξιωματικών στους βαθμούς πρέπει να αποκατασταθεί βάσει της πρότασης της ΠΟΕΣ. Αρχικά, ζητείται να ανασταλεί ο ν. 5265/2026, ώστε να αποτιμηθούν οι συνέπειες που έχουν ήδη επέλθει, και να σχεδιαστεί ρεαλιστική μετάβαση σε νέο καθεστώς. Αυτό θα πρέπει να προβλέπει αποκατάσταση των προαγωγών για όλα τα στελέχη, μέσω αδιάβλητων εξετάσεων και διαδικασιών που θα περιλαμβάνουν επιλογή career path, καθώς και αυστηρότατες ποινικές ρήτρες σε περίπτωση παραβίασης.
Με βάση επίσης την πρόταση της ΠΟΕΣ, χρειάζεται να γίνει πιο ευέλικτο το ισχύον πλαίσιο και να καταργηθούν οι παρωχημένες «τιμωρητικές» ρυθμίσεις, ιδίως για περιπτώσεις βαθμολογικής στασιμότητας ή προβλημάτων υγείας, ώστε το προσωπικό να αξιοποιείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Η θητεία στο ΠΝ πρέπει να επανέλθει άμεσα, όπως ίσχυε στο παρελθόν, ώστε να ενισχυθούν κατά προτεραιότητα ο Στόλος και ο Ναύσταθμος Σαλαμίνος.
Να προβλεφθούν ρεαλιστικές αυξήσεις, αντίστοιχες με τις αποζημιώσεις του Εμπορικού Ναυτικού, ώστε τα ταξίδια να αποφέρουν στους εργαζομένους ένα ουσιαστικό ποσό και να μη διοχετεύεται όλο στην Εφορία, μέσω μιας στοχευμένης αύξησης του εισοδήματος, «τόσο, όσο».
Κάθε σχέδιο παρέμβασης στο Μετοχικό Ταμείο Ναυτικού πρέπει να εγκαταλειφθεί, ενώ απαιτείται αποκατάσταση της ζημιάς που έχει ήδη γίνει και απόδοση ευθυνών από τον ΥΕΘΑ σε κάθε υπόλογο, στο πλαίσιο των εποπτικών αρμοδιοτήτων του.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Ανεξάρτητα από τα προαναφερθέντα, και ενώ αμφισβητούμε ότι υπάρχει πρόθεση αντιμετώπισης των προβλημάτων, το ΥΠΕΘΑ οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις στα εξής ερωτήματα:

α. Αν καταρρεύσει ο Ναύσταθμος Σαλαμίνος, με ποιον τρόπο θα καλυφθούν οι υπηρεσίες που σήμερα παρέχει και ποιο θα είναι το κόστος;

β. Με ποιον τρόπο θα αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που καταγράφει το Αρχηγείο Στόλου; Θα αναζητηθούν άραγε λύσεις μεταξύ των «πλεονασματικών καρκινωμάτων», τα οποία κρίθηκαν τιμωρητικά και συλλήβδην ακατάλληλα για περαιτέρω βαθμολογική εξέλιξη;

γ. Πώς εξηγεί το ΥΠΕΘΑ ότι απέτυχαν πλήρως όλα τα μέτρα που θέσπισε, μεταξύ άλλων, για να περιορίσει τις παραιτήσεις; Επιμένει άραγε ο ΥΕΘΑ στον ισχυρισμό περί «έλλειψης αισθήματος εθνικής αποστολής» από το «υποαμειβόμενο» προσωπικό;

δ. Από πού προέκυψε το ανώτατο όριο των 9.000 στελεχών για το ΠΝ; Έχει εγκριθεί από την αρμόδια Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων;

ε. Το Αρχηγείο Στόλου και ο Ναύσταθμος Σαλαμίνος αποδίδουν από κοινού τις αιτίες των προβλημάτων στο Σώμα Υπαξιωματικών και στην κατάργηση της θητείας στο ΠΝ, αναδεικνύοντάς τα ως βασικούς παράγοντες των αρνητικών εξελίξεων μετά την εφαρμογή της «Ατζέντας 2030». Σκοπεύει το ΥΠΕΘΑ να προχωρήσει σε ενέργειες για να διορθώσει τις επιπτώσεις που προκάλεσαν οι παρεμβάσεις του;

στ. Πώς σκοπεύει το ΥΠΕΘΑ να καλύψει για λογαριασμό του Στόλου το οικονομικό κενό που δημιουργήθηκε από την κατάργηση του Ταμείου Εθνικού Στόλου και την απώλεια των περιουσιακών στοιχείων του ΠΝ;

ζ. Ποια μορφή θα έχει το μικρότερο, αλλά ισχυρότερο ΠΝ το 2030, όταν υποτίθεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί η εφαρμογή της περιβόητης «Ατζέντας»;