Βιταμίνη D: 6 σημάδια στα πόδια και το δέρμα που δείχνουν έλλειψη σύμφωνα με ειδικούς

Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την υγεία των οστών, των μυών και του ανοσοποιητικού συστήματος. Ωστόσο, η ανεπάρκειά της είναι ιδιαίτερα συχνή και μπορεί να εκδηλωθεί με συμπτώματα που πολλοί αποδίδουν σε άλλες αιτίες. Μάθετε ποια είναι τα έξι βασικά σημάδια στο δέρμα και τα πόδια που, σύμφωνα με ειδικούς, μπορεί να υποδηλώνουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D.

Βιταμίνη D: Γιατί είναι απαραίτητη και τι προκαλεί η έλλειψή της

Η βιταμίνη D, γνωστή και ως η «βιταμίνη του ήλιου», είναι απαραίτητη για την υγεία του οργανισμού μας. Συμβάλλει στα πάντα: από τη διατήρηση της υγείας των οστών μέχρι την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (NHS), τα ανεπαρκή επίπεδα βιταμίνης D μπορούν να οδηγήσουν σε ραχίτιδα (μεταβολική πάθηση των οστών που προκαλεί αποδυνάμωση του σκελετού, πόνο στα οστά και κινητικά προβλήματα.

Καθώς οι τροφές που περιέχουν τη συγκεκριμένη βιταμίνη είναι περιορισμένες, η κύρια πηγή της είναι η έκθεση στο ηλιακό φως κατά τους ανοιξιάτικους και καλοκαιρινούς μήνες.

Σύμφωνα με ειδικούς, η καθημερινή λήψη συμπληρώματος βιταμίνης D 10 μικρογραμμαρίων μπορεί να είναι ωφέλιμη κατά την περίοδο από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο, ενώ για τις ομάδες υψηλού κινδύνου συνιστάται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Πώς εκδηλώνεται η έλλειψη βιταμίνης D στο σώμα

Η έλλειψη της βιταμίνης μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς τρόπους, ιδιαίτερα στο δέρμα και στα πόδια. Κάτι που μπορεί να φαντάζει ως ένας απλός, συνηθισμένος κνησμός (φαγούρα), στην πραγματικότητα μπορεί να υποδηλώνει ανεπαρκή επίπεδα βιταμίνης D.

Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των ενδείξεων –συμπεριλαμβανομένου ενός συγκεκριμένου μυϊκού συμπτώματος που γίνεται αντιληπτό ακόμη και όταν κάθεστε σε μια καρέκλα– μπορεί να οδηγήσει σε άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπιση.

6 σημάδια στα πόδια και το δέρμα που δείχνουν έλλειψη βιταμίνης D

Έξι βασικοί δείκτες που μαρτυρούν την έλλειψη βιταμίνης D και μπορούν να εκδηλωθούν στο δέρμα και στα πόδια σας είναι οι εξής:

• Καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων
• Φαγούρα στο δέρμα (κνησμός)
• Καταστάσεις που μοιάζουν με έκζεμα
• Θαμπό και ξηρό δέρμα
• Πόνος και αδυναμία στα πόδια
• Υπερβολική εφίδρωση

Καθυστερημένη επούλωση πληγών

Αν έχετε έλλειψη σε βιταμίνη D, ενδέχεται να παρατηρήσετε ότι οι πληγές και τα τραύματα χρειάζονται σημαντικά περισσότερο χρόνο για να επουλωθούν από το φυσιολογικό. Αυτό το θρεπτικό συστατικό είναι καθοριστικό για την ανάπλαση των κυττάρων του δέρματος και τη διαδικασία αποκατάστασης των ιστών.

Επιστημονικές έρευνες έχουν αποκαλύψει ότι η βιταμίνη D υποστηρίζει την παραγωγή απαραίτητων ενώσεων που απαιτούνται για την ανάπτυξη νέου δερματικού ιστού. Όταν τα κοψίματα, οι γρατζουνιές ή οι πληγές αργούν να κλείσουν ή μολύνονται πιο εύκολα, αυτό μπορεί να αποτελεί σημάδι ανεπάρκειας βιταμίνης D, καθώς οι μηχανισμοί αυτοΐασης του οργανισμού υπολειτουργούν.

Το Chemist 4 U (ένα από τα μεγαλύτερα διαδικτυακά φαρμακεία στο Ηνωμένο Βασίλειο) συμβουλεύει: «Αν έχετε μια πληγή που δεν επουλώνεται, επισκεφθείτε τον γιατρό σας. Αν και η έλλειψη βιταμίνης D θα μπορούσε να είναι η αιτία, είναι προτιμότερο να μην κάνετε εικασίες. Η αργή επούλωση πληγών μπορεί επίσης να αποτελεί σύμπτωμα μόλυνσης, κακής κυκλοφορίας του αίματος ή ακόμη και διαβήτη».

Φαγούρα στο δέρμα (κνησμός)

Η έλλειψη βιταμίνης D μπορεί να οδηγήσει σε ξηροδερμία και έντονη φαγούρα, καταστάσεις που ενδέχεται να εξελιχθούν σε δερματικές παθήσεις όπως το έκζεμα ή η ψωρίαση. Αυτό συμβαίνει επειδή η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της υγρασίας και της συνολικής υγείας του δέρματος.

Όπως εξηγούν διατροφολόγοι: «Το ξηρό δέρμα με φαγούρα είναι συχνά σημάδι έλλειψης βιταμίνης D. Δεδομένου ότι η βιταμίνη D συντίθεται μέσω της έκθεσης του δέρματος στον ήλιο και της χοληστερόλης του δέρματος, κατά τους χειμερινούς μήνες –όπου η ηλιοφάνεια είναι μειωμένη– οι άνθρωποι συχνά βιώνουν ξηροδερμία, αποδίδοντάς την λανθασμένα στο κρύο. Ωστόσο, η έλλειψη βιταμίνης D είναι μια πολύ πιο πιθανή αιτία».

Σε σοβαρές περιπτώσεις ανεπάρκειας και εφόσον συντρέχουν άλλοι παράγοντες, μπορεί να αναπτυχθούν αυτοάνοσα νοσήματα όπως το έκζεμα και η ψωρίαση, γι’ αυτό και είναι σημαντικό να εντοπίζονται τα σημάδια νωρίς.

Πώς να αναπληρώσετε τη βιταμίνη D:

• Διατροφή: Καταναλώστε τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D, όπως λιπαρά ψάρια, αυγά και εντόσθια (π.χ. συκώτι).
• Τοπική χρήση: Σε περιπτώσεις έντονης ερυθρότητας και κνησμού, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τοπικά έλαια βιταμίνης D, εφόσον η έλλειψη είναι η υποκείμενη αιτία.

Καταστάσεις που μοιάζουν με έκζεμα

Η έλλειψη βιταμίνης D ενδέχεται να συνδέεται άμεσα με το έκζεμα, καθώς επιστημονικές έρευνες υποδεικνύουν ότι τα χαμηλότερα επίπεδα της συγκεκριμένης βιταμίνης σχετίζονται με πιο σοβαρά συμπτώματα.

Αν και οι επιστήμονες συνεχίζουν να ερευνούν την ακριβή φύση αυτής της σχέσης, η βιταμίνη D είναι γνωστό ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη διατήρηση του προστατευτικού φραγμού του δέρματος – δύο παράγοντες που είναι εξαιρετικά σημαντικοί για την αντιμετώπιση του εκζέματος.

Η Εθνική Εταιρεία Εκζέματος του Ηνωμένου Βασιλείου (National Eczema Society) έχει μελετήσει εκτενώς αν τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D πυροδοτούν την εμφάνιση της πάθησης και αν τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση:

• Προστασία του δερματικού φραγμού: Μια σημαντική κλινική ανασκόπηση του 2015 πρότεινε τη σύνδεση μεταξύ εκζέματος και χαμηλών επιπέδων βιταμίνης D, διαπιστώνοντας παράλληλα ότι η βιταμίνη D βοηθά στην προστασία του δερματικού φραγμού και στην καταστολή των φλεγμονών.
• Βελτίωση στα παιδιά: Μια συστηματική ανασκόπηση του 2018 έδειξε ότι παιδιά κάτω των 18 ετών με έλλειψη βιταμίνης D εμφάνιζαν πιο σοβαρό έκζεμα. Το 67% των παιδιών είδε βελτίωση μετά τη λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D.
• Πρόληψη κατά την εγκυμοσύνη: Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Dermatology αποκάλυψε ότι τα βρέφη είχαν χαμηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν ατοπικό έκζεμα κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής τους, εάν οι μητέρες τους λάμβαναν 25mcg βιταμίνης D καθημερινά από τη 14η εβδομάδα της εγκυμοσύνης έως τον τοκετό. Ωστόσο, συνολικά, τα επιστημονικά δεδομένα δεν επαρκούν ακόμη για να αποδειχθεί απόλυτα ότι η βιταμίνη D επηρεάζει την ανάπτυξη του ατοπικού εκζέματος.

Θαμπό και ξηρό δέρμα

Σύμφωνα με το Κέντρο Χειρουργικής Δερματολογίας των ΗΠΑ (Centre for Surgical Dermatology): «Τα συμπτώματα της έλλειψης μπορεί να περιλαμβάνουν ξηρό, θαμπό δέρμα ή ξεφλούδισμα. Η βιταμίνη D παίζει ζωτικό ρόλο στην ανάπτυξη και την επανόρθωση των δερματικών κυττάρων, καθιστώντας την απαραίτητη για την επούλωση πληγών ή την ανάρρωση από δερματικές παθήσεις, όπως η ακμή και το έκζεμα. Όταν τα κύτταρα του δέρματός σας αναγεννώνται αποτελεσματικά, αυτό βοηθά στη διατήρηση μιας λείας, λαμπερής επιδερμίδας, ακόμα και κατά τους δύσκολους χειμερινούς μήνες».

Το κέντρο επισημαίνει ότι, αν και το ξηρό, άτονο δέρμα ή το ξεφλούδισμα μπορεί να αποτελούν καμπανάκι για έλλειψη βιταμίνης D, ενδέχεται να συντρέχουν και άλλοι παράγοντες, όπως η αφυδάτωση, η κακή διατροφή ή ο ανεπαρκής ύπνος.

Πόνος και αδυναμία στα πόδια

Η ανεπάρκεια σε βιταμίνη D μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκή αδυναμία και πόνο στα οστά, προκαλώντας έντονη δυσφορία στα κάτω άκρα.

Αν δυσκολεύεστε να ανεβείτε σκάλες ή να σηκωθείτε από μια καρέκλα, ίσως αξίζει να ελέγξετε τα επίπεδα της βιταμίνης D στον οργανισμό σας. Η σοβαρή έλλειψη μπορεί να εκδηλωθεί στα πόδια μέσα από μια σειρά συμπτωμάτων, όπως:

• Πόνος στα οστά (ειδικά όταν ασκείται πίεση στις κνήμες).
• Μυϊκή αδυναμία που δυσκολεύει τις καθημερινές κινήσεις.

Σε ακραίες περιπτώσεις, παραμόρφωση των οστών ή ραιβοποδία (ραχίτιδα στα παιδιά).

Σύμφωνα με το Yale Medicine: «Όταν τα επίπεδα της βιταμίνης D είναι χαμηλά και το σώμα δεν μπορεί να απορροφήσει σωστά το ασβέστιο και τον φώσφορο, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για πόνο στα οστά, κατάγματα και μυϊκούς πόνους. Στους ηλικιωμένους, η σοβαρή έλλειψη βιταμίνης D (επίπεδα κάτω από 10 ng/mL) μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο πτώσεων».

Υπερβολική εφίδρωση

Ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα της έλλειψης βιταμίνης D που συχνά παραβλέπεται είναι η έντονη εφίδρωση. Η υπερβολική εφίδρωση, ιδιαίτερα γύρω από το κεφάλι και το πρόσωπο, λειτουργεί ως πρώιμη προειδοποίηση.

Η βιταμίνη D συμβάλλει στον έλεγχο της λειτουργίας των ιδρωτοποιών αδένων, και η απουσία της μπορεί να τους υπερενεργοποιήσει. Η Dr. Stephanie Barrett εξηγεί: «Μπορεί να μην ακούγεται ελκυστικό, ούτε να δίνει ωραία αίσθηση, όμως ο ιδρώτας στο κεφάλι είναι ένα κλασικό πρώτο σημάδι έλλειψης βιταμίνης D. Η υπερβολική εφίδρωση που δεν δικαιολογείται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος ή άλλες παθήσεις θα πρέπει να εξετάζεται, καθώς μπορεί να υποδεικνύει την ανάγκη για ενίσχυση της βιταμίνης D».