Κηφισιά: Οι επαύλεις μιας χαμένης Αθήνας, όταν η περιοχή ήταν τόπος διακοπών

Η Κηφισιά, σήμερα ένα από τα πιο γνωστά και ακριβά προάστια της Αθήνας, κάποτε δεν ήταν τόπος μόνιμης κατοικίας αλλά δημοφιλής προορισμός για το καλοκαίρι. Στους ζεστούς μήνες, εύποροι Αθηναίοι, πολιτικοί, επιχειρηματίες και μέλη της υψηλής κοινωνίας άφηναν την πρωτεύουσα και περνούσαν τις διακοπές τους ανάμεσα σε πλατάνια, κήπους και πολυτελείς επαύλεις.

Στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, η Κηφισιά είχε εξελιχθεί στο κοσμικό θέρετρο της Αθήνας. Μεγαλοπρεπή ξενοδοχεία, εστιατόρια και χώροι για περίπατο πλαισίωναν αρχοντικά που μπορούσαν να συγκριθούν με εκείνα ευρωπαϊκών πόλεων.

Το τρένο που έφερε την αλλαγή στην Κηφισιά

Η σιδηροδρομική σύνδεση με την Αθήνα, που εγκαινιάστηκε το 1882, αποδείχθηκε καθοριστική για την ανάπτυξη της περιοχής. Το ατμοκίνητο τρένο, που οι Αθηναίοι αποκαλούσαν «Θηρίο», έκανε πολύ πιο εύκολη τη μετάβαση στα βόρεια προάστια.

Πριν από την έλευση του σιδηροδρόμου, η Κηφισιά ήταν μικρός οικισμός, με πληθυσμό κάτω από 700 κατοίκους το 1880. Η νέα συγκοινωνία έφερε την κατασκευή κατοικιών, ενώ κοντά στον σταθμό άρχισαν να διαμορφώνονται χώροι αναψυχής.

Το άλσος δίπλα στον σταθμό έγινε τόπος συνάντησης για την αθηναϊκή κοινωνία, κυρίως τα καλοκαιρινά απογεύματα. Για τους εύπορους κατοίκους της πρωτεύουσας, ο περίπατος στην Κηφισιά καθιερώθηκε ως αγαπημένη συνήθεια.

Τα ξενοδοχεία πολυτελείας και οι επαύλεις της Κηφισιάς

Το «Ξενοδοχείον Μελά», ή Grand Hotel de Kifissia, συγκαταλεγόταν στα πρώτα μεγάλα ξενοδοχεία της περιοχής. Ο αρχιτέκτονας Ερνστ Τσίλλερ σχεδίασε το κτίριο, που ολοκληρώθηκε το 1885 ως θερινή κατοικία και το 1897 απέκτησε χρήση ξενοδοχείου.

Στην περιοχή γύρω από την πλατεία Πλατάνου υπήρχαν ακόμη το Renaissance, η Αίγλη και το Πλάζα. Σε μεταγενέστερη περίοδο, το ενδιαφέρον στράφηκε προς το Κεφαλάρι.

Στο Κεφαλάρι λειτούργησαν μερικά από τα πιο γνωστά ξενοδοχεία εκείνων των χρόνων, ανάμεσά τους το Απέργη, το Cecil, το Πεντελικόν και τα Θεοξένια.

Το Cecil ξεχώρισε για την ιστορία του: τα εγκαίνιά του πραγματοποιήθηκαν στις 10 Ιουλίου 1924, παρουσία εκπροσώπων της αθηναϊκής υψηλής κοινωνίας. Στην κουζίνα εργάζονταν Γάλλοι επαγγελματίες, ενώ κάθε Πέμπτη το ξενοδοχείο διοργάνωνε κοσμικές βραδιές με γνωστές ορχήστρες.

Οι προσωπικότητες που παραθέριζαν στην Κηφισιά

Πολιτικοί, καλλιτέχνες και άνθρωποι των γραμμάτων συγκαταλέγονταν στις σημαντικές προσωπικότητες που προσέλκυε η Κηφισιά. Με την περιοχή συνδέθηκαν η Πηνελόπη Δέλτα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Γεώργιος Παπανδρέου και η ηθοποιός Κατίνα Παξινού.

Μεγάλοι κήποι και εντυπωσιακές προσόψεις χαρακτήριζαν τις πολυτελείς επαύλεις της Κηφισιάς. Η κοινωνική ζωή αναπτυσσόταν μέσα από επισκέψεις τα απογεύματα, περιπάτους, δεξιώσεις και βραδινές συγκεντρώσεις.

Η τουριστική άνθηση της Κηφισιάς έφτασε στο αποκορύφωμά της τη δεκαετία του 1930. Τότε, στα ξενοδοχεία της έμεναν ακόμη και Έλληνες ομογενείς που έρχονταν από την Αίγυπτο.

Η μεταμόρφωση της Κηφισιάς και το τέλος των διακοπών

Μετά τον πόλεμο, η επέκταση της Αθήνας μεταμόρφωσε ουσιαστικά την περιοχή. Οι κατοικίες που χρησιμοποιούνταν το καλοκαίρι άρχισαν σταδιακά να γίνονται μόνιμες, ενώ ιστορικά ακίνητα άλλαξαν χρήση.

Κάποια ξενοδοχεία μετατράπηκαν σε γραφεία ή εμπορικά καταστήματα, την ώρα που άλλες επαύλεις κατεδαφίστηκαν. Έτσι, το κοσμικό θέρετρο του παρελθόντος έγινε ένα σύγχρονο προάστιο.

Ωστόσο, αρκετά κτίρια εξακολουθούν να κρατούν ζωντανή τη μνήμη εκείνης της εποχής. Πίσω από τις βιτρίνες και τους πολυσύχναστους δρόμους διακρίνονται ακόμη αρχιτεκτονικά ίχνη μιας περιόδου, όταν οι Αθηναίοι επισκέπτονταν την Κηφισιά για τις καλοκαιρινές διακοπές τους και όχι για ψώνια ή εργασία.