Ύπνος και μεταβολισμός: Τι συμβαίνει στο σώμα σας όταν κοιμάστε μία ώρα λιγότερο κάθε βράδυ, σύμφωνα με μελέτη

Δεν χρειάζεται να χάσετε πολλές ώρες ύπνου για να επηρεαστεί ο οργανισμός σας. Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι ακόμη και μία ώρα λιγότερου ύπνου κάθε βράδυ μπορεί να μεταβάλει τις ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη, να μειώσει την ενεργειακή δαπάνη και να οδηγήσει σταδιακά σε αύξηση του σωματικού βάρους.

Μελέτη δείχνει ότι ακόμα και μία ώρα λιγότερου ύπνου μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους

Είναι γνωστό ότι η έλλειψη ύπνου κάνει κακό στην υγεία. Υπάρχουν σαφείς συσχετίσεις ανάμεσα στην έλλειψη ύπνου, τα καρδιαγγειακά προβλήματα και τις μεταβολικές παθήσεις.

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Annals of Internal Medicine διαπιστώνει ότι ακόμη και μια μικρή μείωση του ύπνου μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες: Όταν περίπου 100 άνθρωποι μείωσαν εσκεμμένα τον ύπνο τους για έξι εβδομάδες, οι ορμόνες της όρεξης μεταβλήθηκαν, κατανάλωναν λιγότερη ενέργεια (παρόλο που έμεναν ξύπνιοι για περισσότερο) και τελικά πήραν βάρος.

Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν το γεγονός ότι ακόμη και κάτι που φαίνεται αβλαβές, όπως το να κοιμάται κανείς έξι ώρες τη νύχτα αντί για επτά —κάτι που ουσιαστικά έκαναν οι συμμετέχοντες σε αυτή τη μελέτη— έχει αρνητικές επιπτώσεις στο σώμα.

Πόσος ύπνος θεωρείται υπερβολικά λίγος

Έχει διεξαχθεί ένας μεγάλος αριθμός μελετών σχετικά με τον περιορισμό του ύπνου. Σε προηγούμενα πειράματα που έγιναν σε εργαστήρια ύπνου, οι ερευνητές περιόριζαν τους ανθρώπους σε μόλις τέσσερις ή πέντε ώρες ύπνου τη νύχτα για μερικές ημέρες. Μάλιστα, μια παλαιότερη μελέτη, υπό την καθοδήγηση ενός εκ των ερευνητών της πρόσφατης έρευνας, απαιτούσε από τους συμμετέχοντες να κοιμούνται λιγότερο από τέσσερις ώρες τη νύχτα για πέντε ημέρες. Στο τέλος, οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι στη μελέτη κατανάλωναν περίπου 300 θερμίδες περισσότερες απ’ ό,τι στην αρχή.

Αυτή τη φορά, ο στόχος ήταν «μια πιο ρεαλιστική αξιολόγηση του τι θα συνέβαινε αν ζητούσαμε από τους ανθρώπους να μειώσουν τον ύπνο τους κατά 1,5 ώρα, σε ένα επίπεδο παρόμοιο με αυτό που παρατηρούμε γενικά στον πληθυσμό», αναφέρει η Marie-Pierre St-Onge, διευθύντρια του Center of Excellence for Sleep & Circadian Research.

Η σύνδεση ανάμεσα στον ύπνο, τις ορμόνες και τα κιλά

Η ιδανική ποσότητα ύπνου διαφέρει από άτομο σε άτομο, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται μεταξύ επτά και εννέα ωρών τη νύχτα. Στην μελέτη που προαναφέρθηκε, οι ερευνητές έδωσαν οδηγίες σε 95 άτομα, που κανονικά κοιμούνταν περίπου 7,5 ώρες τη νύχτα, να πέφτουν για ύπνο 1,5 ώρα αργότερα από το συνηθισμένο για έξι εβδομάδες, ενώ θα ξυπνούσαν την ίδια ώρα.

Οι συμμετέχοντες φορούσαν ειδικές συσκευές παρακολούθησης στον καρπό και έκαναν εξετάσεις για τα επίπεδα των ορμονών στο αίμα τους, μεταξύ άλλων μετρήσεων, ώστε να αξιολογηθούν τυχόν αλλαγές κατά τη διάρκεια της μελέτης.

Τα αποτελέσματα της μελέτης:

• Οι συμμετέχοντες που στερούνταν ύπνο πήραν περίπου μισό κιλό μέσα σε έξι εβδομάδες.
• Τα επίπεδα της λεπτίνης, μιας ορμόνης που συνδέεται με το σωματικό λίπος, αυξήθηκαν.

«Διαπιστώσαμε ότι πέρασαν περισσότερο χρόνο κάνοντας καθιστική ζωή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου περιορισμού του ύπνου, σε σύγκριση με την περίοδο επαρκούς ύπνου», λέει η St-Onge.

Αν και ήταν ξύπνιοι για περισσότερες ώρες, ήταν λιγότερο πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν αυτόν τον χρόνο για άσκηση ή σωματική κίνηση, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τον μεταβολισμό και τη διαχείριση του βάρους.

Μπορούν να αντιστραφούν οι επιπτώσεις της έλλειψης ύπνου;

Τα αποτελέσματα της έρευνας συμφωνούν απόλυτα με όσα γνωρίζαμε ήδη για τη σχέση μεταξύ ύπνου και σωματικού βάρους από πιο ακραίες πειραματικές μελέτες, αναφέρει η Dr. Sirimon Reutrakul, ενδοκρινολόγος και καθηγήτρια ιατρικής στο Κολέγιο Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Ιλινόις, η οποία δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη μελέτη.

Αν η έλλειψη ύπνου είναι επιβλαβής, άραγε οι μελέτες όπου ζητείται από τους ανθρώπους να κοιμούνται περισσότερο δείχνουν κάποιο θετικό όφελος; «Ναι», απαντά η Reutrakul. Η ίδια επισημαίνει μια μελέτη του 2022, η οποία διαπίστωσε ότι όταν άτομα που συνήθως κοιμούνταν ελάχιστα κλήθηκαν να αυξήσουν τις ώρες του ύπνου τους για διάστημα δύο εβδομάδων, κατέληξαν να καταναλώνουν 270 λιγότερες θερμίδες την ημέρα. Όρεξη, ύπνος, σωματική δραστηριότητα – «Όλα είναι αλληλένδετα», τονίζει.