Hürriyet Daily News: Στα βήματα του Ξενοφώντα μια διαδρομή από την Ανατολία στον Εύξεινο Πόντο

Μια τουριστική διαδρομή εμπνευσμένη από την «Κύρου Ανάβαση» του Ξενοφώντα συνδέει ιστορικούς και πολιτιστικούς τόπους από την ανατολική Ανατολία έως τον Εύξεινο Πόντο, όπως γράφει η Hürriyet Daily News. Η Βόρεια Διαδρομή της Ανάβασης περνά από το Ερζερούμ, το Μπαϊμπούρτ, το Γκιουμουσχανέ και την Τραπεζούντα.

Η διαδρομή αποτελεί το τρίτο στάδιο του προγράμματος «Διαδρομή των Αρχαίων Πόλεων», το οποίο ξεκίνησε η Υπηρεσία Προώθησης και Ανάπτυξης Τουρισμού της Τουρκίας, υπό το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, με στόχο την ενίσχυση του εσωτερικού τουρισμού.

Το έργο του αρχαίου Έλληνα ιστορικού και στρατηγού αφηγείται τη δύσκολη πορεία περίπου 10.000 Ελλήνων μισθοφόρων που υπηρετούσαν τον Κύρο τον Νεότερο, διεκδικητή του περσικού θρόνου. Μετά τον θάνατό του στη μάχη των Κουνάξων το 401 π.Χ., οι στρατιώτες έμειναν χωρίς ηγέτη και ξεκίνησαν μια δύσκολη επιστροφή μέσω της Ανατολίας προς τον Εύξεινο Πόντο.

Πέρα από τη σημασία της ως στρατιωτικής αφήγησης του αρχαίου κόσμου, η καταγραφή δίνει πληροφορίες για τη γεωγραφία, τις κοινότητες και τις συνθήκες ζωής της εποχής.

Οι σταθμοί της διαδρομής και το κάστρο του Μπαϊμπούρτ

Στο Ερζερούμ, η διαδρομή περιλαμβάνει τις νεραϊδοκαμινάδες του Ναρμάν, το Ολτού, τους Λόφους του Ουράνιου Τόξου, το κάστρο Ενγκιουζέκ, το παρατηρητήριο Πιρινκαγιαλάρ και τη μονή Οσβάνκ. Στο Μπαϊμπούρτ ξεχωρίζουν το κάστρο, το Μεγάλο Τζαμί και η υπόγεια πόλη Αϊντίντεπε.

Στο Γκιουμουσχανέ οι επισκέπτες μπορούν να δουν την αρχαία πόλη Σάταλα, τα ερείπια της Σάντας και την ιστορική συνοικία Σουλεϊμανιγιέ. Στην Τραπεζούντα περιλαμβάνονται το σπήλαιο Τσαλ, ο καταρράκτης Τόνια Τζανικντερέ, η Μονή των Κοριτσιών και η έπαυλη Φουρτούνα.

Το κάστρο του Μπαϊμπούρτ, χτισμένο σε απόκρημνους βράχους κατά μήκος του ποταμού Τσορούχ, είχε στρατηγικό ρόλο στην προστασία των δρόμων προς τον Εύξεινο Πόντο. Η αρχική χρονολογία κατασκευής του είναι άγνωστη, όμως επισκευάστηκε επί του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ και οχυρώθηκε αργότερα από τις δυναστείες των Σελτζούκων, των Σαλτουκιδών και των Δανισμενδιδών.

Ενισχύθηκε εκτενώς επί Τουγρούλ Σαχ απέναντι σε πιθανές απειλές από την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας και επισκευάστηκε ξανά κατά την οθωμανική περίοδο. Ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή κατέγραψε τον 17ο αιώνα ότι στο εσωτερικό του υπήρχαν συνοικία και τζαμί και το αποκάλεσε «Κάστρο Τσινιματσίν». Στους τοίχους του σώζονται θραύσματα διακοσμητικών πλακιδίων.

Το κοντινό Μεγάλο Τζαμί του Μπαϊμπούρτ θεωρείται σημαντικό δείγμα θρησκευτικής αρχιτεκτονικής των Σελτζούκων της Ανατολίας. Πιστεύεται ότι χτίστηκε στα τέλη του 13ου αιώνα, επί σουλτάνου Γκιγιασεντίν Μεσούντ Β΄, και διατηρεί στοιχεία του αρχικού σχεδιασμού του παρά τις αναστηλώσεις. Ξεχωρίζει ο μιναρές του με γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα από πλακίδια.

Η πολυπολιτισμική ιστορία του Γκιουμουσχανέ

Η ιστορική συνοικία Σουλεϊμανιγιέ, γνωστή και ως «Παλαιό Γκιουμουσχανέ», υπήρξε κάποτε το κέντρο της πόλης. Τα πλούσια κοιτάσματα αργύρου και η θέση της στον ιστορικό Δρόμο του Μεταξιού διατήρησαν επί αιώνες την οικονομική και στρατηγική σημασία της.

Αναπτύχθηκε ιδιαίτερα επί του Οθωμανού σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, όταν η εξορυκτική δραστηριότητα την ανέδειξε σε σημαντικό κέντρο παραγωγής. Το αργυρούχο μετάλλευμα υποβαλλόταν σε επεξεργασία και χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή νομισμάτων.

Στη συνοικία ζούσαν τουρκικές, ελληνικές και αρμενικές κοινότητες. Τζαμιά, εκκλησίες, λουτρά, γέφυρες και σχολεία διαφορετικών περιόδων μαρτυρούν το πολυπολιτισμικό παρελθόν της. Σήμερα η Σουλεϊμανιγιέ έχει χαρακτηριστεί περιοχή προστασίας του αστικού και φυσικού περιβάλλοντος.

Στο χωριό Ντουμανλί βρίσκονται τα ερείπια της Σάντας, ενός πρώην μεταλλευτικού οικισμού που εξελίχθηκε σε κέντρο θρησκευτικής, εμπορικής και πολιτιστικής ζωής. Αποτελείται από επτά συνοικίες —Πιστοφλού, Μπινατλί, Ισχανλί, Τερζιλί, Τσακαλί, Ζουρνατζιλί και Σιντζανλί-Κοζλού— με περισσότερα από 300 σπίτια.

Τα πέτρινα σπίτια, οι εκκλησίες και τα άλλα ιστορικά κτίσματα αποτυπώνουν την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της περιοχής. Ο οικισμός εγκαταλείφθηκε σε μεγάλο βαθμό μετά την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1923 και σήμερα προστατεύεται ως αρχαιολογική και φυσική περιοχή.

Φύση και ιστορικά κτίρια στην Τραπεζούντα

Η Τραπεζούντα, τελευταίος προορισμός της διαδρομής, συνδυάζει ιστορικά κτίρια, φυσικά αξιοθέατα και παραδοσιακούς οικισμούς. Τελεφερίκ συνδέει την ακτή του Μπεσικντουζού με την κορυφή του Μπεσικνταγί. Η γραμμή, μήκους περίπου τριών χιλιομέτρων, καταλήγει σε σταθμό σε υψόμετρο 530 μέτρων, με θέα στον Εύξεινο Πόντο και στα καταπράσινα βουνά της περιοχής.

Η έπαυλη του Ατατούρκ, σε πευκόφυτο λόφο στη συνοικία Σογουκσού, χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα με επιρροές από ευρωπαϊκούς αρχιτεκτονικούς ρυθμούς και φιλοξένησε τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στις επισκέψεις του στην πόλη. Κατά την επίσκεψή του το 1937 ανακοίνωσε εκεί την απόφασή του να δωρίσει την προσωπική του περιουσία στο τουρκικό έθνος. Τα έπιπλα εποχής, η διακόσμηση και οι κήποι διατηρούν ίχνη των πρώτων χρόνων της τουρκικής δημοκρατίας.

Η έπαυλη Φουρτούνα στην περιοχή Αρακλί παρουσιάζει την παραδοσιακή οικιστική αρχιτεκτονική της ανατολικής περιοχής του Εύξεινου Πόντου, με πέτρινα και ξύλινα στοιχεία που παραπέμπουν στις τοπικές οικοδομικές παραδόσεις.