Euronews: Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Κύπρος υπό μεταναστευτική πίεση, σύμφωνα με την Κομισιόν

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται, μαζί με την Ισπανία, την Ιταλία και την Κύπρο, στις χώρες που βρίσκονται «υπό μεταναστευτική πίεση», σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που παρουσιάστηκε την Παρασκευή. Όπως μεταδίδει το Euronews, η έκθεση θέτει το πλαίσιο για τη μετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο στην ΕΕ το 2027.

Η αξιολόγηση σηματοδοτεί την έναρξη της διαδικασίας ανακατανομής αιτούντων άσυλο στην Ένωση. Η διαδικασία αναμένεται να προκαλέσει αντιπαραθέσεις, καθώς οι κυβερνήσεις της ΕΕ συγκρούστηκαν πρόσφατα για το μεταναστευτικό και ορισμένες χώρες εμφανίζονται απρόθυμες να συμμετάσχουν.

Οι τέσσερις χώρες υπό πίεση θα επωφεληθούν το επόμενο έτος από την αλληλεγγύη των υπόλοιπων κρατών-μελών, είτε μέσω της μετεγκατάστασης αιτούντων άσυλο στην επικράτειά τους είτε μέσω οικονομικών συνεισφορών.

Η Επιτροπή ανέφερε ότι έλαβε υπόψη την άφιξη περισσότερων από 80.000 παράτυπων μεταναστών στη Θέουτα στα τέλη Ιουλίου, παρότι η έκθεση καλύπτει επισήμως την περίοδο από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026. Μέσα σε δύο ημέρες, στον ισπανικό θύλακα εισήλθαν περισσότεροι μετανάστες από όσους καταγράφηκε ότι διέσχισαν παράτυπα όλα τα σύνορα της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Ωστόσο, η μαζική άφιξη δεν αναμένεται να οδηγήσει σε ανάλογη αύξηση των αιτούντων άσυλο που θα μετεγκατασταθούν το επόμενο έτος. «Υπήρξε ισχυρή αντίδραση [στην κρίση] και μέσα σε πολύ σύντομο διάστημα η συντριπτική πλειονότητα όσων εισήλθαν επέστρεψε οικειοθελώς στο Μαρόκο», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ.

Πώς λειτουργεί το σύστημα αλληλεγγύης

Η έκθεση χαρακτηρίζει επίσης 15 κράτη ως χώρες «σε κίνδυνο μεταναστευτικής πίεσης»: το Βέλγιο, την Τσεχία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιρλανδία, τη Γαλλία, την Κροατία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβενία και τη Φινλανδία. Οι χώρες αυτές οφείλουν να επιδείξουν αλληλεγγύη, αλλά η κατάστασή τους θα επανεξεταστεί ώστε να αποφευχθούν δυσανάλογες υποχρεώσεις το επόμενο έτος.

Σε τρίτη ομάδα, ως χώρες που «αντιμετωπίζουν σημαντική μεταναστευτική κατάσταση», κατατάσσονται η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Κροατία, η Αυστρία και η Πολωνία. Μπορούν να ζητήσουν εξαίρεση από τις ποσοστώσεις αλληλεγγύης τους, την οποία πρέπει να πιστοποιήσει η Επιτροπή και να εγκρίνουν τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.

Παράλληλα με την έκθεση, η Επιτροπή πρότεινε μια «ετήσια δεξαμενή αλληλεγγύης», η οποία καθορίζει τον συνολικό αριθμό αιτούντων άσυλο που θα μετεγκατασταθούν στην Ευρώπη και το μερίδιο κάθε χώρας, είτε σε μετεγκαταστάσεις είτε σε πληρωμές που τις αντισταθμίζουν.

Το μέγεθος της δεξαμενής δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, πρέπει να προβλέπει τουλάχιστον 30.000 μετεγκαταστάσεις και 600 εκατ. ευρώ σε οικονομικές συνεισφορές.

Κάθε κράτος-μέλος, πλην όσων βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση, πρέπει να συνεισφέρει ανάλογα με τον πληθυσμό και το ΑΕΠ του. Οι χώρες μπορούν να επιλέξουν μεταξύ μετεγκατάστασης αιτούντων άσυλο στην επικράτειά τους, καταβολής 20.000 ευρώ για κάθε άτομο που δεν μετεγκαθιστούν ή χρηματοδότησης επιχειρησιακής υποστήριξης στις χώρες υπό πίεση.

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ θα αποφασίσουν έως το τέλος του έτους το τελικό μέγεθος της δεξαμενής και το μερίδιο κάθε χώρας. Το 2026 περιόρισαν σημαντικά την πρόταση της Επιτροπής: μετεγκαταστάθηκαν λιγότεροι από 9.000 αιτούντες άσυλο, έναντι συμφωνημένου αριθμού αναφοράς 21.000.

Οι υποχρεώσεις Ουγγαρίας και Σλοβακίας

Η ετήσια έκθεση για το άσυλο και τη μετανάστευση αξιολόγησε και την αλληλεγγύη που έχουν επιδείξει μέχρι σήμερα τα κράτη-μέλη, επισημαίνοντας προβλήματα με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι και οι δύο χώρες παραβίασαν τους κανόνες, καθώς δεν δεσμεύτηκαν για μετεγκαταστάσεις ή οικονομικές συνεισφορές το 2026. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν θα κινηθούν διαδικασίες επί παραβάσει.

«Το σύστημα είναι υποχρεωτικό. Πέρυσι, δεν ανέλαβαν δεσμεύσεις. Είμαστε σε επαφή με τα δύο κράτη-μέλη για να δούμε πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε τον σεβασμό αυτής της διάστασης», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ. Η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα εξακολουθούν να αντιτίθενται στο σύστημα αλληλεγγύης του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, καθώς το μεταναστευτικό διχάζει έντονα τους πολίτες τους.

Στο επίκεντρο βρέθηκε και η Ιταλία, αφού αρκετά κράτη-μέλη κάλεσαν τη Ρώμη στα τέλη Αυγούστου να δεχθεί πίσω αιτούντες άσυλο που είχαν εισέλθει στην ΕΕ μέσω των συνόρων της προτού μετακινηθούν σε άλλες χώρες.

Οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν στην Επιτροπή να αναστείλει την αλληλεγγύη προς χώρα υπό μεταναστευτική πίεση, εάν αυτή δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της. «Αυτό δεν ισχύει προς το παρόν», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ.

Κατά την περίοδο που καλύπτει η έκθεση πραγματοποιήθηκαν περίπου 13.000 μεταφορές επιστροφής μεταξύ κρατών-μελών, χωρίς η Επιτροπή να δώσει στοιχεία ανά χώρα. Τα δεδομένα του Eurodac δείχνουν επίσης ότι οι μη επιτρεπόμενες μετακινήσεις εντός της ΕΕ μειώθηκαν κατά περίπου 13%.