Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών 2026-2027: Από ποια ηλικία συστήνεται κάθε εμβόλιο στους ενήλικες

Τα εμβόλια για τους ενήλικες και οι ηλικίες στις οποίες συνιστώνται καθορίζονται στο νέο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών 2026-2027, που έδωσε στη δημοσιότητα την Παρασκευή (06.11.2026) το υπουργείο Υγείας. Το ανανεωμένο πρόγραμμα παρέχει αναλυτικές κατευθύνσεις για την προστασία από τη γρίπη, την COVID-19, τον πνευμονιόκοκκο, τον έρπητα ζωστήρα και άλλες λοιμώξεις, λαμβάνοντας υπόψη και τους παράγοντες κινδύνου.

Η ηλικιακή ομάδα και το ιατρικό ιστορικό καθορίζουν ποιους εμβολιασμούς συστήνει το υπουργείο Υγείας στους ενήλικες, με έμφαση στους ηλικιωμένους, στους χρονίως πάσχοντες, στους ανοσοκατεσταλμένους και στις εγκύους. Την εγκύκλιο υπογράφει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη και σε αυτή περιλαμβάνονται οι εισηγήσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών για 14 κατηγορίες εμβολίων, μαζί με ειδικές κατευθύνσεις για τους επαγγελματίες υγείας και άλλες ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Ειδικές συστάσεις καλύπτουν ακόμη τους ταξιδιώτες, τους επαγγελματίες υγείας και όσους ενδέχεται να εκτεθούν περισσότερο σε ορισμένες λοιμώξεις.

Στις αλλαγές του προγράμματος περιλαμβάνεται το συζευγμένο εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου 21δύναμης, ως εναλλακτική λύση του 20δύναμου. Παράλληλα, αναλυτικότερες οδηγίες δίνονται για τη γρίπη, την COVID-19, τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) και τον έρπητα ζωστήρα, με ηλικιακά όρια και εμβολιαστικά σχήματα που εξαρτώνται από τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης.

Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης να συνεχιστεί έως το τέλος του 2027 η πλήρης αποζημίωση του εμβολίου HPV για αγόρια και κορίτσια 15 έως 18 ετών. Ακόμη, παραθέτει ειδικές οδηγίες για την πρόληψη του τετάνου ύστερα από τραυματισμό και για τον εμβολιασμό κατά της μηνιγγίτιδας.

Υπουργείο Υγείας: Τα εμβόλια που προτείνονται για κάθε ηλικία

Οι ενήλικες κατατάσσονται στο πρόγραμμα σε πέντε ηλικιακές ομάδες:

• 18 έως 26 ετών,
• 27 έως 59 ετών,
• 60 έως 64 ετών,
• 65 έως 75 ετών,
• και άνω των 75 ετών.

Η ηλικία αποτελεί βασικό παράγοντα για τις συστάσεις. Ενδεικτικά, το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου συνιστάται σε όλους από την ηλικία των 65 ετών, ενώ για τον έρπητα ζωστήρα η σύσταση ξεκινά στα 60, με προτεραιότητα σε όσους έχουν περάσει τα 70.

Υπάρχουν, ωστόσο, λοιμώξεις για τις οποίες μπορεί να προταθεί εμβολιασμός και σε νεότερους ανθρώπους, αν συντρέχουν συγκεκριμένα προβλήματα υγείας ή άλλοι παράγοντες κινδύνου.

Στον πίνακα που ακολουθεί συγκεντρώνονται οι συστάσεις για κάθε ηλικία. Τα εμβόλια διακρίνονται σε εκείνα που προτείνονται με βάση το ηλικιακό κριτήριο και σε όσα αφορούν ειδικές ομάδες.

Εμβόλια ανά νόσημα και ειδική ένδειξη

Οι ανάγκες υγείας αποτελούν επίσης καθοριστικό παράγοντα για τον εμβολιασμό, πέρα από την ηλικία. Διακριτές οδηγίες προβλέπονται για εγκύους και λεχωίδες, άτομα με ανοσοκαταστολή ή HIV, καθώς και για όσους έχουν χρόνια καρδιολογικά ή αναπνευστικά νοσήματα, νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτη ή άλλες παθήσεις.

Ειδικά εμβολιαστικά σχήματα προβλέπονται ακόμη για τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και για ανθρώπους με αυξημένη πιθανότητα έκθεσης σε ορισμένες λοιμώξεις.

Εμβολιαστικές συστάσεις για τις μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων

Για τους ενήλικες που φιλοξενούνται σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων υπάρχει ξεχωριστός πίνακας. Σε αυτόν αναφέρονται οι συστάσεις για εμβολιασμό κατά της γρίπης, της COVID-19, του RSV, του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα, του τετάνου, της διφθερίτιδας και του κοκκύτη, με κριτήρια την ηλικία και τους πρόσθετους κινδύνους σοβαρής νόσησης.

Αντιγριπικό εμβόλιο: Πότε συνιστάται να γίνεται

Η έγκαιρη προστασία από την εποχική γρίπη αποτελεί βασικό σημείο του προγράμματος. Η εγκύκλιος ορίζει ως καταλληλότερο διάστημα για τον εμβολιασμό το διάστημα από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, πριν αυξηθούν τα κρούσματα.

Αν κάποιος δεν εμβολιαστεί μέσα σε αυτή την περίοδο, ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει και αργότερα, σε όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης, εφόσον ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Για τους 65 ετών και άνω προκρίνονται τα ενισχυμένα αντιγριπικά εμβόλια αντί των συμβατικών. Αν δεν υπάρχει διαθέσιμο ενισχυμένο εμβόλιο, δεν χρειάζεται να αναβληθεί ο εμβολιασμός: μπορεί να χρησιμοποιηθεί άλλο κατάλληλο αντιγριπικό σκεύασμα.

COVID-19 και RSV: Οι συστάσεις εμβολιασμού για μεγαλύτερες ηλικίες

Για την COVID-19 προτείνεται στους ενήλικες από 60 ετών και πάνω μία δόση του επικαιροποιημένου εμβολίου. Η ίδια σύσταση αφορά και νεότερους ενήλικες, εφόσον έχουν συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου.

Στους ανθρώπους ηλικίας τουλάχιστον 75 ετών προβλέπεται να γίνει και επιπλέον δόση, έξι μήνες μετά τον προηγούμενο εμβολιασμό. Πρόσθετη προστασία προβλέπεται αντίστοιχα και για ορισμένους ανθρώπους με μέτρια ή σοβαρή ανοσοκαταστολή.

Για τον RSV, μία εφάπαξ δόση συνιστάται σε όλους τους ενήλικες από 75 ετών και πάνω, καθώς και σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω που έχουν συγκεκριμένα χρόνια προβλήματα υγείας.

Εμβολιασμός για πνευμονιόκοκκο και έρπητα ζωστήρα

Το νέο πρόγραμμα προβλέπει τη χρήση συζευγμένων εμβολίων κατά του πνευμονιόκοκκου, τόσο του 20δύναμου όσο και του 21δύναμου. Το βακτήριο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, ανάμεσά τους πνευμονία, μηνιγγίτιδα και λοίμωξη του αίματος.

Σε όλους τους ενήλικες από 65 ετών και πάνω συνιστάται ο εμβολιασμός, όπως και σε άτομα 18 έως 64 ετών που έχουν ορισμένα υποκείμενα νοσήματα ή παράγοντες κινδύνου.

Για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα προβλέπονται δύο δόσεις ανασυνδυασμένου εμβολίου σε άτομα 60 ετών και άνω, με προτεραιότητα στους άνω των 70, καθώς και σε ανοσοκατεσταλμένους ενήλικες από τα 18 έτη.

Πότε λήγει η αποζημίωση του εμβολίου HPV

Το πρόγραμμα ορίζει πλήρη αποζημίωση του εμβολίου για τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) σε αγόρια και κορίτσια 15 έως 18 ετών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Ειδικές συστάσεις ισχύουν για ανεμβολίαστες γυναίκες και άνδρες ηλικίας 19 έως 45 ετών, εφόσον ανήκουν σε ορισμένες ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Εμβολιασμός για τέτανο έπειτα από τραυματισμό: τι προβλέπεται

Οι οδηγίες της εγκυκλίου για την πρόληψη του τετάνου μετά από τραυματισμό διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος του τραύματος και το ιστορικό εμβολιασμού του ατόμου.

Αυξημένη προσοχή χρειάζεται για βαθιά τραύματα, εγκαύματα και δαγκώματα ζώων, καθώς και όταν χώμα, κόπρανα ή σάλιο έχουν μολύνει το τραύμα.

Μετά από τραυματισμό, εμβολιασμός απαιτείται για όσους έχουν άγνωστο ή ατελές ιστορικό, δηλαδή έχουν κάνει λιγότερες από τρεις δόσεις. Αν το τραύμα είναι ρυπαρό ή ανήκει σε άλλη κατηγορία αυξημένου κινδύνου, χορηγείται επιπλέον αντιτετανική ανοσοσφαιρίνη για άμεση αλλά προσωρινή προστασία.

Στους ανθρώπους που έχουν ολοκληρώσει τον βασικό εμβολιασμό, οι οδηγίες συνυπολογίζουν πότε έγινε η τελευταία δόση: απαιτούνται δέκα χρόνια για μικρά και καθαρά τραύματα και πέντε χρόνια για τα υπόλοιπα.

Αναλυτικός πίνακας στο πρόγραμμα καθορίζει τις περιπτώσεις στις οποίες χρειάζεται εμβόλιο ή αντιτετανική ανοσοσφαιρίνη, διευκολύνοντας την επιλογή της κατάλληλης προφύλαξης.

Εμβόλιο μηνιγγιτιδόκοκκου: ποιες ομάδες αφορά

Ειδικές οδηγίες για την προστασία από τον μηνιγγιτιδόκοκκο περιέχει το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Πρόκειται για βακτήριο που ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, όπως μηνιγγίτιδα και σηψαιμία.

Το συζευγμένο εμβόλιο κατά των οροομάδων A, C, W και Y (MenACWY) συνιστάται σε συγκεκριμένες ομάδες αυξημένου κινδύνου, στις οποίες περιλαμβάνονται:

Άτομα που ταξιδεύουν σε περιοχές με υψηλή συχνότητα μηνιγγίτιδας, όπως η αποκαλούμενη «ζώνη μηνιγγίτιδας» στην υποσαχάρια Αφρική, καθώς και προσκυνητές με προορισμό τη Μέκκα για το Hajj ή το Umrah.

Στρατιωτικοί και νεοσύλλεκτοι, αλλά και πρωτοετείς σε στρατιωτικές ή αστυνομικές σχολές, εφόσον δεν έχουν εμβολιαστεί.

Προσωπικό μικροβιολογικών εργαστηρίων με πιθανότητα έκθεσης στο βακτήριο.

Άτομα που διατρέχουν κίνδυνο σε περιόδους επιδημικών εξάρσεων, με βάση τις οδηγίες των αρμόδιων υγειονομικών αρχών.

Ειδική προστασία χρειάζονται ακόμη άτομα με HIV, όσοι δεν έχουν σπλήνα ή παρουσιάζουν δυσλειτουργία του, καθώς και άνθρωποι με ορισμένες διαταραχές του ανοσοποιητικού ή ασθενείς που λαμβάνουν συγκεκριμένες θεραπείες οι οποίες επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού.

Για τις παραπάνω ομάδες προβλέπονται δύο δόσεις, με μεσοδιάστημα οκτώ εβδομάδων, και αναμνηστική δόση έπειτα από πέντε χρόνια, εφόσον παραμένει ο αυξημένος κίνδυνος.

Κατά κανόνα, ο εμβολιασμός δεν συνιστάται στην εγκυμοσύνη. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση αυξημένου κινδύνου, όταν εκτιμάται πως τα οφέλη είναι περισσότερα από τους πιθανούς κινδύνους.

Πηγή: iatropedia.gr