Τραμπ επιδίωξε την ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν, αλλά τελικά αρκέστηκε στο άνοιγμα του Ορμούζ σύμφωνα με τη Washington Post

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κήρυξε την Κυριακή το τέλος της εκστρατείας του εναντίον της ιρανικής ηγεσίας, απευθύνοντας ένα κάλεσμα: «Πλοία του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει!».

Με το ιρανικό καθεστώς να παραμένει στην εξουσία, ο Τραμπ γιόρταζε ουσιαστικά την επιστροφή σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη της 27ης Φεβρουαρίου, της ημέρας πριν από την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Σύμφωνα με τη Washington Post, η επιστροφή σε μια εκδοχή του προπολεμικού status quo απείχε πολύ από τους αρχικούς στόχους της πολεμικής προσπάθειας, η οποία ξεκίνησε με την υπόσχεση στήριξης των Ιρανών διαδηλωτών που είχαν βγει στους δρόμους καταγγέλλοντας το καθεστώς. Αφού οι επιδρομές σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, στις πρώτες ώρες του πολέμου, ο Τραμπ κάλεσε τους Ιρανούς να εκμεταλλευτούν τη στιγμή για να ανακτήσουν τη χώρα τους.

Η εξέγερση που δεν ήρθε ποτέ

Η εξέγερση όμως δεν ήρθε ποτέ. Στους σχεδόν τέσσερις μήνες που ακολούθησαν, οι ιρανικές αρχές απέδειξαν ότι μπορούσαν να αντέξουν τις σφοδρές επιθέσεις της ισχυρότερης στρατιωτικής δύναμης στον κόσμο, να κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ, να πλήξουν τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και να δημιουργήσουν τόσο βαθύ ρήγμα ανάμεσα στον Τραμπ και τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ώστε ο Αμερικανός πρόεδρος να περάσει μέρος των εορτασμών για τα 80ά γενέθλιά του την Κυριακή εκφράζοντας την οργή του προς τον Ισραηλινό ηγέτη μπροστά σε δημοσιογράφους.

Προωθώντας τη συμφωνία που έβαλε τέλος στις εχθροπραξίες, ο Τραμπ και οι στενοί συνεργάτες του υποστήριξαν ότι το Ιράν συμφώνησε να μην επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι έχουν διατυπώσει παρόμοιες δεσμεύσεις επανειλημμένα επί δεκαετίες, άφησαν να εννοηθεί την Κυριακή ότι οι δύσκολες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκονται ακόμη μπροστά και θα ξεκινήσουν μόνο αφού αρθεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών.

Καθώς οι λεπτομέρειες της συμφωνίας της Κυριακής δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί και το ζήτημα των πυρηνικών παραμένει ανοιχτό, ειδικοί εκτιμούν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αποτιμηθεί πλήρως η κληρονομιά μιας σύγκρουσης που περιλάμβανε πεντέμισι εβδομάδες σφοδρών μαχών και περισσότερους από δύο μήνες εύθραυστης εκεχειρίας, ενώ τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώνονταν.

Η στροφή του Τραμπ προς τη διαπραγμάτευση

Ωστόσο, η προσέγγιση του Τραμπ έχει αλλάξει. Αντί να ενθαρρύνει τους Ιρανούς να ανατρέψουν την καταπιεστική ηγεσία τους, πλέον επικεντρώνεται στη διαπραγμάτευση με το καθεστώς. Ο πρόεδρος έχει αντιταχθεί σε στρατιωτικές ενέργειες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ειρήνη, όπως έκανε και την Κυριακή απέναντι στον Νετανιάχου.

«Όσον αφορά την αλλαγή καθεστώτος, ποτέ δεν με ενδιέφερε η αλλαγή καθεστώτος», δήλωσε ο Τραμπ στη Wall Street Journal την Κυριακή. Η σημερινή ηγεσία του Ιράν είναι «η τρίτη ομάδα με την οποία έχουμε ασχοληθεί και είναι η πιο λογική μέχρι στιγμής», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ και οι υποστηρικτές του υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος υπήρξε μεγάλη επιτυχία, καθώς εξουδετέρωσε πολλούς ανώτατους αξιωματούχους, κατέστρεψε μεγαλύτερο μέρος του ήδη αποδυναμωμένου πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και εξάλειψε το συμβατικό του ναυτικό.

«Αν οι Ιρανοί τηρήσουν αυτή τη συμφωνία, θα μεταμορφώσει θεμελιωδώς τη Μέση Ανατολή για τα επόμενα 50 χρόνια», δήλωσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στο Fox News. «Αυτή η περιοχή του κόσμου υπήρξε προβληματική σε όλη μου τη ζωή και ακόμη περισσότερο».

Αμφιβολίες για το αν άλλαξε πραγματικά η Μέση Ανατολή

Ορισμένοι ειδικοί για τη Μέση Ανατολή αμφισβητούν αυτή την εκτίμηση, αν και πολλοί αναγνωρίζουν ότι μια συμφωνία που τερμάτισε τις συγκρούσεις και άνοιξε ξανά τα Στενά του Ορμούζ ήταν πιθανώς προτιμότερη από τη συνέχιση του πολέμου.

«Αν αυτή η συμφωνία προχωρήσει όπως έχει περιγραφεί, θα αφήσει ένα σκληρό καθεστώς να ελέγχει το Ιράν και τα περισσότερα από τα εργαλεία που χρησιμοποιεί για να απειλεί την περιοχή: βαλλιστικούς πυραύλους, drones και ένα αποδυναμωμένο αλλά ακόμη επικίνδυνο δίκτυο συμμάχων στον Λίβανο, το Ιράκ και την Υεμένη», δήλωσε ο Μπράιαν Κατούλις, ανώτερος ερευνητής του Middle East Institute.

«Ο Τραμπ υποχώρησε εδώ με πραγματική έννοια», πρόσθεσε. «Κατάλαβε ότι δεν υπήρχαν καλές στρατιωτικές επιλογές, οπότε έπρεπε να καταλήξει σε κάποιου είδους συμφωνία. Και οι δύο πλευρές θα ισχυριστούν ότι νίκησαν. Αυτό θα απασχολήσει τις επόμενες τέσσερις ή πέντε ημέρες».

Καθώς ο Τραμπ προωθούσε τη συμφωνία του, ορισμένοι από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του, που τάσσονται υπέρ της σκληρής γραμμής απέναντι στο Ιράν, αμφισβήτησαν αν ο τερματισμός των συγκρούσεων αφήνει τελικά τον κόσμο σε καλύτερη θέση.

«Ρωτώ εδώ και ημέρες: γιατί δεν μπορούμε εμείς, ο λαός, να δούμε το καταραμένο Μνημόνιο Κατανόησης; Όχι μέσω ανώνυμων πηγών», έγραψε στην πλατφόρμα X ο ραδιοφωνικός παραγωγός Μαρκ Λέβιν.

«Ειλικρινά, δεν έχω ξαναδεί κάτι παρόμοιο. Αν είναι πράγματι μια μεγάλη επιτυχία για την ειρήνη, τότε δημοσιοποιήστε το», πρόσθεσε.

Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ εξέφρασε επίσης επιφυλάξεις, λέγοντας ότι είναι «κάπως ανήσυχος» επειδή η ιρανική εκδοχή της συμφωνίας διαφέρει από την αμερικανική.

«Σύμφωνα με τη νομοθεσία μας, κάθε πυρηνική συμφωνία με το Ιράν θα υποβληθεί στο Κογκρέσο για εξέταση και ψηφοφορία. Ανυπομονώ να εξετάσω το τελικό κείμενο», έγραψε στο X, χαρακτηρίζοντας τον Βανς «αρχιτέκτονα της συμφωνίας».

«Ο χρόνος θα δείξει».

I am pleased to hear the memorandum of understanding with Iran to allow the Strait of Hormuz to open has been agreed to. I will be watching closely the ensuing negotiations regarding Iran’s nuclear program and other matters.

I am somewhat concerned that Iran’s view of the… https://t.co/3vSNSOc1mp

— Lindsey Graham (@LindseyGrahamSC) June 14, 2026

Οι πυρηνικές διαπραγματεύσεις

Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν την Κυριακή ότι οι όροι της συμφωνίας θα δημοσιοποιηθούν μόνο αφού υπογραφεί την Παρασκευή, μια απόφαση που προστατεύει τη διαδικασία από εξωτερικές πιέσεις, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο κατάρρευσής της όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις.

Οι Ιρανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μίλησαν ελάχιστα για τα πυρηνικά ζητήματα, κάτι που διαφοροποιείται εμφανώς από την αμερικανική πλευρά. Παράλληλα, άφησαν να εννοηθεί ότι θα απαιτηθεί σημαντική άρση κυρώσεων προτού αποδεχθούν μεγάλες παραχωρήσεις σε αυτό το πεδίο.

Οι διαπραγματευτές θα πρέπει πλέον να συζητήσουν ένα μορατόριουμ στον περαιτέρω εμπλουτισμό πυρηνικού καυσίμου, καθώς και την τύχη των υφιστάμενων αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, τα οποία η Τεχεράνη ανέπτυξε μετά την αποχώρηση του Τραμπ από τη συμφωνία του 2015 επί προεδρίας Ομπάμα το 2018.

«Το Ιράν γνωρίζει πώς να παρατείνει αυτές τις διαπραγματεύσεις και να αποσπά παραχωρήσεις στην πορεία», έγραψε στο X ο Νταν Σαπίρο, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ και αξιωματούχος της κυβέρνησης Μπάιντεν.

«Είναι πιθανό να μη συναφθεί ποτέ συμφωνία και πολύ πιθανό, ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία, να είναι χειρότερη από εκείνη που θα μπορούσαμε να είχαμε πετύχει μέσω διπλωματίας πριν από τον πόλεμο», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τον Σαπίρο, η κληρονομιά της συμφωνίας της Κυριακής πιθανότατα θα είναι πιο περιορισμένη, ενώ θα αφήσει και ένα σημαντικό δίδαγμα για το Ιράν.

«Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είναι το σημαντικότερο αποτέλεσμα αυτής της συμφωνίας», είπε. «Το Ιράν μετέτρεψε ένα θεωρητικό μέσο πίεσης σε ένα πραγματικό και ισχυρό εργαλείο, επιβάλλοντας κόστος στην παγκόσμια οικονομία και ταράζοντας τον πρόεδρο Τραμπ».