Λίμνη Ρούπκουντ: Εκατοντάδες ανθρώπινοι σκελετοί βρίσκονται στον βυθό της

Στα Ιμαλάια της Ινδίας, σε υψόμετρο περίπου 5.029 μέτρων, βρίσκεται η Ρούπκουντ: μια μικρή ορεινή λίμνη που είναι γνωστή και ως «Λίμνη των Σκελετών».

Η φήμη της οφείλεται στα εκατοντάδες ανθρώπινα οστά και κρανία που βρίσκονται γύρω από τις όχθες της. Τα λείψανα γίνονται ακόμη πιο εμφανή τους θερμότερους μήνες, καθώς τότε λιώνουν οι πάγοι.

Στη βόρεια Ινδία, στην περιοχή Ουταρακάντ, η λίμνη περιβάλλεται από απότομες ορεινές πλαγιές.

Η πρόσβαση είναι ιδιαίτερα δύσκολη εξαιτίας του μεγάλου υψομέτρου και των αντίξοων καιρικών συνθηκών. Για το μεγαλύτερο διάστημα του έτους, μάλιστα, η επιφάνεια της λίμνης είναι παγωμένη.

Επί δεκαετίες, ερευνητές και αρχαιολόγοι προσπαθούν να απαντήσουν πώς βρέθηκαν τόσοι άνθρωποι σε αυτή την απομονωμένη τοποθεσία και τι συνέβη.

Πώς ανακαλύφθηκαν οι εκατοντάδες σκελετοί

Το 1942 η Ρούπκουντ έγινε ευρύτερα γνωστή, όταν ένας Βρετανός δασικός υπάλληλος ανακάλυψε ανθρώπινα λείψανα στην περιοχή. Η συγκέντρωση τόσων νεκρών σε ένα απομονωμένο ορεινό τοπίο γέννησε εύλογα ερωτήματα και διάφορες αρχικές θεωρίες για την προέλευσή τους.

Η τοπική παράδοση αποδίδει τους νεκρούς σε βασιλικό προσκύνημα προς τιμήν της θεάς Νάντα Ντέβι. Σύμφωνα με τον θρύλο, ένας βασιλιάς, μια βασίλισσα και η συνοδεία τους ταξίδεψαν στην περιοχή και προκάλεσαν την οργή της θεότητας με τη συμπεριφορά τους.

Κατά μια διαφορετική εκδοχή, οι νεκροί ήταν ταξιδιώτες ή έμποροι που παγιδεύτηκαν σε σφοδρή χιονοθύελλα. Είχε εξεταστεί και το ενδεχόμενο επιδημίας, όμως καμία από αυτές τις θεωρίες δεν εξηγούσε με βεβαιότητα την προέλευση όλων των λειψάνων.

Τι αποκάλυψε η εξέταση του DNA

Σημαντική μελέτη δημοσιεύτηκε το 2019 στο περιοδικό Nature Communications από διεθνή επιστημονική ομάδα. Η έρευνα εξέτασε το αρχαίο DNA, τα ισότοπα και τη ραδιοχρονολόγηση των ανθρώπινων οστών.

Από την ανάλυση γενετικού υλικού 38 σκελετών προέκυψε ότι οι άνθρωποι της λίμνης δεν ανήκαν όλοι στην ίδια ομάδα.

Ειδικότερα, η γενετική καταγωγή 23 ανθρώπων εντασσόταν στο φάσμα των σύγχρονων πληθυσμών της Νότιας Ασίας. Δεκατέσσερις είχαν καταγωγή που παρέπεμπε στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ ένας ακόμη παρουσίαζε γενετική συγγένεια με πληθυσμούς της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Ακόμη πιο απρόσμενα ήταν τα αποτελέσματα της χρονολόγησης: οι περισσότεροι από όσους είχαν καταγωγή από τη Νότια Ασία τοποθετήθηκαν γύρω στο 800 μ.Χ., ενώ οι υπόλοιποι γύρω στο 1800 μ.Χ.

Τα στοιχεία, επομένως, δεν δείχνουν ότι όλοι οι νεκροί βρέθηκαν στη λίμνη έπειτα από ένα και μόνο τραγικό συμβάν. Αντιθέτως, προκύπτουν τουλάχιστον δύο διαφορετικές περίοδοι, που απέχουν μεταξύ τους περίπου χίλια χρόνια.

Γιατί βρέθηκαν άνθρωποι με μεσογειακή καταγωγή στα Ιμαλάια;

Η παρουσία ανθρώπων ανατολικομεσογειακής καταγωγής, οι οποίοι έζησαν και πέθαναν στην περιοχή περίπου τον 18ο αιώνα, είναι ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που άφησε η έρευνα.

Οι γενετικές εξετάσεις εντόπισαν ιδιαίτερη συγγένεια της ομάδας αυτής με σημερινούς πληθυσμούς της Κρήτης. Το εύρημα δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι οι άνθρωποι προέρχονταν από το ελληνικό νησί. Κατά την εκτίμηση των επιστημόνων, οι ίδιοι ή οι πρόγονοί τους πιθανότατα κατάγονταν από κάποια κοντινή περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία παραμένει ότι βρέθηκαν τόσο μακριά από τον τόπο καταγωγής τους. Η μελέτη δεν κατέληξε σε σαφή απάντηση ούτε για τον λόγο του ταξιδιού τους στα Ιμαλάια ούτε για όσα συνέβησαν μετά την άφιξή τους.

Ποιες συνθήκες ενδέχεται να οδήγησαν στον θάνατό τους;

Για την ερμηνεία του θανάτου τουλάχιστον ορισμένων ανθρώπων που βρέθηκαν στη λίμνη, εξετάζονται μεταξύ άλλων οι ακραίες καιρικές συνθήκες των Ιμαλαΐων.

Σε μεγάλα υψόμετρα, οι χαμηλές θερμοκρασίες, το χαλάζι, οι ισχυρές καταιγίδες και οι ξαφνικές αλλαγές του καιρού μπορούν να μετατρέψουν τις συνθήκες σε εξαιρετικά επικίνδυνες για όσους κινούνται στην περιοχή.

Για τους ανθρώπους της παλαιότερης ομάδας, οι ερευνητές εξετάζουν ως πιθανή εξήγηση για ορισμένους θανάτους τη συμμετοχή σε προσκύνημα. Η λίμνη βρίσκεται κοντά σε διαδρομή που συνδέεται με την παραδοσιακή πορεία προς τον λατρευτικό τόπο της Νάντα Ντέβι.

Τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί, πάντως, δεν αρκούν για να αποδοθεί σε όλους όσοι εντοπίστηκαν στη λίμνη ένας κοινός τρόπος θανάτου.

Η Ρούπκουντ παραμένει ένα από τα πλέον παράξενα αρχαιολογικά ευρήματα στα Ιμαλάια. Οι επιστημονικές μελέτες έδειξαν πως οι σκελετοί προέρχονται από διαφορετικές ανθρώπινες ομάδες και χρονικές περιόδους. Ωστόσο, εξακολουθεί να απασχολεί τους ερευνητές το πώς βρέθηκαν πληθυσμοί τόσο διαφορετικής προέλευσης σε αυτή την απομονωμένη ορεινή περιοχή.