Οι άνθρωποι κρατούσαν αναμνηστικά πριν από 500.000 χρόνια, σύμφωνα με νέα μελέτη

Οι άνθρωποι ίσως κρατούσαν αντικείμενα ως αναμνηστικά ήδη πριν από περίπου 500.000 χρόνια, πολύ πριν εφευρεθεί η γραφή και συγκροτηθούν οργανωμένοι πολιτισμοί, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα.

Με επικεφαλής διεπιστημονική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Evolutionary Anthropology. Οι επιστήμονες διερευνούν αν οι πρώιμοι άνθρωποι φύλαγαν κάποια αντικείμενα όχι για τη χρηστική τους αξία, αλλά επειδή τους συνέδεε μαζί τους προσωπική ή συναισθηματική σημασία.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκαν αρχαιολογικά ευρήματα από διαφορετικές περιοχές του Ισραήλ.

Μεταξύ αυτών είναι μικρά βότσαλα με έντονα χρώματα, τα οποία ανακαλύφθηκαν στο σπήλαιο Κεσέμ.

Τα βότσαλα είχαν μεταφερθεί από αλλού, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ότι κάλυπταν κάποια πρακτική ανάγκη.

Στην κοιλάδα Σαχνίν και σε άλλες θέσεις βρέθηκαν πυριτολιθικοί χειροπελέκεις με απολιθώματα ή ασυνήθιστους γεωλογικούς σχηματισμούς. Οι δημιουργοί τους φαίνεται ότι άφησαν τα χαρακτηριστικά αυτά ακάλυπτα, αντί να τα απομακρύνουν καθώς επεξεργάζονταν την πέτρα.

Ευρήματα ανάλογου τύπου προέρχονται επίσης από τις περιοχές Ρεβαντίμ, Τζαλτζούλια και Κεσέμ. Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι κάποια αντικείμενα φυλάσσονταν για λόγους πέρα από την καθημερινή χρήση τους.

Κατά τους επιστήμονες, τα αντικείμενα ενδέχεται να αποτελούσαν ένα είδος εξωτερικής μνήμης, μέσω της οποίας οι άνθρωποι ανακαλούσαν εμπειρίες, διαδρομές και σημαντικά συμβάντα.

Παράλληλα, πιθανόν να συνδέονταν με αφηγήσεις, κοινωνικούς δεσμούς, συμμαχίες και ανταλλαγές, καθώς και με δικαιώματα πρόσβασης σε συγκεκριμένες περιοχές.

Οι ερευνητές εξετάζουν ακόμη αν η φύλαξη αυτών των αντικειμένων συνέβαλε στη διαμόρφωση της αυτοβιογραφικής μνήμης και της προσωπικής ταυτότητας.

Έτσι, ένα αντικείμενο θα μπορούσε να βοηθά έναν άνθρωπο να διακρίνει τις δικές του εμπειρίες από όσα είχε ακούσει ή είχε πλάσει με τη φαντασία του.

Ο καθηγητής Ραν Μπαρκάι συνδέει την πιθανή εμφάνιση αυτής της συμπεριφοράς και με τις περιβαλλοντικές μεταβολές που βίωναν οι πρώιμες ανθρώπινες κοινότητες.

Όταν εξαφανίστηκαν μεγάλα ζώα, μεταξύ τους οι ελέφαντες, οι άνθρωποι χρειάστηκε να βρουν νέες πηγές τροφής και να μετακινηθούν σε διαφορετικές περιοχές. Στο κυνήγι τους περιλαμβάνονταν πλέον πλατώνια και άγρια βοοειδή.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, αντικείμενα με ιδιαίτερη σημασία ίσως συνέδεαν τους ανθρώπους με τόπους και εμπειρίες που είχαν σχέση με την επιβίωσή τους.

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι πρόκειται για ερμηνεία που παραμένει υπόθεση και όχι για συμπέρασμα αποδεδειγμένο.

Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα ώστε να εξακριβωθεί αν τα αντικείμενα κρατούνταν πράγματι ως προσωπικά ενθύμια ή αν επιλέγονταν λόγω της αισθητικής τους αξίας ή για άλλους σκοπούς.

Αν επιβεβαιωθεί αυτή η εκδοχή, η ανθρώπινη συνήθεια να διατηρεί αντικείμενα που θυμίζουν σημαντικές στιγμές θα αποδειχθεί πολύ αρχαιότερη στην ιστορία μας απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.