Τηλεοράσεις στην Ελλάδα: Οι μάρκες που υπήρχαν παντού όταν η χώρα κατασκεύαζε συσκευές

Υπήρξε περίοδος που οι τηλεοράσεις στα ελληνικά σπίτια δεν προέρχονταν απαραίτητα από το εξωτερικό. Καθώς η μικρή οθόνη μεταμόρφωνε την καθημερινότητα τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, εγχώριες βιομηχανίες στράφηκαν στην κατασκευή και τη συναρμολόγηση τηλεοπτικών συσκευών. Εταιρείες που σήμερα είναι περισσότερο γνωστές για ψυγεία, κουζίνες και άλλες οικιακές συσκευές παρήγαν τότε και τηλεοράσεις.

Η τηλεόραση είχε αποκτήσει τον χαρακτήρα συμβόλου προόδου και οικονομικής ευημερίας. Στο σαλόνι πολλών σπιτιών αποτελούσε το επίκεντρο, γύρω από το οποίο μαζευόταν όλη η οικογένεια. Στα πρώτα χρόνια, μάλιστα, συγγενείς και γείτονες συνήθιζαν να επισκέπτονται ένα σπίτι για να δουν τηλεόραση, όταν αυτό διέθετε τη μοναδική συσκευή στην πολυκατοικία ή τη γειτονιά.

Έτσι, μέσα σε αυτές τις συνθήκες αναπτύχθηκε στην Ελλάδα μια αυθεντική βιομηχανία τηλεοπτικών δεκτών.

Πίτσος: η είσοδος στην τηλεόραση έγινε το 1968

Ανάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα βρίσκεται η Πίτσος. Με ισχυρή ήδη παρουσία στον κλάδο των ηλεκτρικών συσκευών, η εταιρεία ξεκίνησε το 1968 να κατασκευάζει ασπρόμαυρες τηλεοράσεις στην Ελλάδα.

Η τηλεόραση αποτέλεσε αναμενόμενη επέκταση για μια επιχείρηση γνωστή για τις κουζίνες, τις θερμάστρες και τα ψυγεία της. Καθώς η ζήτηση για τηλεοπτικές συσκευές αυξανόταν στην Ελλάδα, η Πίτσος επιδίωξε να καλύψει ευρύτερα τις ανάγκες εξοπλισμού του νοικοκυριού.

Το 1971 η εταιρεία διέθετε, μάλιστα, μοντέλα με τηλεχειριστήριο, μια δυνατότητα που έμοιαζε τότε ιδιαίτερα πρωτοποριακή. Εκείνη την εποχή η αλλαγή καναλιού απαιτούσε συνήθως να σηκωθεί κάποιος από τον καναπέ και να γυρίσει τον επιλογέα με το χέρι, γι’ αυτό και το τηλεχειριστήριο θεωρούνταν πραγματική πολυτέλεια.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, η συνεργασία της Πίτσος με τη Siemens σηματοδότησε νέο κεφάλαιο, ενώ σε μεταγενέστερο χρόνο τον έλεγχο της εταιρείας ανέλαβε η Bosch-Siemens.

Eskimo: από τα ψυγεία στη συναρμολόγηση τηλεοράσεων

Στην ελληνική παραγωγή τηλεοράσεων συμμετείχε και η Eskimo. Αρχικά κατασκεύαζε ψυγεία και άλλες συσκευές για το σπίτι, αλλά το 1969 διεύρυνε τις δραστηριότητές της, προχωρώντας στη συναρμολόγηση ασπρόμαυρων τηλεοράσεων.

Στη συνέχεια, η εταιρεία κατασκεύασε και έγχρωμες τηλεοράσεις, καθώς η νέα τεχνολογία άρχισε σταδιακά να αλλάζει τα δεδομένα στην αγορά.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η Eskimo γνώρισε σημαντική ανάπτυξη. Το 1973 το προσωπικό της ξεπερνούσε τους 1.500 εργαζομένους και η ίδια συγκαταλεγόταν στις πιο σημαντικές ελληνικές βιομηχανίες ηλεκτρικών συσκευών.

Σημαντικό μέρος αυτής της πορείας ήταν και η τηλεόραση. Η συναρμολόγηση των συσκευών γινόταν στην Ελλάδα, αν και πολλά εξαρτήματα εισάγονταν από άλλες χώρες, πρακτική που αποτελούσε συνηθισμένο τρόπο παραγωγής την εποχή εκείνη.

Ιζόλα και Ελίντα: η αναδιάρθρωση της ελληνικής παραγωγής

Σημαντικό όνομα της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικών συσκευών ήταν και η Ιζόλα. Μαζί με την Eskimo αποτελούσε έναν από τους δύο ισχυρότερους ανταγωνιστές της Πίτσος.

Το 1977 ξεκίνησε η δημιουργία της Ελίντα, με τη συμμετοχή της Eskimo, της Ιζόλα και της Εθνικής Τράπεζας, στο πλαίσιο προσπάθειας να αναδιοργανωθεί και να ενοποιηθεί η παραγωγή.

Τότε, η Eskimo κράτησε τον τομέα των τηλεοράσεων και των συσκευών βίντεο, ενώ μεγάλο τμήμα της παραγωγής λευκών συσκευών πέρασε στην Ελίντα. Οι εμπορικές επωνυμίες που εντάχθηκαν σε αυτή την ομπρέλα διέθεταν εκτεταμένο δίκτυο πωλήσεων σε όλη τη χώρα.

Για χρόνια, τα ελληνικά εμπορικά σήματα βρίσκονταν στα καταστήματα δίπλα σε διεθνείς εταιρείες, όπως οι Grundig, Telefunken και Saba, αλλά και άλλους μεγάλους Ευρωπαίους κατασκευαστές.

Πώς έμοιαζε η εποχή της ασπρόμαυρης τηλεόρασης

Σε τίποτα δεν θύμιζαν οι πρώτες ελληνικές τηλεοράσεις τις σημερινές λεπτές οθόνες. Ήταν βαριές και ογκώδεις συσκευές, που συχνά ενσωματώνονταν σε έπιπλα από ξύλο ή πλαστικό.

Τα διαθέσιμα κανάλια ήταν λίγα, η οθόνη μικρών διαστάσεων και η εικόνα ασπρόμαυρη. Σε περιοχές όπου το σήμα ήταν αδύναμο, η σωστή ρύθμιση της κεραίας μπορούσε να δοκιμάσει την υπομονή των τηλεθεατών.

Παρά ταύτα, η απόκτηση τηλεόρασης για το σπίτι ήταν σπουδαίο γεγονός.

Για να παρακολουθήσουν ειδήσεις, τα πρώτα τηλεπαιχνίδια, ελληνικές σειρές, θεατρικές παραστάσεις και σημαντικές αθλητικές διοργανώσεις, οι οικογένειες κάθονταν μαζί μπροστά στην οθόνη. Η τηλεόραση ξεπερνούσε τον ρόλο μιας ακόμη οικιακής συσκευής: έφερνε στο σπίτι έναν κόσμο που μέχρι τότε γινόταν γνωστός κυρίως από το ραδιόφωνο.

Η μετάβαση στην έγχρωμη τηλεόραση άλλαξε την αγορά

Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, η διεθνής αγορά άρχισε σταδιακά να στρέφεται στις έγχρωμες τηλεοράσεις. Οι ελληνικές επιχειρήσεις επιχείρησαν να συμβαδίσουν, την ώρα όμως που απαιτούνταν ολοένα μεγαλύτερες επενδύσεις και ο ανταγωνισμός γινόταν δυσκολότερος.

Οι μεγάλοι κατασκευαστές του εξωτερικού διέθεταν τεράστιες δυνατότητες παραγωγής και μπορούσαν να προσφέρουν νέα μοντέλα, καθώς η τεχνολογία εξελισσόταν με γρήγορους ρυθμούς.

Την ίδια περίοδο, η ελληνική βιομηχανία ηλεκτρικών συσκευών άρχισε να πιέζεται από οικονομικά προβλήματα. Όλο και συχνότερα γίνονταν συγχωνεύσεις και εξαγορές, ενώ εντεινόταν και η κρατική παρέμβαση.

Η Eskimo διατήρησε την παραγωγή τηλεοράσεων έως το 1989, χρονιά κατά την οποία διέκοψε οριστικά τη δραστηριότητά της στον συγκεκριμένο τομέα. Σοβαρά οικονομικά προβλήματα αντιμετώπισε η Ελίντα, η οποία πέρασε στον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων, ενώ η Πίτσος είχε ήδη ενταχθεί σε μεγαλύτερο διεθνή όμιλο.

Για ποιους λόγους χάθηκαν οι ελληνικές τηλεοράσεις

Η εξέλιξη αυτή δεν οφειλόταν σε έναν μόνο παράγοντα. Το κόστος της παραγωγής, οι αλλαγές στην τεχνολογία, ο ανταγωνισμός από το εξωτερικό και τα οικονομικά προβλήματα της ελληνικής βιομηχανίας διαμόρφωσαν συνθήκες που έκαναν ολοένα πιο δύσκολη την κατασκευή τηλεοράσεων στην Ελλάδα.

Με τον καιρό, τα καταστήματα κατακλύστηκαν από ιαπωνικές και γερμανικές μάρκες, ενώ αργότερα προστέθηκαν και οι κορεατικές. Παράλληλα, η παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών μεταφέρθηκε σε χώρες που διέθεταν τεράστιες βιομηχανικές μονάδες και λειτουργούσαν με πολύ χαμηλότερο κόστος.

Σήμερα, οι ελληνικές τηλεοράσεις αποτελούν κομμάτι μιας περασμένης εποχής. Ορισμένες εξακολουθούν να βρίσκονται σε αποθήκες, σε εξοχικά ή σε συλλογές παλιών ηλεκτρικών συσκευών.

Για όσους τις θυμούνται, τα ονόματα Πίτσος και Eskimo συνδέονται και με κάτι περισσότερο από ψυγεία και κουζίνες.

Θυμίζουν επίσης τα χρόνια κατά τα οποία μπορούσε πράγματι να διαβάσει κανείς στο πίσω μέρος μιας τηλεόρασης ότι είχε κατασκευαστεί ή συναρμολογηθεί στην Ελλάδα.