Politico: Προειδοποίηση για σοβαρούς κινδύνους στα σύνορα της ΕΕ και την ελληνική πρόταση για το άσυλο

Η Ελλάδα έχει ζητήσει να μπορούν να αναστέλλονται οι αιτήσεις ασύλου σε έκτακτες περιστάσεις, μια κίνηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαναπροωθήσεις, απαγορευμένες από το διεθνές δίκαιο. Όπως μεταδίδει το Politico, ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ προειδοποιεί για σοβαρούς κινδύνους στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης και τονίζει ότι κάθε έκτακτο μέτρο πρέπει να συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο.

Αρκετές χώρες έχουν στηρίξει την ελληνική πρόταση, ενώ άλλες αμφισβητούν αν τέτοιου είδους μέτρα πρέπει να λαμβάνονται σε επίπεδο ΕΕ ή από τις εθνικές κυβερνήσεις.

Ο οργανισμός επισημαίνει ότι το δίκαιο κατοχυρώνει τόσο το δικαίωμα υποβολής αίτησης ασύλου όσο και την αρχή της μη επαναπροώθησης, την οποία χαρακτηρίζει «ακρογωνιαίο λίθο της προστασίας των προσφύγων».

Η κρίση στην Κεούτα και η ευρωπαϊκή απάντηση

Η κρίση στη μεταναστευτική δίοδο της Κεούτα δοκίμασε την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, αναφέρει η έκθεση του οργανισμού, που εδρεύει στη Βιέννη. Η αιφνίδια άφιξη χιλιάδων μεταναστών στον ισπανικό θύλακα τον Ιούλιο «έθεσε σε δοκιμασία την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τη διασφάλιση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ».

Στα τέλη Ιουλίου, περισσότεροι από 70.000 μετανάστες πέρασαν από το Μαρόκο στην Κεούτα μέσα σε 48 ώρες. Το γεγονός επανέφερε το ερώτημα πώς πρέπει να αντιδρά η ΕΕ σε αιφνίδιες μαζικές μετακινήσεις, οι οποίες ενδέχεται να είναι οργανωμένες ή να χρησιμοποιούνται ως μέσο πίεσης προς την Ένωση.

Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υποσχέθηκε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο έκτακτης αντίδρασης. Όπως είπε, αυτό θα πρέπει να επιτρέπει «χρονικά περιορισμένη και αυστηρά καθορισμένη ευελιξία στις συνήθεις διαδικασίες».

Σε συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών την περασμένη εβδομάδα, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Επιτροπή θα καταθέσει πρόταση για το πλαίσιο έκτακτης ανάγκης πριν από το τέλος του έτους. «Θα υπερασπιζόμαστε πάντα τις αξίες και τα θεμελιώδη δικαιώματά μας, αλλά δεν θα συμβιβαστούμε ποτέ στην προστασία των συνόρων μας», είπε.

Έρευνες για παραβιάσεις και κίνδυνος ατιμωρησίας

Η έκθεση καταγράφει και άλλες ανησυχίες για τα θεμελιώδη δικαιώματα στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Μεταξύ αυτών είναι η εφαρμογή μηχανισμών παρακολούθησης των δικαιωμάτων στο πλαίσιο των μεταναστευτικών μεταρρυθμίσεων, οι περιορισμοί στις οργανώσεις έρευνας και διάσωσης και οι έρευνες για παραβιάσεις δικαιωμάτων στα σύνορα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του οργανισμού, 12 χώρες της ΕΕ ξεκίνησαν 322 προκαταρκτικές ποινικές έρευνες από το 2020 έως το 2025, αλλά μόνο εννέα από αυτές οδήγησαν σε καταδίκη.

Τα κενά στις έρευνες «οδηγούν στην αντίληψη ότι υπάρχει ατιμωρησία, κάτι που κινδυνεύει να υπονομεύσει το κράτος δικαίου, μία από τις θεμελιώδεις αξίες στις οποίες στηρίζεται η Ένωση», αναφέρει η έκθεση.