Πολεμική Αεροπορία: Γιατί γιορτάζει στις 8 Νοεμβρίου και όχι τον Ιούνιο

Κάθε Νοέμβριο, όταν ακούμε για τη γιορτή της Πολεμικής Αεροπορίας, η σύνδεση με τον Αρχάγγελο Μιχαήλ μοιάζει αυτονόητη. Όμως ο Μιχαήλ καθιερώθηκε ως προστάτης της στις 11 Ιουνίου 1954, με Βασιλικό Διάταγμα, ενώ η 8η Νοεμβρίου ορίστηκε ως ημέρα της επίσημης αεροπορικής εορτής, επειδή συμπίπτει με τη Σύναξη των Αρχαγγέλων.

Η 28η Ιουνίου 1954 εμφανίζεται επίσης στις ιστορικές αναφορές, αλλά αφορά τη δημοσίευση του σχετικού ΦΕΚ. Οι ημερομηνίες, επομένως, καταγράφουν διαφορετικά στάδια της ιστορίας και δεν μεταφέρουν την ετήσια γιορτή στον Ιούνιο.

Πολεμική Αεροπορία: Τι καθιερώθηκε στις 11 Ιουνίου 1954;

Η ιστορική αναφορά της Πολεμικής Αεροπορίας συνδέει την 11η Ιουνίου 1954 με την καθιέρωση του Αρχαγγέλου Μιχαήλ ως προστάτη. Η αεροπορία της εποχής αναφέρεται ως «Ελληνική Βασιλική Αεροπορία».

Η απόφαση έγινε με Βασιλικό Διάταγμα. Πρόκειται για την ημερομηνία της επίσημης καθιέρωσης του προστάτη, όχι για την ημέρα κατά την οποία πραγματοποιείται κάθε χρόνο ο αεροπορικός εορτασμός.

Η διάκριση έχει σημασία, επειδή συχνά οι δύο ημερομηνίες εμφανίζονται μαζί σε σύντομες αναφορές: η μία αφορά την απόφαση του 1954 και η άλλη τον ετήσιο εορτασμό. Το ιστορικό σημείωμα της Πολεμικής Αεροπορίας αποδίδει καθαρά την καθιέρωση στην 11η Ιουνίου.

Και γιατί αναφέρεται η 28η Ιουνίου;

Η 28η Ιουνίου δεν αποτελεί διαφορετική εκδοχή για την καθιέρωση. Το χρονικό της Ελληνικής Αεροπορικής Ακαδημίας, στο περιοδικό «Ηχώ των Αιθέρων», αναφέρει το Βασιλικό Διάταγμα της 11ης Ιουνίου και παραπέμπει στο ΦΕΚ 135 της 28ης Ιουνίου 1954.

Η διαθέσιμη παραπομπή προέρχεται από το χρονικό της Ακαδημίας· δεν εντοπίστηκε ψηφιοποιημένο αντίγραφο του ΦΕΚ στις πηγές που εξετάστηκαν. Έτσι, η αναφορά στην 28η Ιουνίου αφορά τη δημοσίευση του ΦΕΚ και όχι άλλη ημερομηνία για την απόφαση.

Τι γιορτάζει η Εκκλησία στις 8 Νοεμβρίου;

Στο ορθόδοξο εορτολόγιο, η 8η Νοεμβρίου είναι η Σύναξη των Αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ και των λοιπών Ασωμάτων Δυνάμεων. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για εορτή αφιερωμένη αποκλειστικά στον Μιχαήλ.

Η αεροπορική γιορτή συνδέθηκε με αυτή την εκκλησιαστική ημέρα, ενώ ως προστάτης της Πολεμικής Αεροπορίας καθιερώθηκε ειδικά ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. Η ημερομηνία της Σύναξης εξηγεί γιατί ο ετήσιος εορτασμός γίνεται στις 8 Νοεμβρίου.

Η υμνολογία προσφωνεί τους Αρχαγγέλους ως αρχηγούς των ουράνιων δυνάμεων και ζητά την προστασία τους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία στην Αμερική αναφέρει ότι η Σύναξη καθιερώθηκε, κατά την εκκλησιαστική της παράδοση, στις αρχές του 4ου αιώνα, ενώ συνδέει την όγδοη ημέρα του μήνα με την έννοια της «Όγδοης Ημέρας».

Αυτές είναι εκκλησιαστικές αναφορές για τη γιορτή. Δεν αποτελούν αιτιολόγηση του ελληνικού Βασιλικού Διατάγματος του 1954 ούτε εξηγούν από μόνες τους το διοικητικό σκεπτικό της επιλογής.

Επιλέχθηκε ο Μιχαήλ επειδή απεικονίζεται με φτερά;

Η εικόνα του φτερωτού Αρχαγγέλου και ο τίτλος του ως Ταξιάρχη ή Αρχιστράτηγου έχουν ερμηνευθεί ως συμβολικά συνδεδεμένα με την Αεροπορία. Σε δημοσίευμα του Υπουργείου Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, αυτή η εξήγηση παρουσιάζεται ως πιθανή ερμηνεία.

Δεν αποτελεί, όμως, τεκμηριωμένη αιτιολογία του Βασιλικού Διατάγματος. Οι διαθέσιμες αναφορές τεκμηριώνουν την ημερομηνία της καθιέρωσης και τη σύνδεση της εορτής με την εκκλησιαστική ημέρα, όχι το ειδικό σκεπτικό της επιλογής του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Ποιες εκδηλώσεις συνοδεύουν τον εορτασμό;

Στις 8 Νοεμβρίου πραγματοποιούνται επίσημοι εορτασμοί για τον προστάτη της Πολεμικής Αεροπορίας. Το 2013, για παράδειγμα, η τελετή έγινε στη Σχολή Ικάρων, στην Αεροπορική Βάση Δεκέλειας, στο Τατόι.

Οι δράσεις μπορεί να αρχίζουν και τις προηγούμενες ημέρες. Στο πρόγραμμα που είχε ανακοινωθεί για το 2020, οι εκδηλώσεις διήρκεσαν από τις 5 έως τις 8 Νοεμβρίου και περιλάμβαναν στατικές και φωτογραφικές εκθέσεις, πτήσεις σχηματισμών και εκπαιδευτικές επισκέψεις μαθητών σε μονάδες.

Σε παλαιότερο εορτασμό, το 2019, είχε ανακοινωθεί τελετή στην αεροπορική βάση του Αράξου, με δοξολογία και ανάγνωση της ημερήσιας διαταγής του Αρχηγού ΓΕΑ. Τέτοιες ανακοινώσεις περιγράφουν συγκεκριμένες χρονιές και δεν αποτελούν πάγιο πρόγραμμα.

Για επισκέψεις σε μονάδες ή συγκεκριμένες εκδηλώσεις χρειάζεται η αντίστοιχη επίσημη ανακοίνωση του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας ή της μονάδας. Το 2013, ο επίσημος εορτασμός πραγματοποιήθηκε στη Σχολή Ικάρων, στο Τατόι.