Ελλάδα: Η διαδρομή της θανατικής ποινής από τον Β. Λυμπέρη έως την πλήρη κατάργηση

Η τελευταία εκτέλεση θανατικής ποινής στην Ελλάδα έγινε στις 25 Αυγούστου 1972, με τον Βασίλη Λυμπέρη να εκτελείται από εκτελεστικό απόσπασμα στο Ηράκλειο Κρήτης.

Η αποτυχημένη διαδικασία θανατηφόρας ένεσης στην υπόθεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί, περισσότερο από πενήντα χρόνια αργότερα, έφερε ξανά στο επίκεντρο την ιστορία της εσχάτης των ποινών και την πορεία της Ελλάδας μέχρι την πλήρη κατάργησή της.

Για τη δολοφονία της συζύγου του, της πεθεράς του και των δύο παιδιών του, ο Λυμπέρης είχε καταδικαστεί σε τέσσερις θανατικές ποινές.

Η εκτέλεση έγινε στη θέση «Δύο Αοράκια» στο Ηράκλειο και αποτέλεσε την τελευταία που πραγματοποιήθηκε σε ελληνικό έδαφος.

Παρότι η τελευταία εκτέλεση έγινε το 1972, η Ελλάδα χρειάστηκε να διανύσει αρκετές δεκαετίες έως την οριστική κατάργηση της θανατικής ποινής.

Η θανατική ποινή στα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους

Ήδη από τη δημιουργία του νεότερου ελληνικού κράτους, η θανατική ποινή εντασσόταν στο ποινικό σύστημα. Η πρώτη καταγεγραμμένη εκτέλεση στη νεότερη Ελλάδα έγινε το 1830, επί Ιωάννη Καποδίστρια, διά τυφεκισμού.

Επί βασιλείας του Όθωνα εφαρμόστηκε και η λαιμητόμος, όμως τα επόμενα χρόνια ο τυφεκισμός καθιερώθηκε ως μέθοδος εκτέλεσης.

Η εσχάτη των ποινών εξακολούθησε να περιλαμβάνεται στην ελληνική νομοθεσία και στον 20ό αιώνα, παρότι η εφαρμογή της άρχισε σταδιακά να περιορίζεται.

Η εκτέλεση του Βασίλη Λυμπέρη

Ο Βασίλης Λυμπέρης αποτέλεσε τον τελευταίο εκτελεσμένο άνθρωπο στην Ελλάδα. Η ποινή εφαρμόστηκε στις 25 Αυγούστου 1972, λίγα χρόνια πριν από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Το 1968, τέσσερα χρόνια πριν από την εκτέλεση του Λυμπέρη, είχε εκτελεστεί στη Θεσσαλονίκη ο Αριστείδης Παγκρατίδης, που είχε καταδικαστεί ως ο «Δράκος του Σέιχ Σου». Η υπόθεση παραμένει αντικείμενο συζήτησης, αφού αργότερα αμφισβητήθηκαν στοιχεία της καταδίκης του.

Από το 1972 και έπειτα, καμία άλλη εκτέλεση δεν πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα.

Το Σύνταγμα του 1975 και οι πρώτοι περιορισμοί

Με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας μεταβλήθηκε σημαντικά το καθεστώς της θανατικής ποινής. Το Σύνταγμα του 1975 περιόρισε την επιβολή της, διατηρώντας εξαίρεση μόνο για την εσχάτη προδοσία.

Η συνταγματική αυτή αλλαγή αποτέλεσε το πρώτο ουσιαστικό βήμα στην πορεία προς την πλήρη κατάργηση της ποινής.

Η Ελλάδα κατάργησε το 1993 τη θανατική ποινή για τα εγκλήματα στα οποία εξακολουθούσε να προβλέπεται, με τον Νόμο 2172/1993. Με αυτόν τον τρόπο ολοκληρώθηκε η κατάργηση της εσχάτης των ποινών στο ελληνικό ποινικό δίκαιο.

Η απαγόρευση επεκτάθηκε και σε περίοδο πολέμου

Η οριστική ευρωπαϊκή κατοχύρωση πραγματοποιήθηκε μέσω του 13ου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο προβλέπει την κατάργηση της θανατικής ποινής ανεξαρτήτως περίστασης.

Με ρητή διατύπωση, το Πρωτόκολλο απαγορεύει τόσο την καταδίκη κάποιου σε θάνατο όσο και την εκτέλεσή του, χωρίς να επιτρέπει παρέκκλιση από αυτή την απαγόρευση.

Η Ελλάδα μετακινήθηκε έτσι από τις εκτελέσεις με τυφεκισμό και λαιμητόμο στην απόλυτη απαγόρευση της εσχάτης των ποινών. Μέχρι σήμερα, η εκτέλεση του Βασίλη Λυμπέρη το 1972 παραμένει η τελευταία στη χώρα.