Η μέρα που ένας ποταμός πήρε φωτιά: Πώς καίγεται το νερό;

Το μεσημέρι της 22ας Ιουνίου 1969, στον ποταμό Κουγιαχόγκα του Κλίβελαντ στο Οχάιο, σημειώθηκε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά περιστατικά περιβαλλοντικής ρύπανσης στην ιστορία των ΗΠΑ.

Ο ποταμός ήταν επί δεκαετίες αποδέκτης βιομηχανικών αποβλήτων, πετρελαίου, λυμάτων και άλλων ρύπων. Στην επιφάνειά του συσσωρεύονταν εύφλεκτα υλικά και σκουπίδια, ιδιαίτερα σε σημεία όπου οι γέφυρες συγκρατούσαν τα επιπλέοντα αντικείμενα.

Εκείνη την ημέρα, μια σπίθα που πιθανότατα προκλήθηκε από διερχόμενο τρένο προκάλεσε την ανάφλεξη του πετρελαίου και των απορριμμάτων που επέπλεαν στο νερό.

Οι φλόγες εξαπλώθηκαν στην επιφάνεια του ποταμού και έφτασαν στις σιδηροδρομικές γέφυρες. Πυροσβεστικές δυνάμεις έσπευσαν στο σημείο και κατάφεραν να θέσουν τη φωτιά υπό έλεγχο σε λιγότερο από μισή ώρα.

Το περιστατικό δεν ήταν το πρώτο. Ο Κουγιαχόγκα είχε πάρει φωτιά τουλάχιστον 13 φορές από τον 19ο αιώνα, με μία από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές να έχει σημειωθεί το 1952.

Αυτό που έκανε τη φωτιά του 1969 ξεχωριστή ήταν η χρονική συγκυρία. Η ανησυχία στις ΗΠΑ για τη ρύπανση του περιβάλλοντος αυξανόταν και η κατάσταση του Κουγιαχόγκα έγινε σύμβολο της ανεξέλεγκτης βιομηχανικής ρύπανσης.

Η φωτιά προκάλεσε ζημιές στις σιδηροδρομικές υποδομές, όμως η σημασία της ξεπέρασε κατά πολύ το άμεσο κόστος. Το περιστατικό έφερε ξανά στο προσκήνιο την κατάσταση των αμερικανικών ποταμών και συνέβαλε στην ενίσχυση των πιέσεων για αυστηρότερη προστασία των υδάτων.

Τα επόμενα χρόνια ακολούθησαν σημαντικές αλλαγές στην περιβαλλοντική πολιτική των ΗΠΑ, μεταξύ άλλων η δημιουργία της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) το 1970 και η ψήφιση του Clean Water Act το 1972. Η φωτιά του Κουγιαχόγκα δεν ήταν η μοναδική αιτία αυτών των εξελίξεων, αλλά αποτέλεσε ένα ισχυρό σύμβολο του προβλήματος.

Και κάπως έτσι έμεινε στην ιστορία η εικόνα ενός ποταμού που «καιγόταν»: όχι επειδή καιγόταν το ίδιο το νερό, αλλά επειδή η επιφάνειά του είχε μετατραπεί σε εύφλεκτο στρώμα από πετρέλαιο και βιομηχανικά απόβλητα.